Horae
Der Abschnitt „Horae“ enthält umfangreichere Sammlungen von Gebeten zur privaten Andacht. In Anlehnung an das kirchliche Stundengebet sind sie im Unterschied zu diesem jedoch nicht kanonisch festgelegt und auch regional unterschiedlich tradiert, vgl. auch
Breviarium. Die Ordnung erfolgt alphabetisch nach Ländern.
Kleinere Gebetssammlungen oder Gebete zu besonderen Anlässen s.
Oratio bzw.
Orationes.
Als Einzeltitel erscheinen nicht nur Sammlungen mit dem lateinischen Titel „Horae“, die sich am Stundengebet orientieren, sondern auch hierher verwiesene Textgruppen aus den vorhergehenden Alphabetteilen sowie ähnliche anonym überlieferte Titel aus den folgenden, ferner Gebetbücher mit sprachlich unterschiedlich gefassten Titeln. Es konnten deshalb keine strengen inhaltlichen Maßstäbe an die Drucke angelegt werden wie etwa das Vorkommen eines Stundengebets, bestimmter Suffragien oder einer Litanei.
Als Grundsprache der Texte ist Latein anzusehen. Es wird nicht eigens vermerkt. Vollständig in einer der Volkssprachen abgefasste Gebetbücher werden mit einem Sprachattribut versehen. Bei den in Paris gedruckten Ausgaben ist davon auszugehen, dass sie entsprechend der regionalen Bestimmung der Ausgaben auch volkssprachige (englische, französische, spanische) Gebete enthalten.
Charakteristisch für das Stundenbuch im eigentlichen Sinne ist die Beigabe von kalendarischen Informationen. In der niederländischen Tradition erscheinen, ebenso wie in späten Pariser Drucken, neben dem reinen Jahres-Kalendarium und einem Almanach verschiedene Tafeln, u.a. zur Berechnung des Osterfests. Diese Textteile werden in der Beschreibung nur anzitiert. Die Gültigkeit des Almanachs wird hinter dem Titel wiedergegeben, sie ist jedoch zur Datierung der Drucke kaum zu nutzen.
Da eine Vielzahl der Ausgaben einzig in Pergamentexemplaren erhalten ist, kann eine Berechnung des Formats nach der Bogenbrechung des Papiers nicht immer erfolgen. Bei einigen dieser Ausgaben ist zudem davon auszugehen, dass geplant war, die gesamte Auflage auf Pergament abzudrucken. So entfiel bei der Einrichtung des Satzes die Notwendigkeit, sich an den gängigen Papiergrößen zu orientieren.
Außerdem konnten die Drucker die von ihnen angestrebten Blattgrößen durch unterschiedlich häufige Brechungen der im Handel befindlichen Papierformate erreichen. Genaue Auskunft über die Faltungsvorgänge der Papierbögen können nur die Haarlinien des Papiers geben, wozu eine Auswertung der Originaldrucke notwendig wäre. Da sie nicht durchgängig möglich war, werden grundsätzlich die Angaben der früheren bibliographischen Verzeichnisse übernommen, es sei denn, es konnten offenkundige Fehler korrigiert werden.
Der Umfang des Satzspiegels ist bei den Stundenbüchern nicht nur von der Kegelhöhe der Schriften und der Zeilenzahl abhängig, sondern auch vom Gebrauch von Leistenstücken, wobei denkbar ist, dass der Textsatz manchmal unabhängig von dem Rahmen ausgedruckt worden ist. Die Leisten sind bislang weder für den gesamten Buchdruck noch für einzelne Druckorte oder Drucker zitierbar bildlich erfasst. Um wenigstens eine vage Vorstellung vom Umfang der Satzspiegel zu geben und die Unterscheidung bei eventuellen Ähnlichkeiten der Zeilenbrüche zu erleichtern, wird — wo möglich — die Verwendung von Leisten (vier entsprechen einem vollständigen Rahmen) vermerkt. Bei der Aufzählung der oft blattgroßen Bildbeigaben bedeutet das Fehlen von Angaben über Leisten, dass sich die in der Kollationszeile angegebene Anzahl auf dem Blatt vorfindet. Die Verwendung von weniger Leisten wird möglichst vermerkt. Die Angabe der „Signatur b“ erfolgt, im Gegensatz zu der im GW sonst üblichen standardisierten Form, mit der exakten Wiedergabe der gedruckten Signatur. Desgleichen wird, soweit zu erkennen und nicht durch Ausmalung verdeckt, der Bildinhalt der in der Textbeschreibung erwähnten Holz- oder Metallschnitte angegeben.
Die Vorlage für die Beschreibungen des Artikels bilden vielfach Mikrofilme, eine Anzahl von Drucken konnte aber auch auf Bibliotheksreisen im Original („Vorlage: Original/e“) untersucht werden. Dies erlaubte ein genaueres Studium, doch waren in beiden Fällen die vom Drucker verwendeten Materialien oft nicht zweifelsfrei zu erkennen, da viele Initial-Räume durch Illuminationen geschmückt sind, die gedruckte Initialen oder Platzhalter verdecken. Dies betrifft besonders französische Drucke. Bei ihnen sind deshalb Angaben wie „Minuskeln (oder Majuskeln) für Initialen“ nur dann in die Kollation aufgenommen, wenn der Sachverhalt sicher feststeht und die Platzhalter im gesamten Druck verwendet wurden. Ein vereinzelter Gebrauch an wenigen Stellen wird übergangen.
Das gedruckte (gestempelte?) „KL“ der Kalendarien gilt (entsprechend der Anleitung für die Beschreibungen) nicht als Initiale.
Zahlreiche Ausgaben zeigen – sogar bei gleichem Druckdatum – erhebliche Satzunterschiede. Gerade auch bei den Pariser Ausgaben ist eine bedeutende Anzahl von Exemplaren aus verschiedenen Drucken (oder Teilauflagen ?) zusammengesetzt. Grundsätzlich wurde nicht beabsichtigt, diesen Varianten nachzugehen, zumal dies nur bei recherchierbaren Bestandteilen der Beschreibungen möglich gewesen wäre. Exemplare mit einem festen Druckdatum werden prinzipiell als in sich komplette und so konzipierte Drucke angesehen, es sei denn, es zeigen sich textliche Brüche oder Unterschiede im Typengebrauch, Abweichungen in den Signaturen etc. Zahlreiche Pariser Ausgaben wirken wie seiten- oder zeilengetreue Nachdrucke des Textes, um die andere Leistenstücke angeordnet sind. So kann nicht ausgeschlossen werden, dass einzelnen Nrn Exemplare zugeordnet wurden, deren Leistenrahmen voneinander abweichen. Kombinierte Exemplare werden, abweichend von sonst üblichem GW-Verfahren, nur bei der Ausgabe beschrieben, die den Hauptteil ausmacht. Die aus anderen Ausgaben ergänzten Teile oder Einzelblätter werden (so es zu ermitteln war) nur beim Exemplarnachweis angemerkt, aber nicht als Fragmente gesondert beschrieben. Wegen der Materialbasis (Teilkopien, Einzelfotos) wird das nur in Einzelfällen möglich gewesen sein.
In den früheren bibliographischen Zusammenstellungen gedruckter Stundenbücher finden sich besonders viele zweifelhafte Ausgaben, von denen keine Exemplare erhalten sind. Von diesen Nachrichten werden nur die erschlossen, die ein festes Datum haben und somit konkret wirken, in den Übersichten jedoch sind sie nicht verzeichnet, vgl. auch Sp. 426–429. Im Übrigen wurde im Exemplarnachweis Vollständigkeit angestrebt, gegebenenfalls auch durch Zitate von Antiquariatskatalogen, die sich auf jetzt in Privatbesitz befindliche Exemplare beziehen. Ein Teil der irrigen Informationen in der bibliographischen Tradition beruht auch darauf, dass in den Bastarda-Schriften besonders der Pariser Drucke die Minuskeln „v“ und „x“ missdeutet und falsch interpretiert wurden.
Vgl. Deblock, Geneviève: Les livres d’heures au XVe siècle, révolution technique et tradition culturelle. In: Les trois révolutions du livre. Catalogue de l’exposition … 8 oct. 2002–5 jan. 2003. Paris 2002 S. 168–174. — Dondi, Cristina: Books of hours. In: Incunabula and their readers. London 2003 S. 53–70. —Haimerl, Franz Xaver: Mittelalterliche Frömmigkeit im Spiegel der Gebetbuchliteratur Süddeutschlands. München 1952.— Dictionnaire de spiritualité VII Sp. 410–431. Paris 1969. —Horae B.M.V. : 158 Stundenbuchdrucke der Sammlung Bibermühle 1490–1550. Ramsen 2003 (Antiquariat Heribert Tenschert. Katalog 50) (zitiert: Tenschert: Horae) — Nettekoven, Ina: Der Meister der Apokalypsenrose der Sainte Chapelle und die Pariser Buchkunst um 1500. Turnhout 2004 (Ars nova. 9.) — Wieck, Roger S.: Painted prayers. New York 1997. — Wieck, Roger S.: Time sanctified: The Book of Hours in Medieval art and life. New York 1988.
Übersicht der Diözesen (außer Rom)
In der Mehrzahl sind die Stundenbücher für den Gebrauch der gesamten Kirche (ad usum Romanum) bestimmt. Er wird hier nicht gesondert erschlossen.
In den Drucken erscheint der Gültigkeitsbereich meist auf dem Titelblatt oder im Kolophon. Wenn sich dort keine Angaben finden, kann er nach der „Norm“ neben den Lagen-Signaturen oder möglicherweise vom Ende der Evangelien-Perikopen (vor dem Marien-Offizium) ermittelt werden. Untersuchungen des Kalendariums zur lokalen Verehrung von Heiligen wurden nicht vorgenommen.
|
|
13155. 13188. 13210. 13270. 13303 |
|
|
13056. 13068. 13084. 13138. 13213. 13214. 13225. 13288. 13302 |
|
|
13033. 13205. 13319. Sp. 486a |
|
|
13108. 13167. 13243. 13405 |
|
|
13072. 13175. 13184. 13192 |
|
|
13055. 13060. 13062. 13064. 13074. 13079. 13083. 13085. 13097. 13100. 13106. 13107. 13111. 13121. 13122. 13147. 13206. 13215. 13228. 13245. 13280. 13301. Sp. 483b. Sp. 483f. Sp. 599b. Sp. 633b. Sp. 643a. Sp. 654a |
|
|
13042. 13113. 13136. 13161. 13220. 13281 |
|
|
13052. 13057. 13139. 13168. 13193. 13212. 13239. 13282. 13323 |
|
|
13013. 13014. 13015. 13016. 13017. 13018. 13019. 13020. 13021. 13022. 13023. 13024. 13025. 13026. 13027. 13028. 13048. 13049. 13051. 13052. 13093. 13128. 13129. 13156. 13176. 13211. 13216. 13235. 13251. 13299. 13321. 13377. 13402. 13407. Sp. 553b. Sp. 553c |
|
|
13403. 13404. 13406. 13413 |
|
|
13045. 1314110. 13152. 13240 |
|
|
13142. 13203. 13226. 13283. 13293. 13302. 13304. Sp. 643a |
Chronologische Übersicht der datierten Ausgaben
Übersicht nach Druckorten und Druckern
Verlegerregister
|
|
13127. 13139. 13193. 13201 |
|
|
13244. 13286. 13301. 13315 |
|
|
Sp. 519b. Sp. 633a. Sp. 655a |
|
|
13162. Sp. 519b. Sp. 633a |
|
|
13156. 13157. 13158. 13160. 13297. 13315 |
|
|
13145. 13147. 13150. 13155. 13237 |
|
|
13117. 13151. 13152. 13161. Sp. 483c |
|
|
13164. 13166. 13214. 13215. 13224. 13225. 13226. 13228. 13235. Sp. 553c |
|
|
13104. 13107. 13108. 13109. 13169. 13237. 13285. 13315. Sp. 519a |
|
|
13041. 13054. 13055. 13059. 13089. 13096. 13097. 13131. 13143. 13144. 13172. 13173. 13227. 13234. 13266. 13267. 13268. 13272. 13275. 13295. 13300. 13302. 13303. 13304. 13308. 13309. 13312. 13313. Sp. 553b. Sp. 599b. Sp. 643a. Sp. 646b |
|
|
13042. 13043. 13044. 13048. 13074. 13084. 13085. 13090. 13091. 13136. 13138. 13140. 13146. 13148. 13153. 13154. 13178. 13179. 13182. 13185. 13186. 13187. 13188. 13189. 13190. 13191. 13192. 13195. 13196. 13198. 13203. 13204. 13205. 13206. 13207. 13208. 13209. 13212. 13216. 13217. 13218. 13219. 13220. 13222. 13223. 13229. 13230. 13232. 13238. 13239. 13240. 13241. 13242. 13245. 13248. 13249. 13250. 13251. 13252. 13253. 13254. 13256. 13257. 13259. 13260. 13263. 13290. 13291. 13292. 13293. 13294. 13306. 13307. 13310. 13314. 13318. Sp. 483d. Sp. 486a. Sp. 598a. Sp. 598b. Sp. 599a. Sp. 612a |
|
|
13381. 13382. 13384. 13387. 13388 |
Nicht nachweisbare datierte Ausgaben nach Bohatta
Für zahlreiche der in Bohatta: Horae aufgeführten Ausgaben sind Exemplare nicht nachweisbar. In vielen Fällen dürfte es sich um Verwechslungen oder Doppelbeschreibungen z. T. unvollständig überlieferter Drucke handeln, so dass es wenig informativ scheint, alle diese Zitate einzeln zu behandeln. Sie werden hier nicht nachgewiesen. In diesem Artikel nicht enthaltene, bei keiner Ausgabe herangezogene Nachweise aus Bohatta: Horae sind somit als zweifelhaft anzusehen.
Dies gilt grundsätzlich gleichermaßen für datierte und undatierte Drucke. Da jedoch feste Datumsangaben verlässlicher wirken, werden hier die bei Bohatta vorgefundenen und nicht nachweisbaren Ausgaben mit einem konkreten Druckdatum gegeben. Die Ordnung ist unabhängig von den Druckorten, nach den Daten.
Bohatta: Horae II 39. Ebert 15063.
Wohl eher Ebert 15062 gemeint. Eine eindeutige Zuordnung zu den Nrn
13355 u.
13358 kann aber nicht vorgenommen werden.
Bohatta: Horae I 487.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 492. 497. Lacombe 4. Claudin II 14.
Die Existenz dieser Ausgabe ist zweifelhaft. Das von Lacombe erwähnte Ex. Paris BN ist vermisst. Möglicherweise handelt es sich um Nr
13253. Von Pigouchet sind datierte Ausgaben der Horae erst seit 1491 bekannt.
Bohatta: Horae I 223.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch m. Nr
1314110, s. Ergänzungen u. Verbesserungen zu Bd XI.
Bohatta: Horae I 576. Librairie Damascène Morgand. Bulletin mensuel N.S. 3(1905) Nr 237 (Perg.).
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr
13186.
Bohatta: Horae I 232.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr
13206.
Bohatta: Horae I 234.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr
13206.
Bohatta: Horae I 644.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr
13178.
Bohatta: Horae I 191.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 654.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 1442.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 674.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 84.
Nicht nachweisbar. Möglicherweise identisch mit Nr
13178.
Bohatta: Horae I 678.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae II 105.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 688.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Horae I 689. Librairie Damascène Morgand. Bulletin mensuel. N.S. 3(1905) Nr 238.
Ex. nicht nachweisbar
Bohatta: Horae I 692.
Nicht nachweisbar.
Bohatta: Lit.Bibl. 93. Bohatta: Horae II 104. 107. Lacombe 502. ISTC
ih00406550.
In dem Pergament-Ex., das die Sammlungen Colbert, Essling und Yves Guermont durchlief und bei Rauch (Genève) N.S. 3. 2.–4.III.1953 Nr 34 sowie Sotheby’s (London) 15.V.1997 Nr 58 versteigert wurde, ist das „i“ im Impressum nicht eingefärbt gewesen, so dass es nicht gedruckt hat. Der Druck stimmt exakt mit der Ausgabe vom 26.VIII.1501 überein.
Zweifelhafte Ausgaben ohne Druckort
H 6104. PA IV 121.429.
Nicht nachweisbar.
H 8839.
Nicht nachweisbar.
C 4466. Bohatta: Horae II 3.
164 Bl.
Nicht nachweisbar.
Deutschland und deutschsprachige Nachbarländer
Die Stundenbücher aus deutschen Druckorten und die deutschsprachigen Sammlungen von Gebeten stehen sich inhaltlich sehr nahe — bis auf die Kirchheimer Ausgaben Nr
12953 u.
12954, die sich an die französische Tradition anlehnen. Die Titel beziehen sich, sofern die Drucke überhaupt einen tragen, oft auf den ersten in der Ausgabe enthaltenen Text, dem unterschiedlich zusammengesetzte Sammlungen von Gebeten folgen. Diese Abfolgen konnten hier nicht untersucht werden.
Die erhaltenen Titel erweisen sich somit oft als wenig charakteristisch und scheinen auch von lokalen Traditionen abhängig. Zudem sind sie in den Drucken vielfach nach Verlust der entsprechenden Blätter nicht mehr erkennbar. Bei Ausgaben ohne Titel wurde deshalb nicht versucht, einen solchen zu fingieren, noch wurden alle Drucke mit den gleichen Titelformulierungen zusammengeführt.
Die Ordnung erfolgt nach Sprachen, nach Druckorten, dann chronologisch. Die in den Drucken erhaltenen Titel werden bei der Ordnung nicht berücksichtigt. Die Formulierungen in den Volkssprachen werden behutsam vereinheitlicht.
Zur Sammlung „Hortulus animae“ vgl. Oldenbourg, M[aria] Consuelo: Hortulus animae [1494]–1523. Bibliographie und Illustration. Hamburg 1973 (zitiert: Oldenbourg). — Ampe, Albert: Kritisch onderzoek van de Hortulus Animae-drukken ten onzent. In: De Gulden Passer 40(1962) S. 59–95. — Vgl. auch Verf.Lex.² IV Sp. 147–154.
Lateinisch
Übersicht über die Einzeltitel
|
|
12945. 12946. 12947. 12976. 12977. 12980 |
|
|
12969. 12970. 12971. 12972. 12973. Sp.443a |
12944
Horae. [Deutschland, nach 1500(?)].
16(?)°
8+? Bl. ?+o⁸+?. 15 oder 16 Z. Typ. ca.65G. 2 Init. Rotdr.
Bl. [1]a m. Sign. oiiij Z. [1] inclinauit aurē ſuā mihi … Z. [10] miſericoꝛs ds ⁊ inſtus: … Bricht ab Bl. [2]b Z. [10] terā tuā. (P¹)er diē ſol nō
Vorlage: Stadthagen Gy (1 Foto).
Anm.
Text aus dem Officium defunctorum (Ps. 114 u. Ps. 120); vgl. Wiegrefe: Stadthagen.
Stadthagen ehem. Gy (Fragm. Unterer Teil des Doppelbl. o4/o5).
Augsburg
202 Bl. [a²]a–z⁊⁸. Gez. [2]j–cc (am Fuße der Seite). 21 Z. Typ. 5:75G, 6:150G.
Tit. Curſus hincinde collecti cum ſeptē penitentialibus pſalmis ⁊ vigiliis moꝛtuoꝝ cum ac‑ceſſu altaris ⁊ aliquibus oꝛatiōibus. Bl. 2a Subſcripti curſus ſparſim hincinde in deuotionum libellis inuenti ſumma cum diligētia hic in vnu ſunt collecti vt quiuis ad excitandam deuotionē … Z. 18 … cū numero folioꝛū hic ſunt intitulati. Bl. 2b Curſus de pꝛopꝛio angelo folio pꝛīo … Tab. endet Z. 21 Oꝛōes ante ⁊ poſt miſſam fo. cxcvj. Bl. 3a m. Sign. a u. Blz. j Incipit Curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicendus ē dominica die. Ad matutinas. Domine labia mea aperies. Et os meum an‑nunciabit laudem tuam. … Sign. b pꝛeliabantur cū dꝛacone: ⁊ dꝛaco pu‑… Endet Bl. 202b Z. 13 vt filius tuus mihi indulgeat ꝙ minus digne ⁊ reuerēter ad ſacratiſſimum ipſius acceſſi ſacramētum Amen Finis opuſculi huius. Impꝛeſſum Auguſte per Anthonium Soꝛg. Anno do‑mini .M.cccc.lxxxvij.
Vorlage: Zwickau RatsSchB (Original).
H 5859. Bohatta: Horae VI 9. Ce³ C-990. Gspan-Badalić 228. BSB-Ink
H-347. Pr 1703. BMC II 352.IA 6007. Mead 1043. Oates 926. Sack: Freiburg 1870. ISTC
ic00990000.
Cambridge UL. Città del Vaticano BVat. Freiburg
*UB. Ljubljana NUKn. London BL (Bl. 1 u. 2 fehlen). Metten Benedikt (def.). München *SB. Philadelphia FreeL. San Marino (Calif.) *HuntingtonL. Wien NB. Zwickau *RatsSchB.
202 Bl. [a²]a–z⁊⁸. Gez. [2]j–cc (am Fuße der Seite). 21 Z. Typ. 5:75G, 6:150G.
Tit. Curſus hincinde collecti cū ſeptem penitentialibus pſalmis ⁊ vigilijs moꝛtuoꝝ cum ac‑ceſſu altaris ⁊ aliquibus oꝛationibus Bl. 2a Subſcripti curſus ſparſim hincinde in deuotionum libellis inuenti ſumma cum diligētia hic in vnum ſunt collecti vt quiuis ad excitandam deuotionē … Z. 18 … cum numero fo‑lioꝛum … Bl. 2b Curſus de pꝛopꝛio angelo folio pꝛīo … Tab. endet Z. 21 Oones ante ⁊ poſt miſſam fo. cxcvj Bl. 3a m. Sign. aj u. Blz. j Incipit Curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicendus ē dominica die. Ad matutinas. Domine labia mea aperies. Et os meum an‑nunciabit laudem tuam. … Sign. b pꝛeliabantur cū dꝛacone: ⁊ dꝛaco pu… Endet Bl. 202b Z. 13 vt filius tuus mihi indulgeat ꝙ minus digne ⁊ reuerenter ad ſacꝛatiſſimum ipſius acceſſi ſacramentum Amen Finis opuſculi huius Impꝛeſſum Auguſte per Anthonium Soꝛg. Anno do‑mini M.cccc.lxxxix.
Vorlage:
Originale.
H 5860. Bohatta: Horae VI 11. Ce³ C-991. VB 146.10. BSB-Ink
H-348. BMC II 354.IA 6036. Hubay: Augsburg 1068. Mead 1050. Sack: Freiburg 1871. Sallander: Uppsala 2249. ISTC
ic00991000.
Augsburg SStB (Bl. 1 fehlt). Bamberg
SB. Berlin *SB†. Leipzig *BuchM (2 Ex. , 1. Ex. Bl. 1–3 fehlen, 2. Ex. Bl. 194 fehlt). Linz LB (Bl. 1 u. 3 fehlen). London BL (Bl. 1 fehlt). München *SB. Praha NKn. Salzburg BenediktPeter. Sankt Florian Aug. Sankt Peter
HistB. San Marino (Calif.) *HuntingtonL. Uppsala UB. Wien NB.
202 Bl. [a²]a–z⁊⁸. Gez. [2]j–cc (am Fuße der Seite). 21 Z. Typ. 5:75G, 6:150G.
Tit. Curſus hincinde collecti cū ſepte penitentialibꝯ pſalmis ⁊ vigilijs moꝛtuoꝛum cum acceſſu altaris ⁊ aliquibꝯ oonibꝯ. Bl. 2a Subſcripti curſus ſparſim hincinde in deuotionū libellis inuenti ſūma cū diligentia hic in vnum ſunt collecti vt quiuis ad excitandā deuotionē … Z. 18 … cum numero folioꝝ hic ſunt intitulati. Bl. 2b Curſus de ꝓpꝛio angelo folio pꝛīo … Tab. endet Z. 21 Oones a ⁊ poſt miſſa. fo. cxcvj Bl. 3a m. Sign. a u. Blz. j Incipit Curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicēdus eſt dica die. Ad matutinas. De la‑bia mea aperies. Et os meū annūciabit laudē tuā. … Sign. b pꝛeliaban cū dꝛacone: ⁊ dꝛaco pu… Endet Bl. 202b Z. 13 … vt filius tuus mihi indulgeat ꝙ minus digne ⁊ reuerē‑ter ad ſacratiſſimum ipſius acceſſi ſacramentū Amen Finis opuſculi huius Impꝛeſſum Auguſte per Anthonium Soꝛg. Anno do‑mini .M.cccc.lxxxxij.
Vorlage: München SB (Mikrofilm). Eichstätt UB (Digitalisat). San Marino (Calif.) HuntingtonL (je 1 Foto).
Anm. 1.
Seitengetr. Nachdr. von Nr 12945 oder
12946.
Anm. 2.
Tit. auch abweichend, Z. 2 …
ſeptē
… Z. 4 …
oonibꝯ … (z.B. Ex.Eichstätt UB. San Marino (Calif.) HuntingtonL).
H 5861. Bohatta: Horae VI 13. Ce³ C-992. CIH 1727. BSB-Ink
H-349. Hubay: Eichstätt 504. Mead 1056. ISTC
ic00992000.
Brno UKn. Dillingen StudB. Eichstätt UB. Fiecht Benedikt. Kalocsa BMetr (def.). Klagenfurt Bisch. Melk Benedikt. Michaelbeuern Benedikt (def.). München *SB. San Marino (Calif.) *HuntingtonL.
Basel
176 Bl. [a–y⁸]. 14, Kalendarium 13 Z. Typ. 6:93G. Init. p. Rotdr.
Bl. 1a Ianuariuſ habz dieſ xxxi luna .xxx. nox hōs .xvi. … Bl. 16a, rot Salutatio deuota ad beatam mariam virginem. schwarz
[³]Ve celoꝝ regina. Aue moꝛū diſciplina … Bl. 17a, rot Incipit officiū beate marie virginis ſecundum conſue‑tudinē Romane curie. Ad matutinum. schwarz Venite [⁷]OMINE la‑bia mea aperies. Et os meum annunciabit laudem tuam … Lage d Benedictio. Nos cū pꝛole … Endet Bl. 176b Z. 1 Cognoſce ergo in me quod eſt tuum. et abſterge qď eſt meu. Qui cum patre ⁊ ſpiritu ſancto viuis et regnas deus Per omnia ſecula ſe‑culoꝛum. Amen. rot Finit officium beate marie virginis impreſſum Baſilee ꝑ Bernhardū Richel ciuem Baſilie. Anno M cccclxxx Die xv. Iulij
Vorlage: Zürich ZB (Mikrofilm).
RSuppl 141. Scheidegger-Tammaro 738. ISTC
ih00357480.
Zürich ZB.
176 Bl. [a–y⁸]. 14, Kalendarium 13 Z. Typ. 3:92G m. Einsprengungen aus 5:97/106G.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a d Conuerſio pauli. … Bl. 16a Salutatio deuota ad bea‑tam mariam virginem. [³]Ve celoꝛum regina. Aue moꝛum … Bl. 17a Incipit officiū beate marie virginis ſecundum conſuetudinē Romane curie Ad matutinum. Venite. [⁷]OMINE la‑bia mea aperies. Et os meum annunciabit laudem tuam … Lage d Benedictio. Nos cū pꝛole … Endet Bl. 176b Z. 1 Cognoſce ergo in me quod eſt tuum et abſterge qď eſt meu. Qui cum patre ⁊ ſpiritu ſancto viuis et regnas deus. Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen.
Vorlage: München SB (Teilmikrofilme).
München *SB (2 Ex. , 1. Ex. Bl. 1–16, 107, 156 u. 168 fehlen, 2. Ex. Bl. 1, 8, 169 u. 176 fehlen).
240 Bl. [ab]ab⁸bc¹⁰c–zA–C⁸D⁶. Gez. [16]I–CCXVI [m. Fehlern]. 20–22 Z. Typ. 16:64G, 21:92G. Init. g, p, q. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. δ. Rotdr.
Tit., rot Paradiſus Anime. Bl. 2a, rot Annus habet .xij menſes hebdomadas. lij. ⁊ diē vnū. ⁊ habz dies .ccclxv. ⁊ ho .vi. … Inventarium endet Bl. 15b Z. 14 Oo ſctī Bernardini ad ieſum ccxv. Bl. 16 leer. Bl. 17a m. Sign. a u. roter Blz. I, rot Officiū beate marie virginis m ſuetu‑dinē curie romane Ad matutinas (D⁵)
schwarz Omīe labia mea aperies. Et os meum annūciabit laudem tuam. … Sign. b et poꝛta lucis fulgida vitā datā ꝑ ꝟginem … Endet Bl. 240a m. roter Blz. CCXVI Z. 11 vt poſſim te perfecte diligere ⁊ in te gloꝛiari at delectari in ſecula ſeculoꝛum Amen. rot Finit oꝛationale omnibus deuotioni ſiue delitijs ſpiritualibus vacare cupientibus: coꝛdialiter diligendū. Vnde ⁊ paradiſus anime merito merui nūcupari. In quo anima deuota quibus dilectetur ve‑luti in terreſtri paradiſo valeat reperire. … Bl. 240b Z. 1 … Michael wenler in vꝛbe Baſyleoꝛum laboꝛibus ⁊ impenſis pꝛopꝛijs elaboꝛatu patefieri curauit. Anno ſalutis. poſt milleſimum quater centeſimum nonageſimo pꝛimo Kalendis apꝛilibus.
Vorlage: Basel UB (Mikrofilm).
R 1828. Kaufmann-Nabholz 273. Haegen: Basler Wiegendrucke 5.69. BMC III 734.IA 37147. ISTC
ip00079500.
Basel UB. London BL (Bl. 1, 105 u. 112 fehlen).
240 Bl. aabbab⁸bc¹⁰c–zA–C⁸D⁶. Gez. [16]I–XVI[10]XVII–CCXIII [m. Fehlern]. 22 Z. Typ. 2:65G. Init. e, f, o. Rubr. β. Rotdr.
Tit., rot Paradiſus anime: pꝛo oꝛationum delitijs quib affluit: velut alter delitia‑rum oꝛtus: operandus ⁊ cuſtodiendus Bl. 1b, rot Inuentarium eoꝝ que in hoc Oꝛatoꝛio generaliter tinen: applicato ad ea numero folioꝝ schwarz Curſus beate marie virginis m mo‑rem curie Romane … Bl. 5a, rot Annus h. xij. mēſes. hebďas. lij. ⁊ diē vnū … Kalendarium endet Bl. 16b Z. 17 Sit tepidus potus frigoꝛi ꝛius totus Bl. 17a m. Sign. a u. roter Blz. I, rot Officium btē Marie ꝟginis m cōſuetudinē curie romane Ad matutīas schwarz
[⁵]Omine labia mea aꝑies. Et os meū ānūciabit laudē tuā. … Sign. b ⁊ poꝛta luc fulgida: vitā da tā ꝑ ꝟginē … Endet Bl. 240a m. roter Blz. CCXIII Z. 7 … vt poſſim te ꝑfecte diligere ⁊ in te gľiari ac dele‑ctari in ſecula ſeculoꝝ. Amen. rot Finit oꝛōnale oīb denotiōi ſiue delitijs ſpūalib vacare cupiētib: coꝛdialiter diligēdū. V ⁊ ꝑadiſus aīe meruit nūcupari. In aīa deuota b delecte veluti in terreſtri ꝑadiſo valeat reꝑire … Z. 17 … in ceľ Iacob de pfoꝛtzen in vꝛbe Baſileoꝝ laboꝛib ⁊ impenſis ꝓ‑pꝛijs elaboꝛatū pādere curauit. Anno ſalut poſt milleſimū ter centeſimū nonageſimooctauo Idib apꝛilibus Bl. 240b leer.
Vorlage: München SB (Mikrofilm).
H 11993. HR 12028. Bohatta: Horae II 60. Kaufmann-Nabholz 755. Haegen: Basler Wiegendrucke 23.10. BSB-Ink
H-352. BMC III 777.IA 37709. ISTC
ip00079700.
Basel UB. London *BL. München *SB (Bl. 214 u. 215 fehlen).
Ingolstadt
12952
Horae. [Ingolstadt: Drucker des Celtis (Johann Kachelofen), um 1492].
16°
16+? Bl. ab⁸+?. 17–18 Z. Typ. 1:71G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a m. Sign. a(?)
[³]Ancti ſpūs aſſit nobis gratia. Amē. [¹]xurge de adiuua nos ⁊ libera nos pꝛopter nomen ſanctū tuū … Sign. b unbekannt. Bricht ab Bl. 14b Z. 16 …
[¹]er adueutū ſpūſ […]cti ꝑacliti. l. n. do. [¹]n hoꝛa
Vorlage: Passau SB (Mikrofilm).
Anm. 1.
Erhalten sind zwei doppelseitig bedruckte, unzerschnittene Teile von Druckbogen aus den Lagen a und b (mit dem Beginn der Letania auf dem Blatt mit der Signatur biij
… Z. 3
[¹]yꝛie eleiſon [¹]e eleiſō [¹]e audi nos
… Z. 7
[¹]ancta maria … ).
Anm. 2.
Das Initium „Sancti spiritus assit nobis gratia …“ leitet z.B. in Nr12959die „Horae de sancto spiritu“ ein.
Passau *SB (Fragm. 12 Bl.).
Kirchheim
147 Bl. [ab⁸c²]ab⁸[a–c]d–g⁸h⁹A–F⁸. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:81G, 2:ca.60G. Init. a, b. 18 große, dar. 2 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs. DrM I. Rotdr. KolTit.
Tit. (ohne Leisten), rot Hoꝛe noſtre domine ſcd vſu eccleſie romane vnacu multis curſibus incipiunt feliciter. DrM, schwarz Bl. 1b (ohne Leisten) in 2 Sp. Quādo luna exiſtens in auriete leone … Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann … Bl. 2b, rot
(A¹)
schwarz ries vt teſtan auctoꝛes calidꝯ et ſiccꝯ … Bl. 3a (in 2 Leisten) Hlzs. rot Ianuariꝯ hab dies .xxxi … Bl. 15a (ohne Leisten) Anno domini .M.CCCC. 90 … Bl. 16a Finsternisscheiben 1490 Eclipſis … Bl. 17b Cupiens intelligere vſum ſentis lꝛalēdarij: anīauertat … Endet Bl. 18b Z. 21 Nam expers fraudis timidus liuei‑ coloꝛis. Bl. 19a m. Sign. ai Paſſio domini noſtri ieſu cri‑ſti Secundū Iohannem. Hlzs., daneben
[]greſſus eſt ieſus cuz diſcipulis ſuis trans toꝛren‑tē cedꝛon
… Bl. 27a m. Sign. b (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelii ſecūdum iohannem [¹]n pꝛincipio erat ꝟbū et ꝟbu Bl. 27b erat apud deū. ⁊ deus erat ꝟbum Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Lage c (ohne Leisten) Hlzs. (Heimsuchung)
[²]Eus in adiutoꝛium meum intende. … Endet Bl. 147a Z. 17 et pꝛopitius eſto michi peccatoꝛi. Amen. Pater noſter qui es in ce. Aue maria gratia plena dominꝯ. Finiunt hoꝛe canonice ad vſum romane eccleſie Bl. 147b leer.
Vorlage: München SB. Nürnberg GermanNM (Mikrofilme).
Anm.
Bilder: b Johannes auf Patmos (mehrzonig); b6a Kreuzabnahme; [AA] 1b Sündenfall (Erschaffung Evas - Vetreibung); [AA] 2a AVE GRACIA PLENA: Mariae Verkündigung; [BB]1a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth);[CC]1a Kreuzigung; [CC]2b Maria/Pfingsten; [CC]3b Geburt; [CC]7a Verkündigung der Hirten; d2a Anbetung Magier; d5a Darbringung; d8a Kreuzabnahme (Wdh.); d5a Auferstehung; g5a Christus Weltenrichter; A 3 Lebende/3 Tote; C6a Trinität; D Kreuzabnahme (Wdh.); F7a Gregorsmesse — h4a Letania.
C 3068. Bohatta: Horae I 546. Schr 4241. 4573. CBB 1924 u.Suppl. Ce³ H-366. IGICorr 4826A. Pell 5940. BSB-Ink
H-338. Pr 3209. BMC III 691.IA 14003. Hummel-Wilhelmi 337. Sack: Freiburg 1876. Walsh: Harvard 1086. Zdanevyč 242. ISTC
ih00366000.
Basel UB. Bressanone *Sem (Fragm. Bl. 1–18 u. 87–124). Cambridge (Mass.) HoughtonL. Freiburg
UB. Karlsruhe
LB†. Kijv NB (Bl. 140–147 fehlen). Leuven UB (2 Ex. , 1. Ex. def.†, 2. Ex. def.†). London *BL (Bl. 2 fehlt). München *SB (Bl. 147 fehlt). New York *MorganL. Nürnberg GermanNM. Paderborn *ehem. AkadB (def.). Rottenburg
BischM. Rottweil *ehem. Gy. Wien NB.
11 Sp.436a
Horae. [Kirchheim]: Markus Reinhard, [1490].
8°
C 3069. Bohatta: Horae I 545a.
Ex. nicht nachweisbar. Vermutlich identisch mit
Nr 12953.
120 Bl. [a]Aa–m[n]⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:81G. Init. b. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Tit. (ohne Leisten), rot Hoꝛe noſtre domine ſcd vſum eccleſie romane incipiūt feliciter Bl. 2a, rot Ianuarius habet dies .xxxi. … Bl. 8a, rot De omnibus ſanctis. antiphona. schwarz
[¹⁰] Sancti dei os intercedere dignemini … Bl. 9a m. Sign. A (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelij ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9b
[²]N pꝛincipio erat verbū. ⁊ verbū erat apud deū. ⁊ deꝯ erat verbu. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oia
… Bl. 17a m. Sign. a (ohne Leisten) Hlzs. (Anna u. Joachim) rot Incipiūt hoꝛe beate ꝟginis Marie ſcd vſu eccleſie Romane. Ad Matutinas. … Sign. b omnia que mouētur in aquis do: bene… Endet Bl. 120b Z. 17 … ⁊ intellectū. ⁊ purā ſcientiā vſ in finē ieſu xe ſaluatoꝛ mūdi. Qui viuis ⁊ regnas cū deo patre in vnitate ſpūs ſan‑cti deus. Per oīa ſecula ſclōꝝ. Amen.
Vorlage:
Faks. Neuchâtel BPast (Einzelfotos).
Zur Datierung: Der Überlieferungskontext des Ex. ehem. Schönborn-Buchheim legt die Entstehung vor 1491 nahe, vgl. Jörn Günther (Hamburg) Kat. 2 Nr 23.
Anm.
Die Kopf- und Fußleisten (b5a) sind in den erhaltenen Ex. z.T. unterschiedlich montiert.
Faks. hrsg. von Otto Clemen. Zwickau 1913. (Zwickauer Faksimiledrucke. 22.)
Bohatta: Horae I 455. Kat. Bibl. Schäfer 161. ISTC
ih00365800. Günther (Hamburg) Kat. 2(1995) Nr 23.
Erfurt
*StB. Frauenfeld KantB (Fragm.). Neuchâtel BPast (Fragm.). Schweinfurt BSchäfer. — Günther (Hamburg) (1995) (Bl. 1 fehlt).
Köln
140 Bl. [a⁸b(?)]A–Q⁸. 20 Z. Typ. 2:110G, 4:63G. Init. a. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. α.
Tit. In iſto libello iā a no‑uo m verū oꝛdinariū maioꝛis ec‑cleſie Colo. (qui in confuſionē et incoꝛrectionē deciderat) reoꝛdina‑to continentur infra notata. Item Curſus hoꝛaꝝ de da na. Item Septē pſalmi penitētiales. Item Hoꝛe de ſancta cruce Item Vigilie moꝛtuoꝝ cum commendationibus animarum Item Oꝛationes ad diuerſos ſanctos per totum annum. Bl. 2a
(I¹)anuarius. xix (A¹)
(C¹)ircūciſio domini. … Bl. 13a m. Sign. A ❡ Incipiūt hoꝛe de da noſtra m maioꝛem eccleſiā Colonie. (A¹)ue maria ga plena Ds tecum [⁶]Omine labia mea aperies Et os meū annunciabit laudē tuā. … Sign. b ritus ⁊ anime iuſtoꝝ do: bdicite … Ende unbekannt. Bl. 125a m. Sign. P De modo confitēdi []Voniam omni cōfitēti neceſſariū eſt hāc generalem dicere feſſionē. … Endet Bl. 140a Z. 17 … ⁊ ad acſitionē gratie in pti: ac vite ene in futuro ſeculo. Amen. (F¹)init modus Confitēdi. Bl. 140b leer.
Vorlage: San Marino (Calif.) HuntingtonL (Einzelfotos).
Bohatta: Horae I 121. Ce³ H-344. Mead 920. ISTC
ih00344000.
San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Bl. 9–12 u. 117–124 fehlen).
Leipzig
212 Bl. AB〈C.c〉–〈G.g〉HI〈K.k〉–〈Z.z〉⁸⁊aa–cc⁸. 22 Z. Typ. 4:72G, 7:97G, 10:60G. Init. d, e. Rubr. β. Rotdr.
Tit., rot Oꝛationale ſecundum Eccleſiam Miſnenſe Bl. 2a m. Sign. A, rot Contenta in hoc libello schwarz Kalendarium ſcďm eccleſiā Miſne. Septem pſalmi cum letanijs ⁊ collt Pꝛeces maioꝛes … Bl. 3a, rot KL daneben Ianuariꝯ hz dies xxxi luna xxx … Bl. 15b, rot Sequitur verſus in quo habe … Endet Z. 13, rot Sequntur Septē pſalmi penitēciales Bl. 16 leer. Bl. 17a m. Sign. Cj, rot Incipiunt Septē pſalmi pitenciales rot
(E²)
schwarz xurge de adiuua nos. et libera nos pꝛopter nomen tuum. … Z. 10
[⁶]Omine ne in furoꝛe tuo arguas me: ne in ira tua coꝛripias me … Sign. D vt pariter nobis indulgentiā tribuas … Endet Bl. 211b Z. 19 tu venia mīe pietat abſterge Per do. Requiē eternā dona eis de Et lux ꝑpetua luceat eis Requieſcāt in pace Amen. rot Finis Bl. 212 leer.
Vorlage: Zürich ZB (Mikrofilm). Leipzig StB (1 Foto).
Leipzig
*StB. Zürich ZB (Bl. 1, 104 u. 192 fehlen).
192 Bl. [A]B–Z⁊⁸. Gez. [12]Folium.i–Folium.clxxviij.[2] [m. Fehler]. 20 Z. Typ. 1:72G, 2:168G, 3:336G, 7:60G. Init. a, e, f. Rotdr. KolTit.
Tit., rot Cuꝛſuſ diuerſi cum oꝛationibus annexis. Bl. 2a rot KL daneben Ianuarius hz dies xxxi. … Kalendarium endet Bl. 11b Z. 10
(A¹)
schwarz Silueſtri pape. Bl. 12 leer(?) Bl. 13a m. roter Blz. Folium.i, rot Curſus beate marie virginis. rot
(D⁵)
schwarz Omine labia mea aperies Et os me‑um annuncciabit laudē tua. … Sign. C, rot
(I²)
schwarz N oībus requiē rot Lcō.i. … Endet Bl. 190a m. roter Blz. Folium.clxxviij. Z. 18 Oꝛa pꝛo nobis virgo ⁊ martir ſancta barbara. Vt digni efficiamur pꝛomiſſiōe xi. Pa n. Aue maria Bl. 190b, rot Sequitur regiſtrum. Regiſtrū oonalis ꝓceſſu de mōſtrās. In mis lꝛalēdariū. schwarz Curſus de btā gine foľ. i. … Endet Bl. 191b Z. 14, rot Curſus diuerſi. vnacū oonibꝯ diligētia accuratiſſima reuiſi ⁊ emēdati. finiūt fauſte. ꝑ Melchioꝛē Lotter Liptzēſis opidi cōciuē impꝛeſſi. Anno humane ſalutis .xcix. Bl. 192 leer(?)
Vorlage: Freiburg UB (Teilmikrofilm).
Freiburg
*UB (Bl. 12 u. 192 fehlen).
196 Bl. [A]B–E⁸F⁶GH⁸IK⁶L–O⁸⁶P–ZAaBb⁸Cc⁶. Gez. [1]Folium i.–Folium.Clxxxxix.[2] [m. Fehlern]. 18 Z. Typ. 1:72G. Init. e, f. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Blz. Folium i.
[⁵]Omine labia mea aperies Et os meum ānūciabit laudem tuam … Sign. B, rot
(G¹)
schwarz loꝛia rot Pſalmus. … Bricht ab Bl. 194b Z. 14 … Ne vltra diſſoluat hoīe quē ad ymaginē tuā cre‑aſti Et ne ꝑdas omnē aīa viuētem O thetragāmaton ſancte. O adonay ſancte. O emanuel. … Tab. endet Bl. 196b Z. 16 De ſctō iohāne bap. A eode Oo de ſctō Criſtofero cxcv Finis.
Vorlage: Original.
Anm.
In dem einzigen erhaltenen Ex. fehlt das Blatt Cc5 mit dem Ende des Textes, das vermutlich ein Impressum und den Beginn der Tabula enthalten hat. In der Ausgabe Leipzig: Melchior Lotter 1504 (VD16 B 8093) befindet sich vor den eigentlichen Horae ein Kalendarium und danach, auf der Rückseite des folgenden Blattes (entsprechend dem Bl. 1b dieser Nr), ist ein Bildstock mit Mariae Verkündigung abgedruckt. In der Tab. dieser Nr fehlt am Schluss (nach dem Hl. Christophorus) ein Hinweis auf einige Gebete, die in der Ausg. aber enthalten sind. In der Ausgabe von 1504 ist die Tabula vollständig. Deshalb ist die vorliegende Ausgabe wahrscheinlich früher anzusetzen.
Wolfenbüttel *HerzogAugustB (Bl. 1 u. 195 fehlen).
Lübeck
12959
Horae. [Lübeck: Lukas Brandis, um 1477/78; nicht nach 1490].
8°
26+? Bl. 19–20 Z. Typ. 2:100G.
Bl. [1]a tenebꝛarum obſcuritate eruti […]tutino lumine decoꝛemur. … Bricht ab Bl. [2]b Z. 19 catoꝝ moꝛte peſſima liberari. ꝑ. … Bl. [3]a ſit. Apoſtolis ꝓ fenoꝛe. ante vt ꝓ … Bricht ab Bl. [8]b Z. 19 tiliter conſumpſi. Et coꝛ te. vt Bl. [9]a tuam ardētiſſimam delectionem … Bl. [18]a Z. 18 Deo gracias. Bl. [18]b leer. Bl. [19]a De paſſione domini … Bricht ab Bl. [26]b Z. 19 ſpexit depꝛecationem pauperis.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 18. Berlin SB (Original).
Anm.
Das Berliner Fragment setzt sich zusammen aus 1, 3, 5 u. 4 Doppelbl. aus verschiedenen Lagen.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 18.
Altmann: Brandis, Lukas 24. VB 1451. ISTC
io00051295.
Berlin *SB (Fragm. 13 Doppelbl. Besitzv. 14[9]0).
12960
Horae de compassione BMV
. Davor:
Meditatio brevissima super oratione dominica. [Lübeck: Matthäus Brandis, um 1488].
8°
242 Bl. [A¹⁰]a–zA–F⁸. 19–20 Z. Typ. 2:98G, 4:165G. Rubr. α.
Bl. 1a
[¹]ota Iſta habentur in illo Libello. Primo meditatio bꝛeuiſſiā ſuꝑ oone dca. ⁊ ſuꝑ ſalutacōe angelica Secūdo hoꝛe de cōpaſſione biſſiē ꝟgīs marie. … Bl. 2b ⁌ De oone dominica [¹]Icit augꝯ in libꝛo de cathezizandis rudibz. … Endet Bl. 10b Z. 11 … moꝛtuos tēꝑali paſſuros ⁊ incroniſandos Bl. 11a Tit. Hore cōpaſſionis beatiſſime virginis Sextis ferijs ad minus legende. Similiter et quedā orōnes Sepius: et ſertim in agone moꝛtis di‑cende. Bl. 12a m. Sign. a.ij. ⁌ Sequūtur hoꝛe de paſſione et doloꝛe beate marie virginis. quas papa iohānes .xxij. dicitur edidiſſe. … Z. 9 ⁌ Ad matutinas []Omine labia mea aꝑies. Et os meū. Eus in adiutoꝛiū. ⁌ Inuitatoꝛiū. [¹]ū maria ꝟgine feruidi plo‑remus. In ſepulcro … Sign. b manibz/ illudēdus ptatus fuiſti. … Endet Bl. 242b Z. 15 … doloꝛibus ⁊ vulneribz ſuis. Ibiď ca. xvi. b. Intelligite hec qui obli‑uiſcemini deū. neq rapiat: ⁊ nō ſit qui eripiat. P. xlix.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 19. Berlin SB (Original).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 19.
VB 1480. Altmann: Brandis, Matthäus 12. Madsen 2485. Wilhelmi: Greifswald 671. ISTC
io00065990.
Berlin *SB. Greifswald
GeistlMin (Fragm.), UB (Fragm.). København *KglB. Köln
UStB (Fragm.).
12961
Horae. Lübeck: [Mohnkopfdrucker (Hans van Ghetelen)], 1489.
16°
17 Z. Typ. 5:80G. Init. a, d, f, m, n. Rubr. β.
1.
Orationale diversa continens officia.
64 Bl. p–tm–o⁸. 3 Hlzs. DrM IV.
Tit. ⁌ Oꝛacionale diuerſa continens officia cu pulcerrimis oꝛationibus congruis tem‑poꝛibus legendis. Hlzs. Bl. 1b
(E²)Xquo opoꝛtet ſꝑ oꝛare ſc cōgruis hoꝛis. ⁊ nō deficere Luce xviij. … Bl. 5a Z. 15 ⁌ (S¹)equitur regiſtru huius libelli in quo cōtinen hec Bl. 5b ſequuntur. ⁌ Pꝛimo officiū de trinitate … Tab. endet Bl. 8b Z. 15 ſabbatis diebus legendum. Bl. 9a m. Sign. qi ⁌ Incipit officium de ſācta trinitate Ad matutinas. (D⁶)Omine la‑bia mea aperies. … Sign. r Bdicamꝯ do Deo grās … Endet Bl. 64a Z. 1 … donec miſeratio tua eam continuet ad ꝓfectū ſalutis eterne Per chꝛiſtum dm noſtrum Amen. ⁌ Impꝛeſſus lubeck Anno domini .Mcccclxxxix. DrM Bl. 64b leer.
2.
Horae de compassione BMV.
88 Bl. a–l⁸. DrM I.
Bl. 1a m. Sign. .a. ⁌ Incipiūt hoꝛe de compaſſione et doloꝛe beate marie virginis quas papa iohāneſ xxij. dicitur edidiſſe. ⁊ omnibus eas legentibus largiſſi‑mas indulgentias cōceſſiſſe. (S¹)ancta dei genitrix dulcis ⁊ decoꝛa: regem moꝛti traditū pꝛo nobis exoꝛa. ⁌ Ad matutinas. (D⁶)Omine la‑bia mea aperies. Et os meum annūciabit laudē tua … Sign. b
(P¹)er marie lacrimas: pater … Endet Bl. 88b Z. 1 … parentum meoꝛū. ami‑coꝛum. benefactoꝛū. ⁊ omnium fidelium viuoꝛum et de‑functoꝛū vt michi et illis ꝓ‑ficiant ad ſalutem et ad vitā eternam conſequendā Amē DrM, dazwischen Impꝛeſſꝯ lubeck anno dnī Mcccclxxxix
Vorlage:
Res.Publ. Unit 20. Hannover KestnerM (Mikrofilm).
Anm. 1.
Die einzelnen Teile der Ausgabe wurden abweichend von der Buchstabenfolge der Lagen nach der Tabula angeordnet.
Anm. 2.
Das einzige erhaltene Ex. ist zusammen mit den “Praeparatoria missalia cum orationibus” (Schr 5016) überliefert. Es handelt sich aber wahrscheinlich um zwei unabhängige Ausgaben, da die dortigen “Orationes” vor und nach der Messe zu beten sind, der vorliegende Druck aber auch Stundengebete enthält und sich nicht speziell auf die Messe bezieht.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 20.
Schramm XII Abb. 308. 309. Altmann: Brandis, Mohnkopfdruckerei 4,2. Ernst: Kestner-Mus. 255. ISTC
ih00435150.
Hannover *KestnerM.
Magdeburg
174 Bl. [ab]a–t⁸v⁶. 22 Z. Typ. 10:71G. Init. g, o. 2 Hlzs. Rotdr.
Bl. 1a In hoc Codiculo Seriatim reperientur infraſcripta Cōmunis hoꝛarū curſus Inthe‑merate virgīs marie mis dei Septē pſalmi penitentiales … Bl. 2a, rot Ianuarius hz dies xxxi … Bl. 11a, rot Cum volueris ire doꝛmitū flexis genubus die schwarz Mane nobiſcū de q adueſperaſcit … Bl. 14b, rot Oꝛatio de beata virgine ſequitur schwarz
[²]ue mundi ſpes maria … Endet Bl. 16b Z. 21 … b‑dicta tu ī mulierib ⁊ bdictꝯ fr⁊ Bl. 17a m. Sign. a
[⁵]Omine labia mea aperies Et os meū annūciabit laudē tuā … Sign. b exultahunt a conſpectu di quo‑… Endet Bl. 174b Z. 12 … ⁊ miſericoꝛdiā tu‑am ex eoꝛum meritis conſequi et eoꝛum gloꝛioſa confeſſio infine ſeculi regni celeſtis mihi impetret ingreſſum Per.
Vorlage: Halle ULB (Mikrofilm).
Anm.
Altmann: Brandis 00.
Halle ULB (Bl. 39–56 fehlen, Bl. 38 u. 57–61 def.).
12963
Horae. [Magdeburg: Moritz Brandis, um 1500].
16°
8+? Bl. [?+s⁸+?]. 22 Z. Typ. 10:71G. Init. g, o. Rotdr.
Bl. [1]a ſanguis ſui merear percipere ad ſalutē qtūs ſit mihi dux ⁊ viaticū et lucerna lucens … Z. 5 miſericoꝛdie tue. … Bricht ab Bl. [8]b Z. 18, rot Oꝛatio de ſctō Andꝛea apoſtolo. (S²)
schwarz ancte andꝛea apoſtole dei … Z. 22 […]ꝛemia mercatus es. per il
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. 2.
Fehldruck, auf der Rückseite nur Rotdruck, der auf dem Kopf steht.
Anm. 3.
Altmann: Brandis 00.
Berlin *SB (Fragm. 1 Halbbogen).
Memmingen
150 Bl. [a⁸bc–t⁸v²]. 18, Kalendarium 16 Z. Typ. 4:71G.
Bl. 1a Ianuaꝛius A Ciꝛcumciſio domini. … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 16 A ſilueſtri pape: … Bl. 13a
[]xuꝛge xe adiuua nos et libera nos pꝛop nomē ſanctū tuum A Ne remīſſcaꝛis de … Z. 7
[²]Eni cꝛeatoꝛ ſpūs mētes tuoꝛū viſita imple ſuꝑna ḡcia tu cꝛeaſti pectoꝛa: … Lage d Sācte ſixte oꝝ … Bl. 24a Incipiūt hoꝛe de paſſiōe di Ad matutinas Pater noſter [³]Omine labia mea aperies Et os meū ānūciabit laudē tuā. … Z. 9
[²]Enite exultemus do iubilemus deo ſalutaꝛi noſtꝛo. … Endet Bl. 149b Z. 16 … Sic da ſcio ꝓ veꝛo ſi ſueneris ſaluus eꝛo ſuccurꝛe eꝛgo ſuccurꝛe cicius et eꝛit mihi ꝑ te ꝓpicius Amē. Bl. 150a Sequi regiſtrum iſtius libelli continēs Curſos et oꝛōes ſequētes Primo ſeptē pſalmos pēitētionales Item hoꝛe de paſſione domini. … Tab. endet Bl. 150b Z. 17 Item oꝛatio bona de paſſione domini noſtri iheſu criſti.
Vorlage: München SB (Teilmikrofilme). Wien NB (Mikrofilm). München SB (Digitalisat).
Anm.
Lagen b, f u. v auch abweichend, z.B.
Bl. 12b Z. 16 …
pape
… (z.B. 2. Ex. München SB ), Bl. 149b Z. 15 …
Sic da ſcio ꝓ o ſi ſueneꝛis ſaluus ero Succurꝛe ergo ſuccurꝛe cicius et eꝛit mihi per te propicius. Amen.
Bl. 150a
Sequi regiſtꝛum iſtius libelli continens Curſos et oꝛationes ſequentes
… Bl. 150b Z. 17
Itē oratio bona de paſſione domini noſtri iheſu criſti: (z.B. 1. Ex.
München SB), Bl. 149b Z. 15 …
Sic da ſcio ꝓ vero ſi ſueneꝛis ſaluus ēo Succurꝛe ergo ſuccurꝛe cicius et erit mihi per te pꝛopicius. Amē.
Bl. 150a
Se regiſtꝝ iſtius libelli continēs: Cuꝛſos et oꝛationes ſequētes
…
(BSB-Ink; z.B. 2. u. 3. Ex.
München SB).
München *SB (3 Ex. , 3. Ex. Bl. 1–23 u. 82–135 fehlen). Wien NB (Bl. 1–12 fehlen).
Nürnberg
12965
Horae. Cursus. [Nürnberg: Fratres Ordinis Eremitarum S. Augustini, um 1482].
16°
239 Bl. [a–zA–E⁸F⁷G⁸]. 16 Z. Typ. 1:79G. Rubr. α.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Ianuarius. A Circūciſio domini. … Bl. 14a Sequi regiſtꝝ iſtiꝯ libelli cō‑tinens Curſos et oꝛatōnes ſe‑quētes. ⁌ Pꝛimo Septē pſalmos penitentionales. Item hoꝛe de paſſione domini … Tab. endet Bl. 15a Z. 12 Ite oꝛatio bona de paſſione domini noſtri iheſu chꝛiſti. Bl. 15b u. 16 leer. Bl. 17a
[⁵]Xuꝛge xe ad‑iuua nos: et libera nos ꝓpter nomē ſanctum tuū Antiphona. Ne reminiſcaris … Lage d ei ī via ꝟtutis ſue: paucietatē … Endet Bl. 239a Z. 13 … Succurre ergo ſuc‑curre cicius. et erit mihi ꝑ te pꝛopicius. Amen. Bl. 239b leer.
Vorlage: Zwickau RatsSchB (Original).
Anm.
Die ungerade Lage F beruht auf einem Fehler der Offizin bei der Einrichtung des Satzes. In dem einzigen erhaltenen Exemplar ist ein Rest des Bl. F8 erhalten, doch ist Bl. F7b leer. Der auf Bl. F7a abgedruckte Text wird mitten im Wort auf Bl. G1a fortgesetzt.
Zwickau *RatsSchB.
C 3174. VD16 H 5116. Oldenbourg L 99. Bohatta: Horae III 7. Johnson-Scholderer: GermB 418. S. 418. ISTC
ih00485700.
Es handelt sich um die Ausg. Nürnberg: Friedrich Peypus für Johann Koberger, 1521. VD16 H5116.
London BL.
Speyer
288 Bl. [AB]a–z⁊A–I⁸. Gez. [18]Folium i–266 [mit Fehlern]. 20–22 Z. Typ. 5**:71G, 12:160G, 23*:146G. Init. z, cc, dd. Rotdr.
Bl. 1 leer. Bl. 2a, rot Ianuarius hēt dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Bl. 14a Septuageſi‑mā at interuallū alicuius anni ꝑ hāc tabulā ſi ſcire volueris. … Bl. 19a m. Blz. Folium i, rot Incipit curſuſ de pꝛopꝛio angelo dicēdus dica die Ad matuti. schwarz De labia mea aperies Et os meum annunciabit laudem tuam: … Sign. b illius. ad audiendā vocem ſermonū … Endet Bl. 288a m. Blz. 266 Z. 15 … vt te poſſim ꝑfecte diligere ⁊ in te gloꝛiari cū oīb inuocāt hoc nomē ſct tuū ieſus. Qui vi. et reg. deus ꝑ oīa ſe. ſe. rot Actū anno ne ſalut .Mcccclxxxviij kalendarū aūt febꝛuarij. duodecimo Bl. 288b leer.
Vorlage: Tübingen UB (Teilmikrofilm). Trier BischArch (Einzelfotos). Wien NB (Digitalisat).
Anm.
Die “Cursus hincinde collecti” beginnen gleichfalls mit dem “Cursus de proprio angelo”.
C 1856. 3088. Bohatta: Horae I 568. Bohatta: Horae VI 10. Pr 2454. BMC III 710.IA 15482. Embach: Trier 125. Voulliéme: Trier 1268. ISTC
ic00990500.
Aarau KantB (Bl. 1, 257, 258 u. 260 fehlen). London BL. München Franzisk. Trier BischArch, *StB. Tübingen
UB. Wien NB.
Strassburg
12967
Horae. Cursus BMV. [Strassburg: Drucker des Henricus Ariminensis (Georg Reyser), um 1478].
8°
120 Bl. [a–p⁸]. 19 Z. Typ. 4:88G. Rotdr.
Bl. 1a, rot Incipit curſus btē marie ꝟgi‑nis gloꝛioſe quottidie in ec‑cleſia dei venerabiliter dicē‑dus iuxta ſtatutū Vrbani pa‑pe .ij. editu in concilio apud clarū montē celebꝛato vt ha‑be ī ſexta ꝑte ratōnaľ diuinorū capľo .ij. De tꝑe aduentꝯ. schwarz Ingreſſus āgelꝯ ad mariā ayt Aue maria … Z. 17
[³]Omine labia mea a‑perieſ. Et os meū annūciabit laudē tuā. … Lage b ludabilis numerus. ꝟginem … Endet Bl. 120b Z. 11 ī abſolucō oi peccaminum voꝝ ⁊ hec ī generali. Sed ī ſpeciali iniūge penitēciā ſcď exigenciā delicti criminis.
Vorlage: Luzern ZB (Mikrofilm).
C 1855. Bohatta: Horae VI 1. Ohly: Reyser 44. ISTC
ih00377490.
Luzern *ZB.
136 Bl. [A]B–R⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21–22 Z. in 4 Leisten. Typ. 17:145G, 18:82G. Init. a, b, e, hh, ii. 18 große, dar. 2 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs. DrM III. Rotdr. KolTit.
Tit. (ohne Leisten), rot Curſus beate marie virginis) cū pleriſ curſi‑bꝯ necnō oꝛatōibꝯ de figuris ſculptis. ⁊ ſuis allegatōibꝯ aſſignatis) quē ſtatuit vꝛbanꝯ pa‑pa .ij quotidie dici. ⁊ ī ſabbato ſolēniter fieri. DrM, schwarz u. rot Bl. 1b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2a, rot Ianuarius habet dies .XXXI … Bl. 8a Tafel zur Kalenderberechnung Bl. 8b leer. Bl. 9a m. Sign. B, rot Paſſio di noſtri ieſu chꝛſti ſcďm Iohānem. (E¹)
schwarz greſſus eſt ieſus cū di‑ſcipulis ſuis trāſ toꝛrē‑tē ce‑dꝛon: … Bl. 17a Hlzs. (Johannes/Patmos, Johannes/Marterkessel), darin rot Initium ſancti euangelij ſecundum iohānem. schwarz Gloꝛia. [³]N pꝛīcipio erat ꝟbū ⁊ ꝟbū Bl. 17b erat apud deū: et deus erat ꝟbū Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. d, rot Oꝛatio ſuꝑ regina tꝑe paſcali. … Endet Bl. 136a Z. 14 … et oibus fidelibꝯ defunctis miſerere: et pꝛopicius eſto mihi peccatoꝛi. Pater noſter. Aue maria. rot Finiunt hoꝛe canonice. ad vſum romane eccleſie. Bl. 136b leer.
Vorlage: Berlin Kupferstichkab (Original). Freiburg UB. Würzburg UB (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: C1a: Johannes auf Patmos/Johannes im Marterkessel; C6a: Kreuzabnahme; D1b: Erschaffung; D2a: 4 Tugenden/Verkündigung; E: Heimsuchung; F: Kreuz; F2b: Pfingsten/Taufe u. Versuchung; F3b: Geburt; F7a: Verkündigung an die Hirten; G2a: 3 Könige; G5a: Darbringung; G8a: Kreuzabnahme (Wdh.); H5a: Mariae Himmelfahrt; K5a: Jüngstes Gericht; M: 3 Lebende u. 3 Tote; O6a: Gnadenstuhl; P: Kreuzabnahme (Wdh.); R7a: Gregorsmesse.
R 1237. Bohatta: Horae I 417a. 454. Bohatta: Horae VI 6. Schr 4570. Pr 503. BMC I 109.IA 1530. Bod-inc H-176A. Davies: EGB 129. Rhodes: Oxford 940. Sack: Freiburg 1875. Sallander: Uppsala 1772. ISTC
ih00377500. Rauch (Genève) Kat. 11(1955) Nr 21.
Aarau KantB. Basel UB. Berlin *Kupferstichkab (Bl. 1–8 fehlen). Freiburg
*UB (Bl. 17, 41, 48 u. 136 fehlen). Karlsruhe *LB†. London BL (2 Ex.). Mainz GutenbergM (Fragm. 1 Bl.). Moskva GosB (Fragm. Bl. 121–128). Oxford Bodl (Fragm. Bl. 1), KebleC. Stuttgart
*LB (Rubr. 1496). Uppsala UB. Würzburg
UB (Bl. 1–3 fehlen). — Ehem. Meuschel (Bonn) (1970) (def.). Ehem. Rauch (Genève) (1955).
12969
Horae. Hortulus animae
. Daran:
Duranti, Guillelmus:
Rationale divinorum officiorum. Ausz.(?). Strassburg: Wilhelm Schaffener, 13.III.1498.
8°
264 Bl. [a–c]a–zA–G⁸. Gez. rot [25]I–CCXXXI[8]. 22, Kalendarium 24 Z. Typ. 1:81G, 5:ca.140G, 6:ca.70G, 7:ca.90G. Init. a. 4 große u. zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Tit., rot Oꝛtulus anime. Bl. 1b, rot Ianuarius habet .xxxj. dies. … Bl. 16b, rot Pꝛo declaratione tabule pꝛeſcripte hunc nota canonem. schwarz Si ſcire deſideras inťuallū et feſta mobilia … Bl. 20a, rot Sequi regiſtrū ptis libelli. schwarz Curſus beate Marie ꝟgīs: fo.j. … Tab. endet Bl. 24b Z. 23, rot Finis. Bl. 25a, rot Oꝛtulus anime. schwarz, 3 Dist. Oꝛtulus exiguꝯ varias vt ſepe ſalubꝛes Herbas ꝓducit: quas medicina ꝓbat … Bl. 25b Hlzs. (Verkündigung) Bl. 26a m. Sign. a2 u. roter Blz. I, rot Incipit officiū ſiue Curſus beate Marie virginis iuxta ſtatutū Vrbani … schwarz Ngreſſus angelus ad mariam ait Aue gratia … Z. 17
[⁶]Omine labia mea aperies. Et os meum annūciabit laudem tuam. … Sign. b
[²]Eus deꝯ meus: ad te de daneben, rot P. … Endet Bl. 256a m. roter Blz. CCXXXI, Z. 2 … faciet vos reſurgere in die reſurrectionis et iudicij et angelis ſuis aſſociās in celis ſe‑cum ſine fine gaudere: Amen. rot Impꝛeſſum per me wilhelmum ſchaffener de Ropperwiler .xiij. die Martij: Anno di .M.cccc.xcviij in inclita ciuitate Argenti. Bl. 256b leer. Bl. 257a m. Sign. G, rot Sequi acceſſus altar ꝓut pōit magiſter wilhelmus in Rationali diuīoꝝ ꝑte .iiij. … Endet Bl. 264a Z. 21 … vt nos famulos tuos nō exurat flāma vi‑tioꝝ. Per xm do. noſtrū. rot Oꝛatio. (A¹)
schwarz ctiones nas s de. rot Rere . Bl. 264b leer.
Vorlage:
GW-Manuskript. Karlsruhe LB (Mikrofilm). Erlangen UB. Frankfurt (Main) UB (Einzelfotos). Erlangen UB (Digitalisat).
Anm. 1.
Tit. auch abweichend rot
Oꝛtulus anime.
Hlzs. (Kreuzigung) (Ohly-Sack 1491; z.B. Ex. Frankfurt (Main) UB), Hlsz. von Bl. 130 m. Blz. CV und Bl. 136 m. Blz. CXI auch vertauscht (z.B. 2. Ex.
New York MorganL).
Anm. 2.
Die Lage G (Bl. 257–264) konnte nicht mehr ermittelt werden. Weder die Auszüge(?) aus Guillelmus Duranti: Rationale divinorum officiorum noch ihr Zusammenhang mit der Stundenbuchtradition konnten somit untersucht werden. Die Beschreibung folgt dem GW-Manuskript.
Anm. 3.
Im Abschnitt „Ad peccatorum oblitorum agnitione …“ ist in den Ausgaben des Hortulus animae das Gedicht „De decem praeceptis“ (Walther: Carmina 9121, hier Bl. „CLXIXb“) abgedruckt.
HC 8936. Oldenbourg L 1. Bohatta: Horae III 3. Schr 4242. Schramm XX Abb. 2211–2284. 2290. Chrisman: Strasbourg C 5.1.9. Schmidt: Schaffner 1. CBB 1999 u.Suppl. Ce³ H-485 u.Suppl. IBP 5887. IBPAdd 5887. CRF XIII 1188. CRF XVIII 280. Bod-inc H-219. Juntke: Eisleben 49. BSB-Ink
H-387.050. Kind: Göttingen 971. Ohly-Sack 1491. Walsh: Harvard 307. ISTC
ih00485000.
Bethesda NLMed (def.). Brussel BR (def.). Cambridge (Mass.) HoughtonL (Bl. 257–264 fehlen). Eisleben K (Bl. 257–264 fehlen). Erlangen UB (Bl. 257–264 fehlen). Frankfurt (Main) UB (Bl. 257–264 fehlen). Freiburg *ehem. UB (seit Revision 1963 vermisst). Göttingen SUB (Bl. 257–264 fehlen). Karlsruhe
LB (Bl. 1, 8, 10, 15, 125, 128, 129, 145, 162, 164, 177–180, 211, 218, 256 u. 257–264 fehlen). München *SB (Bl. 257–264 fehlen). New York *MorganL (2 Ex. , 1. Ex. Bl. 25, 155 u. 257–264 fehlen, 2. Ex. Ex. Bl. 2–15 u. 257–264 fehlen). Oxford Bodl (Bl. 257–264 fehlen). Paris EcBeauxArts (def.). Sigmaringen
HB (Bl. 257–264 fehlen). Strasbourg BNU (Bl. 257–264 fehlen). Stuttgart
*LB (Perg. Bl. 257–264 fehlen). Wieliczka Reform (Bl. 257–264 fehlen). Wittenberg Sem† (def.). — Ehem. Strouse (New York) (def.).
264 Bl. a–cA–Za–g⁸. Gez. [24]I–Folio CXXXVIII[1] [m. Fehlern]. 22–23 Z. Typ. 4:52G, 15:64G, 20:82G. Init. i, o. Vereinzelt Min. f. Init. 72(+1?) Hlzs., dar. 5 z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Sign. a2, rot Ianuarius habet dies .xxxi … Bl. 19a m. Sign. c3 Z. 19, rot Sequitur regiſtrū pꝛeſentis libelli. … Bl. 24b Oꝛtulus exiguus varias vt ſepe ſalubꝛes. … Endet Z. 6 Plures et mentis pharmaca multa ſacre. Hlzs. (Verkündigung) Bl. 25a m. Sign. A u. roter Blz. I, rot Incipit officiū ſiue Curſus btē Marie virgīs iuxta ſtatutū Vꝛ‑bani … Z. 5, schwarz Ngreſſus angeluſ ad mariā ait Aue gratia … Z. 15
[⁶]Omine labia mea aperies. Et os meū annunciabit laudē tuā. … Sign. B, rot
(B¹)
schwarz dicite oēs beſtie ⁊ pecoꝛa do. b… Endet Bl. 263b Z. 19 … vt nos famulos tuos nō exurat flāma vicioꝛū. Per xm dm. rot Oo. (A¹)
schwarz ctiones noſtros qs rot CCXIX. Bl. 264a, rot Elaboꝛatum per pꝛouidum virum magiſtrum Iohānem Grüninger in inſigni ac libera ciuitate Argentina. Anno incarnationis .1498. DrM, rot Bl. 264b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original). Strasbourg BNU (Mikrofilm).
Zur Datierung vgl. Kat. Bibl. Schäfer 168.
C 3173. Oldenbourg L 2. Bohatta: Horae III 4. Schr 4243. Schramm XX Abb. 581–645. Chrisman: Strasbourg C 5.1.9. Schmidt: Grüninger 40. CRF XIII 1187. VB² 2301.10. Kat. Bibl. Schäfer 168. ISTC
ih00484700.
Berlin *SB (Bl. 1, 73, 80, 104–105, 112, 129, 135, 150, 164–165, 203, 224–225 u. 244–245 fehlen). Schweinfurt BSchäfer (Fragm. 1 Bl. einseitig bedr. Probedruck von 2 Hlzs.). Strasbourg BNU (Perg. Bl. 1 fehlt).
264 Bl. A–ZAA–KK⁸. Gez. [25]II–CCXXX[1] [mit Fehlern]. 22–23 Z. Typ. 11*:92G, 15:64G, 25:81G m. Einsprengungen aus, 20:82G. Init. g, i, o. Vereinzelt Min. für Init. 76+1(?) Hlzs., dar. 6 z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. Rotdr.
Bl. 1a, rot Oꝛtulus anime cum oꝛa‑tionibus ſuper addit in pꝛioꝛibꝯ libr non htur. Hlzs. Bl. 2a m. Sign. A, rot Ianuarius hēt dies .xxxi. … Bl. 18b Z. 19, rot
(S²)Equitur regiſtrum ptis libelli. … Bl. 24b Ad inueniendū Aureū numerū … Endet Z. 9 … durabit etiam centum annos. schem. Hlzs. Bl. 25 unbekannt. Bl. 26a m. Sign. D2 u. roter Blz. Folio II, rot Ncipit officiū ſiue Curſus beate marie virginis iuxta ſtatutum Vꝛbani … Z. 5
(O²) Sancta maria pijſſima da: … Z. 14
[⁸]Omīe labia mea aꝑies. Et os meum annunciabit laudē tuam. … Sign. E di domina celi regina poſt deum … Endet Bl. 263b Z. 18 … et a ſubitanea ⁊ in ꝓuiſa moꝛte in vir‑tute dei patris omnipotentis ſui ipſius et ſpiritus ſnncti. Amen. Bl. 264a, rot Exaratum per pꝛouidum virum magiſtrum Iohannem Grüninger in inſigni ac libera ciuitate Argētina. Anno incarnationis .1500. DrM, rot Bl. 264b leer.
Vorlage: Haag MMeerman (Mikrofilm).
Anm. 1.
Die zeitliche Abfolge dieser und der nachfolgenden Nrwird durch den Zustand des Hlzs. auf Bl. „CXLIb“ (Schramm XX 631) bestimmt.
Anm. 2.
Vgl. auch Anm. 3 zur Nr 12969(hier Bl. „CLVIIb“).
Schramm XX Abb. 581–645. IDL 2403. ISTC
ih00485200.
Haag MMeerman (Bl. 25 fehlt).
252 Bl. A–ZAA–HH⁸II. Gez. [25]II–Folio CCXXXVI[1]. 23 Z. Typ. 11*:92G, 15:64G, 17:145G, 22:89R, 25:81G. Init. b, g, x, ff, hh. 77 Hlzs., dar. 6 z.T. mehrmalige Wdh. DrM I. Rotdr.
Tit., rot Oꝛtulus anime cum oꝛa‑tiunculis aliquibus ſuper additis. que tamē ī pꝛioꝛibus libꝛis non habentur. Hlzs. Bl. 2a m. Sign. A⁊, rot KL Ianuarius habet dies .xxxi. … Endet Bl. 16a Z. 9 que durabit etiam centos annos. Hlzs. Bl. 16b leer. Bl. 17a m. Sign. C, rot Pꝛo declaratiōe tabule pꝛeſcripte hunc nota canonem. … Bl. 20a Z. 14, rot Sequitur regiſtrū ptis libelli. … Tab. endet Bl. 24b Z. 22, rot Finit Tabula. Bl. 25a, rot Oꝛtulus anime schwarz 3 Dist. Ortulus exiguꝯ varias vt ſepe ſalubres Herbas ꝓducit: quas medicina ꝓbat … Bl. 25b Hlzs. (Verkündigung) Bl. 26a m. Sign. D2 u. roter Blz. II, rot Ncipit officium ſiue Curſus beate Marie virginis iuxta ſta‑tutū Vrbani … Z. 5, rot
(O²)
schwarz Sancta maria piiſſima do‑mina
… Z. 15
[⁸]Omine labia mea aꝑies Et os meum an‑nunciabit laudem tuā. … Sign. E ſpirituſſancti ⁊ totiꝯ beatiſſime trini… Endet Bl. 251b Z. 21, rot … ſ btā ꝟgo aīas ſuſcipit ⁊ in celū deducit. iō ſubinfer. schwarz in hoꝛa moꝛtis ſuſcipe. Bl. 252a, rot Elaboꝛatum per pꝛouidum virum magiſtrum Iohannem Gꝛüninger in inſigni ac libera ciuitate Argen‑tina. Anno incarnationis .i.500. Pꝛidie vero Kalendas febꝛuarij. Finit feliciter DrM, rot Bl. 252b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm. 1.
Vgl. auch Anm. 3 zur Nr 12969 (hier Bl. „CLVIIa“).
Anm. 2.
Reiss & Sohn (Königstein) Auktion 95 (19.-20. Okt. 2004) Nr 468.
HC 8937. Oldenbourg L 3. Bohatta: Horae III 5. Schr 4245. Chrisman: Strasbourg C 5.1.9. Schmidt: Grüninger 47. CBS 1981. IBP 2872. Pell 6116. CRF XIII 1189. VB 2307.5. Pr 491. BMC I 114.IA 1489. Collijn: Stockholm 1265. Kind: Göttingen 972. Sack: Freiburg 1892. ISTC
ih00485300.
Bamberg SB (Bl. 1 fehlt). Berlin *SB. Douai BMun (Perg. def.). Freiburg
UB (Bl. 103, 169, 173, 226 u. 233 fehlen). Göteborg UB. Göttingen SUB (Bl. 1–8, 41, 42 u. 73 fehlen). Hamburg ehem. SUB. London BL (Bl. 130 fehlt). Stockholm KglB. Strasbourg BNU (Bl. 4–6 fehlen). Tübingen
UB. Wien KunsthistM, NB (Bl. 25 fehlt). Wrocław BU (def.). — Reiss & Sohn (Königstein) (2004) (def.).
332 Bl. A–C⁸Da–zA–P⁸. 19–21, Kalendarium 23 Z. Typ. 1:81G, 2:145G, 5:ca.140G, 6:ca.70G. Init. a, b. Rubr. β. Zahlr. Hlzs. Rotdr.
Bl. 1a, rot
(O¹)ꝛtulus anime schwarz 3 Dist. Oꝛtulꝯ exiguꝯ varias vt ſepe ſalubꝛes Herbas ꝓducit: s medicina ꝓbat. … Bl. 1b, rot KL Ianuariꝯ habet .31. dies … Bl. 16b, rot Pꝛo declaratione tabule ſcri‑pte hunc nota canonem. … Bl. 20b Z. 15, rot ¶ Sequitur regiſtrum pꝛe‑ſentis libelli. … Bl. 27a m. Sign. Diij, rot ¶ Ante inceptionem hoꝛarum beate Marie virginis. … Endet Bl. 28b Z. 4 … poſt te trahere ſurſu digneris. Amen. Bl. 29a, rot Oꝛtulus anime Bl. 29b Hlzs. (Verkündigung) Bl. 30a m. Sign. aij, rot Incipit officiū ſiue Curſus beate Marie virginis iuxta ſtatutum Vrbani
… Z. 6, schwarz
[⁵]Ngreſſus angelꝯ ad mariā ait. Aue gra‑tia plena ds tecum. … Bl. 30b, rot Ad matutinas. schwarz
[⁵]Omīe labia mea aperies. rot
(E¹)
schwarz t os meū annūciabit laudē tua. … Sign. b bē raꝝ ſctā fite eccľia. rot
(P¹)
schwarz a‑… Endet Bl. 332a m. Sign. Pviij Z. 1 … vide‑licet quia offenſiua et inhonoꝛatiua ſunt dei ⁊. rot Impꝛeſſum per me wilhel‑mum ſchaffener de Roperwi‑ler .xv. die Marcij. Anno do‑mini .M.d. in inclita ciuitate. Argenti. Bl. 332b leer.
Vorlage: Augsburg SStB (Teilmikrofilm). Wien MKunst. — Zimmermann (Einzelfotos).
Anm.
Vgl. auch Anm. 3 zur Nr 12969.
HC 8938. Oldenbourg L 4. Bohatta: Horae III 6. Schr 4244. Schramm XX Abb. 2211–2284. Schmidt: Schaffner S. 240. Pr 761. BMC I 166.IA 2464. Hubay: Augsburg 1078. Kat. Bibl. Schäfer 169. ISTC
ih00485500.
Augsburg *SStB. London BL (def.). Schweinfurt BSchäfer (def.). Wien MKunst. — *Zimmermann (Berlin) (def.) (1942).
Stuttgart
56 Bl. a–g⁸. 23 Z. Typ. 1:ca.170G, 2:87G.
Tit. Curſus per totā ſeptīanā ſingulis diebus vīcui pꝛopꝛius. Bl. 1b Incipiūt Curſus per totum ſeptimanā ſingulis diebus vnicui ꝓpꝛius. In dominicis diebꝯ … Z. 11 Incipit curſus de ſancta trinitate. … Z. 16
[]omine labia mea aꝑies. et os meum annūciauit laudē tuam … Sign. b deo eius [¹]u autē de ſuſceptoꝛ meus … Endet Bl. 54b Z. 13 … ab omni malo. mentis ⁊ coꝛꝑis defendamur in terris et ſempina gandia ꝑfrui mereamur in celis Amen. OMDMM Bl. 55 u. 56 leer.
Vorlage: Augsburg SStB (Mikrofilm).
Augsburg *SStB.
Ulm
208 Bl. a–p⁸q⁹qq⁸[qqq⁷]r–z⁊⁸. 18 Z. Typ. 4:96G, 5:136G, 7:96G.
Bl. 1a m. Sign. a leer. Bl. 1b Curſus de ꝓpꝛio angelo qui di‑cendus eſt dominica die Curſus de eterna ſapientia … Bl. 2a Incipit curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicendus eſt dica die. Ad matuti. De labia mea aperies, Et os meū annunciabit laudem tuā
… Sign. b
[³]Enedicite oes angeli … Endet Bl. 208a Z. 16 … qui venit ad me non eiciam foꝛas. k.x.k. P n. Et ne Collecte vt ſupꝛa Amen Bl. 208b leer.
Vorlage: Tübingen UB (Mikrofilm). Heidelberg UB (Einzelfotos).
Anm.
Die „Cursus hincinde collecti“ beginnen gleichfalls mit dem „Cursus de proprio angelo“.
Amelung: Frühdruck 45. BSB-Ink
H-346. Brit.Libr.Cat. 194 S. 174.IA 9220. Schlechter-Ries 936. ISTC
ic00989950.
Edinburgh NL. Heidelberg
UB (Fragm. Doppelbl. g2/g7 u. g3/g6). London BL (Bl. 1–106, 112, 138–163, 173–179 u. 208 fehlen). München *SB (Bl. 1, 24, 40, 47, 48, 74, 77 u. 129, 195 u. 198 fehlen). Tübingen
*UB (Bl. 177–184 fehlen).
202 Bl. [a²]a–z⁊⁸. Gez. [2]j–200. 21 Z. Typ. 3:147G, 6:78/79G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Subſcripti Curſus ſparſim hincinde in deuotionum libellis inuenti ſūma cum diligentia hic in vnum ſunt collecti vt quiuis ad excitandā deuotionē … Z. 17 … pꝛout m oꝛdinem huiuſmodi cum numero folioꝛum hic ſunt intitulati. Bl. 2b Curſu de pꝛopꝛio angelo folio .j … Tab. endet Z. 21 Oꝛatiōes ante et poſt miſſa fo .j96 Bl. 3a m. Sign. a u. Blz. j Incipit Curſus de ꝓpꝛio angelo qui dicendꝯ eſt dica die. Ad matutinas. De labia mea aꝑies. Et os meū annūciabit laudē tuam. … Sign. b pꝛeliabantur cum dꝛacone: ⁊ dꝛaco … Endet Bl. 202b Z. 12 vt filius tuꝯ mihi indulgeat ꝙ minus digne ⁊ reuerenter ad ſa‑cratiſſimum ipſiꝯ acceſſi ſacramen‑tum amen Finis opuſculi huius
Vorlage: Stuttgart LB (Mikrofilm).
Anm. 1.
Signaturen am Kopf der Seite.
Anm. 2.
Bl. 1a auch abweichend, z. B. Z. 18
oꝛdine huiuſmodi cum numero folioꝛum … (z.B. Ex.San Marino (Calif.) HuntingtonL).
C 1857. Amelung: Frühdruck 105. Bühler: Bologna 17.B.1. Ce³ C-993. Mead 1056. ISTC
ic00993000.
San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Rubr. 1485). Stuttgart
*LB. Wien NB.
300 Bl. [a]b–zA–N⁸O¹². 17 Z. Typ. 2:109G, 3:147G. 14 Hlzs.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a Subſcripti curſus ſparſim hincinde in deuotionū libellis inuenti ſumma cū dili‑gentia hic in vnū ſunt collecti vt quiuis ad excitandā deuotionē … Bl. 3b Hlzs. (Engel u. 2 Mönche) Bl. 4a Incipit Curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicendus eſt dica die. Ad matut. De labia mea aperies. Et os meū annunciabit laudē tuā. … Sign. b eſt regnū huiꝯ mundi di dei … Endet Bl. 297b Z. 13 … Tunc enim me de te ſaciabis ſuauitate mirifi‑ca. Ita vt ne eſuriem ne ſiciam ineternū. Amen. Finis huius opuſculi. Bl. 298–300 leer.
Vorlage: Berlin Kupferstichkab, SB (Originale).
H 5863. Schr 3799. Schramm VI Abb. 590. 636–648. IBPAddII † 807. VB² 2657.15. BSB-Ink
H-351. Sack: Freiburg 1874. ISTC
ic00993500.
Berlin *Kupferstichkab (Bl. 1 fehlt), *SB (Bl. 1, 4, 5, 8, 241 u. 248–300 fehlen). Freiburg
UB (Fragm. Bl. 193–200). Kraków ehem. Aug. München *SB (Bl. 1 u. 249–256 fehlen). Schaffhausen StB (Bl. 1 u. 8 fehlen).
12978
Horae. Cursus. [Ulm: Johann Zainer d.Ä., um 1488].
(auf Halbbögen) 8°
80+? Bl. [a]b–k⁸(?)+?. Gez. 1–80(?)+?. 17 Z. Typ. 9:98G, 10:82G. Init. o, ff(?), gg. Rotdr.
Bl. 1a m. Blz. j, rot Incipit Curſus de ꝓpꝛio angelo qui dicendꝯ eſt dominica die. schwarz .Ad matutīas De labia mea aperies. Et os meum annūciabit laudem tuā
… Sign. b Miſerere nobis. Gloꝛia. Xe … Bricht ab Bl. 80b Z. 16 … in iheſum ⁊ tenuiſſent eum dixit. cottidie
Vorlage: Stuttgart LB (Teilmikrofilm). Aarau KantB (Digitalisat). Tübingen UB (Einzelfotos).
Anm. 2.
Die „Cursus hincinde collecti“ beginnen gleichfalls mit dem „Cursus de proprio angelo“.
Breitenbruch: Ulm F18. Dahm: Aargau 680. ISTC
ic00989970.
Aarau KantB (Fragm. Halbbogen mit Lage d). Stuttgart *LB (Fragm. Lage ab u. ik). Tübingen UB (Fragm. Halbbogen mit Lage b). Ulm
StB (Fragm. Lage b).
216 Bl. [a]b[ca]b–z[A]⁸. 12 Z. Typ. 5:96G. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. α. 2mal ders. Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a, rot Geer hat xxxj. tag. A Beſchnei dar. eingerückt dūg … Bl. 19b Z. 10 ⁌ Hie nach volgend Jrlichen die wochen … Bl. 20a Z. 5 … biß das man zelt .ccccc. vnd xx iar. … Bl. 22a Z. 8 … der nechſt ſontag vns dz Aduent geit. Bl. 22b u. 23 leer. Bl. 24 unbekannt. Bl. 25a leer. Bl. 25b Hlzs. (Veronika) Bl. 26a ⁌ Incipit Curſus de ꝓpꝛio angelo Ad matutinas. [²]e labia mea a‑peries Et os me‑um anunciabit lau‑dē tuā. … Sign. b ad liberādu ſuſcep‑… Endet Bl. 214a Z. 7 … et vidimus gloꝛiam eius gloꝛia quaſi vnigeniti a patre Plenum gracia ⁊ et veritate. Deo gra‑cias. Bl. 214b ⁌ Impꝛeſſum Vlme per Johannē Schffler. Anno incarnationis. Milleſimo Quadꝛingenteſimo. Nonageſimoſecūdo: Viceſimoſecūdo die Kalendis ſeptēbꝛis. Bl. 215 u. 216 unbekannt.
Vorlage: Stuttgart StArch (Mikrofilm).
Anm. 1.
Die deutsche Sprache des Kalendariums und der nur dort verwendete Rotdruck lassen vermuten, dass die ersten Lagen aus einem anderen Druck, möglicherweise aus Schäfflers deutscher Messe (H 11103) stammen.
Anm. 2.
Zu einem möglichen Tit. vgl. auch die folgende Nr mit dem Titel „Cursus hincinde collecti“, der für diese Ausg. ebenfalls gelten könnte, da diese Textgruppe allgemein mit dem „Cursus de proprio angelo“ beginnt.
Anm. 3.
Vgl. Amelung: Frühdruck I S. 382 u. 386.
Straubing Karm (Fragm., Probedrucke?). Stuttgart StArch (Bl. 1, 8, 24, 209, 215 u. 216 fehlen).
222 Bl. [a]b⁸c⁶d–zA–E⁸. Gez. [2]j–ccxvj [mit Fehlern]. 19 Z. Typ. 5:96G, 7:ca.120G. Init. b, c, d. Häufig Min. f. Init. Rubr. α.
Tit. Curſus hincinď collecti cū ſeptem penitencialibus pſalmis et vigilijs moꝛtuoꝛū cū acceſſu altaris ⁊ aliquibus oꝛōibus. Bl. 2a ⁌ Subſcripti curſus ſparſim hīcinde in denotionum libellis inuenti ſumma cū diligentia hic in vnum ſunt collecti vt quiuis ad excitan‑dam deuotōe … Bl. 2b Curſus de ꝓpꝛio angelo. Folio .j. … Bl. 3a m. Blz. j ⁌ Incipit curſus de pꝛopꝛio angelo qui dicendus ē dica die. Ad ma‑tutinas. De labia mea aꝑies Et os meū anunciabit laudem tuam … Sign. b m. Blz. vij bit te. Et iudicia tua adiuuabūt … Endet Bl. 222a m. Blz. ccxvj Z. 1 … iocunditas ꝑfecta: leticia ꝑpetua: gaudiū ſempiternum Amen. ⁌ Finis opuſculi huius Im‑pꝛeſſi Vlme per Iohānem Schffler. Anno di .M.cccc.lxxxxiiij. Bl. 222b leer.
Vorlage: Augsburg SStB. Sevilla BColomb (Mikrofilme).
H 5862. Bohatta: Horae VI 14. Amelung: Frühdruck 168. IBE 2961. BSB-Ink
H-350. Hubay: Augsburg 1069. Sack: Freiburg 1872. ISTC
ic00992500.
Augsburg SStB. Fiecht Benedikt. Freiburg UB. Koblenz Gy. München *SB. Sankt Florian Aug. Sankt Peter
HistB (def.). Sevilla BColomb.
Deutsch
Übersicht über die Einzeltitel
Der Curs vom Sacrament
Augsburg
12981
Horae, deutsch. Augsburg: Günther Zainer, 12.III.1471.
8°
200 Bl. [a–zAB⁸]. 14–15, Kalendarium 16 Z. Typ. 2:118G.
Bl. 1a Ienner hat .xxxj. tag. A die beſchneidung … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 16 A ſilueſter bapſt Bl. 13 u. 14a leer. Bl. 14b Hie vachet an das regiſter di‑ſes bchlins. … Tab. endet Bl. 16a Z. 10 … dar tzů gehrig . Bl. 16b leer. Bl. 17a
[⁶]Erꝛ nit beſchilt mich in deiner grīmik‑ait noch in deinē zoꝛn … Lage d dein antlitz von mei‑… Bl. 49a Hie vohet an die veſper von allen glaubigen ſelen. An. Placebo do . ich wol geuall. P. Dilexi quoniā . Ch hab lieb gehabt: wann der herr wider hꝛt die ſty … Bl. 121a Hie hebt ſich an daz ampt von al‑len globigē ſelen. Wir ſllen bitē vmb all gelaubig vnd be‑graben criſtelich ſelen Introitus. Requiē [⁵]Ndiger v barmhertziger gott gib dē armen ſelen rů vnd raſt … Endet Bl. 199a Z. 8 vnd das mein ſel ge‑frt werd ī dein reich deiner ewigkait vnd deiner gothait durch dich iheſu criſte / ain behalter der erwelten Amen. Bl. 199b leer. Bl. 200a Hie endent ſich die ſiben pſalmen/ veſper/ vigilij/ v die ſelmeſz in teuſch/ mit andern andchtigen gebettē/ Die hatt getrucket Gintherus tzainer vō Reutlingen zů Aug‑ſpurg/ an ſant Gregorien tag. Nach criſti geburt vnſers herren/ Tauſent vierhundert vnd in dem ain vnd ſibentzigſten iar. Bl. 200b leer.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Anm.
Bl. 200 auch unbedruckt (BSB-Ink; z.B. 2. Ex. München SB).
Berlin *SB. Dillingen StudB. Heiligenkreuz Zisterz. Innsbruck ehem. Präm. München SB (2 Ex. , 2. Ex. Rubr. 1472). Nürnberg GermanNM (Bl. 16 fehlt). Paris BN (Bl. 16 u. 17 fehlen). Tübingen
UB.
Typ. 2:118G.
Anm.
Erschlossen aus den Bücheranzeigen Anton Sorgs, die ausschließlich Drucke in seiner Type 2 aufführen (VE15 S-173 und S-174 u. d. Tit. „Ein gůt betbůchlin von den sieben tagzeiten unsers lieben herren …“), vgl. Schmidt in Gutenberg-Jahrbuch 1930 S. 119–125.
Ex. nicht nachweisbar.
210 Bl. [a–zAB⁸C¹⁰]. Gez. [1]ij.–ccx. [m. Fehlern]. 16 Z. (auf den a-Seiten einschließlich der Blz.) Typ. 4:109G. Rubr. γ. 7 Hlzs.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs. (Gnadenstuhl) Bl. 2a m. Blz. ij. Am Sontag der Cur vō ď heÿligen driainigkeÿt. []Erꝛ thů auff meÿne leffczē. ſo wirt mein munde ver‑künden dein lobe. … Lage b ſuns vnd heiligen geiſts. der … Endet Bl. 210a m. Blz. ccx. Z. 12 … v fürbitten mgen kūmen durch den ſelben criſtum vnſern herꝛen Amen Bl. 210b ⁌ Regiſter über di bchlin … Endet Z. 15 … Am ſamſtag curs von vnſer liebē frauen ſibē freüd
Vorlage: Berlin SB (Original).
Nachtr 83. Schr 3798. Schramm IV Abb. 3090–3096. VB 167. ISTC
ih00427995.
Berlin *SB.
Kirchheim
132 Bl. [Aa]b–fA–I⁸[K]. 1, Kalendarium 2 Sp. 21–28, Kalendarium 17 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:81G. Init. b. 15 große u. zahlr. kleine Hlzs. DrM I. Rotdr. KolTit.
Tit. Dis iſt der Curſch vnſer lieben frowen mit vil andern gůten curſen vnd gebetten vō allē heiligē DrM Bl. 1b wē der mon im wider im lewen v ſchützen iſt dē ſangwinien gůt zů laſſe v dē colericis … Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b (ohne Leisten) rot
(D¹)
schwarz er wider nach vſzweiſung der meiſter iſt heiſt truclꝛē vnd fürig alle glider des houpts inhaltend … Bl. 3a, rot Ienner hat .xxxi tag. … Kalendarium endet Bl. 8bβ Z. 16
(A¹) ſilueſter. Bl. 9a leer. Bl. 9b Hlzs. (Paradies), darin rot
[²]ye nach volget der Curſz vnd ampt der heiligē iūgfrowē v můtter gottes marie: noch gewōheit v oꝛdnūg des heiligen rmſchen ſtůls vnnd criſtlicher lꝛirchen. zů der metten. Bl. 10a, im Kastenrahmen, Hlzs.
[⁵]Err thůn vff din lefftzen v min münd wirt verlꝛündē din lob Got mrrclꝛ vff mine hilffe.
(H¹)er yle mir zů helffen Hlzs. … Sign. b Hlzs. (Heimsuchung) … Endet Bl. 132a Z. 19 … vō yglichē heligen in ſunderheit. Getruclꝛ zů cleinē troya da man zalte von der geburt criſti .1.4.9.1. Bl. 132b leer.
Vorlage:
GW-Manuskript. Berlin SB (Original). Sankt Gallen Benedikt (Mikrofilm). Cambridge UL (Einzelfotos).
C 3125. Bohatta: Horae I 1481. Lacombe 544. Schr 4060. 4569. Pell 5939. VB² 1214.20. CIBN H-249. Pr 3210. BMC III 691.IA 14006. ISTC
ih00433400.
Berlin *SB (Bl. 1–8, 27, 57 u. 64 fehlen). Cambridge UL (Bl. 1, 8 u. 9 fehlen). Dresden *ehem. LB (Bl. 3–6, 24, 30, 44, 51, 52, 57, 64(?), 85, 86, 100 u. 105 fehlen). London BL (Bl. 1 u. 9 fehlen). Paris BN (Bl. 1, 27, 50, 52, 53, 55, 68, 94, 102 u. 121 fehlen). Sankt Gallen Benedikt (Bl. 1 fehlt).
Nürnberg
12985
Horae, deutsch. [Nürnberg: Drucker der Rochuslegende (H 13928), um 1481].
8°
216 Bl. [a]a–z⁊[A]⁸. Gez. [8].i.–.CCxiij.[1] [mit Fehlern]. 23 Z. Typ. 1:88G.
Bl. 1 u. 2 leer. Bl. 3a
[³]As Regiſter oder Taff‑el deꝛ gepete Die in diſem būchlein begriffen ſind. … Bl. 8b Z. 12 … Der heilligen meſſe ſprechen mag vnd nemlich zu ein‑em ijeden ſtūcke der meſſe ein ſunders gleichformigs gepettlein am Clxxxxvi plat anfahend. Bl. 9a m. Blz. .i. Wie du dich geſegen vnd got beuelhē ſolt So du dich des abents nider legen wilt. [⁶] almechtig ewiger v gutiger got Ich danck dir auſz allē krefften vnd vmuglicheit meiner ſele v hertzē … Sign. b m. Blz. .ix. angeſichte eꝛfunden ze weꝛden Ich … Endet Bl. 215b Z. 9 … ſo eꝛ richten wirdet die werlt/ Durch das fewr geſtellet werden Durch den ſelben vnſerē herꝛn Iheſum Criſtum deinē lieb‑en ſun Amen. Sit laus deo Bl. 216 leer.
Vorlage: Berlin SB. München SB (Originale).
Anm.
Sign. am Ende jeder Lage auf der verso-Seite.
H 7507. Ce³ G-113. IDL 1900. VB 1881.20 (1964). BSB-Ink
G-53. BMC II 466.IA 8132. Günther 2349. ISTC
ig00113000.
Bamberg
*SB (def.). Berlin *SB (Bl. 1–8 fehlen). Haag MMeerman (Bl. 9 u. 216 fehlen). Leipzig
UB. London BL. München *SB. Uppsala UB (Bl. 47 fehlt). Washington (D.C.) LC. Wien NB. — Ehem. Eisemann (Frankfurt/Main) (1934) (Bl. 207 fehlt).
12986
Horae, deutsch. [Nürnberg: Friedrich Creussner, um 1495].
16°
8+? Bl. ?+m⁸+?. 16 Z. Typ. 4:87G. Rotdr.
Bl. [1]a m. Sign. m welt alſo iſt mein geliebteꝛ/ alſo iſt mein geliebter vnt‑… Bricht ab Bl. [8]b Z. 15 ſeſt das wyr lieben was du liebeſt/ das wyr erfullē das
Vorlage: Oxford Bodl (Einzelfotos).
Oxford Bodl (Fragm. Lage m).
Reutlingen
150 Bl. [A]B–S⁸[T]⁶. Gez. [1].ij–clj[1] [m. Fehlern]. 19–20 Z. Typ. 8:92G, 9:150G. Init. m, r. Min. f. Init. Rubr. ε. 7 Hlzs.
Bl.1a
(D¹)ie ſiben teutſchen kür von vnſer lieben frawen. Hlzs. Bl. 2a m. Blz. .ij Am ſuntag der Curs von ď heyligen dryeinigkeyt. (h³)Erꝛ thů auff mein lefftzen So württ mein mund ver‑knden dein lob.
… Sign. b pſallyer dir vnd ſpꝛech lob deinem … Endet Bl. 150a m. Blz. clj Z. 15 … durch jr ver‑dienē v für bittē mügē kōmē. durch dē ſelbē criſtū vnern herꝛē. A. Bl. 150b ⁌ Das Regiſter über diſes büechlin mit inhaltūg ſybē Curs auff eī yegklichē tag ď wochē … Z. 15 … von den ſyben frdē die ſy gehapt hat auf er‑den. Getruckt von Michel Greyffen zů Reütlingen. jm lxxxxij. iar.
Vorlage:
Original.
Anm.
Mit der Einrichtung der Blattzählung hatte der Drucker offensichtlich Schwierigkeiten, denn mehrmals sind Blätter ohne Numerierung geblieben.
Washington (D.C.) *LC.
Ulm
12988
Horae, deutsch. [Ulm: Johann Zainer d.Ä., um 1476].
8°
206 Bl. [a⁸b¹²c²d–zA–C⁸]. Gez. [22]I–Clxix[14] [m. Fehlern]. 14–16 Z. Typ. 3:117G. Init. a, u, ff. Rubr. β. 2 schem. Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a, rot Hie in diſem bchlin ſint begriffen vnd geſchriben. allerley gůte gebet von dē heiligen … Bl. 2b Von der geburt iu xi j Von ſant ſteffan j … Tab. endet Bl. 8b Z. 16 oder ſingt in ď me Clxix Bl. 9a Gener .xxxj. tag. … Endet Bl. 22a Z. 9 … Oder ein neweꝛ mond de ſelben iares Bl. 22b Hlzs. Bl. 23a m. roter Blz. I, rot Von der gebuꝛt hieſu xi ein ſchn lblich gebet schwarz
(O⁷)
Du ſſſer hieſu wa du nū von der diemtigen iūckfraw ma‑ria diem‑tigclich geboren biſt. … Lage e iglich geſteꝛckt haſt. daz er … Bricht ab Bl. 205b Z. 13 …
zů ď rechten hend got dez almechtigē vateꝛ
Vorlage: München SB (Mikrofilm).
H 7509. Schr 4078. Schramm V Abb. 102–104. BSB-Ink
G-52. ISTC
ig00112800.
München *SB (Bl. 1, 14, 15, 20, 24, 200, 202, 203 u. 206 fehlen).
12989
Horae, deutsch. [Ulm: Konrad Dinckmut, um 1480].
16°
180 Bl. [a–y⁸z]. Gez. [24]J–clvi [m. Fehlern]. 16 Z. Typ. 1:118G. Init. g, v. 2 schem. Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 u. 2 unbekannt. Bl. 3a Von ſant doꝛothea x … Bl. 9a, rot KL Genner .xxxi. tag schwarz A Die beschnei a … Kalendarium endet Bl. 20b Z. 16, rot xviij schwarz A Silueſter pabſt n Bl. 21a–24a Tabellen zur Kalenderberechnung. Bl. 25a m. Blz. I, rot Von der geburt hieſu xi ein ſchn lblich gebet (O⁵)
schwarz Du ſſſer hieſu wa du nun vō der diemtige iunckfrauwen maria … Lage e ſtiglichē das du pillich ber… Bl. 176b, rot So man den ſegen geit (O³)
schwarz Keyſerliche kꝛon aller ſeligen. … Bricht ab Z. 15 heiligen geiſt reigiert Amen
Vorlage: Stuttgart LB (Digitalisat). Gotha ForschB (Mikrofilm). Stuttgart LB (Teilmikrofilm).
Anm.
Bl. 25a auch abweichend m. Blz. j (z.B. Ex. Stuttgart LB). Zu einem Satzfehler in der ersten Text-Lage dieses Ex. vgl. Amelung.
Schramm V Abb. 102. 103. Amelung: Frühdruck 92. ISTC
ig00112900.
Gotha
ForschB (Bl. 1–5, 7–10, 29, 72, 161 u. 168–180 fehlen). Stuttgart
*LB (Bl. 1, 2, 6–8, 16, 18–24, 84, 85, 89, 124–127 u. 177–180 fehlen).
210 Bl. [a–zAB⁸C¹⁰]. Gez. [1]ij–ccx [m. Fehler]. 16 Z. Typ. 2:109G. Init. i, k. 6+? Hlzs.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Blz ij Am ſuntag der curs von der hailigen dꝛiainigkait (H⁵)Err thů auf meine lefftzen. So wirt mein mund künden dein lob … Lage b ſuns vnd heiligen gaiſts. der … Endet Bl. 210a m. Blz. ccx Z. 9 durch ir verdienen vnd fierbitten mügen komen. durch denſelben criſtum vnſern herren Amen. Von Maiſter Cůnrad Dinckmůt Zů Vlm gedꝛuckt vnd vollendent Anno .M.cccc.lxxxiiij. Bl. 210b Regiſter über diſes biechlin … Endet Z. 15 … Am ſamſtag curs von vnſer liebē frvwen ſibē frd
Vorlage: München SB (Mikrofilm). New Haven UL (Einzelfotos).
R 1906. Bohatta: Horae VI 7. Schramm VI Abb. 638. 640–643. 647. 648. Amelung: Frühdruck 122 Anm. BSB-Ink
H-353. Sack: Freiburg 1869. ISTC
ih00427990.
Freiburg
*UB (Bl. 1 fehlt). München SB (Bl. 1 fehlt). New Haven *UL (Fragm. Lage f). — Ehem. L. Rosenthal (München).
12991
Horae, deutsch. [Ulm: Konrad Dinckmut, um 1488/91].
8°
4+? Bl. 15 Z. Typ. 4:121G. 3+? Hlzs.
Bl. [1]a clar antlüt mitt vnrayner ſtinckender ſpaichel. vnd … Bl. [1]b
[²]A zemal vnd dy ſelbigē nacht außhin dir … Bl. [2]a Hlzs. (Jesus u. Pilatus) Bl. [2]b
[²]Arnach hat dich lie‑ber herr Pylatus ď richter … Z. 15 ſchweigent in gedult mit Bl. [3]a groſſem ſchmertzen gelit‑ten haſt Ich armer ſünder … Bl. [3]b Hlzs. (Jesus vor dem Hohen Priester) Bl. [4]a leich mir das ich mich altē ſüntlichen mēſchē mit mei… Bl. [4]b Hlzs. (Dornenkrönung)
Vorlage: Eichstätt UB (Einzelfotos).
Schramm VI Abb. 621. Hubay: Eichstätt 762. ISTC
ih00427998.
Eichstätt UB (Fragm. 2 Doppelbl. einer Lage auf einem Bogen).
12992
Horae, deutsch. [Ulm: Johann Reger, um 1491].
8°
8+? Bl. ?+[?⁸]+?. 13 Z. Typ. 6:91G.
Bl. [1]a der welt verſchmecht habend. Bittend für mich dz ich durch die krafft dyſz lebendigē ſacraments … Bricht ab Bl. [2]b Z. 11… die hertzen der mēſchen. Darumb wer […] mpt […] g Bl. [7]a ſchaffen hat Alſo mit ainem ainigem woꝛt magſt du mein krancke ſel geſund machē … Bricht ab Bl. [8]b Z. 9 … werde nyeſſen ī deiner ewigen ſeligkait. Amen So du gleich yetzūd enpfahen wilt dz hai
Vorlage: Augsburg SStB (Einzelfotos).
Augsburg SStB (Fragm. Halbbogen m. Doppelbl. 1/8 u. 2/7).
210 Bl. a–zAB⁸C¹⁰. 15 Z. Typ. 4:121G. Init. d, i, k. Häufig Min. f. Init. 7 Hlzs.
Tit. Dye ſiben Cur anff ainen yeglichen tag der wochen ain. mit ſeyn ſiben zeiten v ſel ve‑ſper gar loblich geoꝛdiniert. Bl. 1b Hlzs. (Trinität/Gnadenstuhl) Bl. 2a Am ſuntag der curs von ď heiligen dꝛiainigkait. (H)Err thů auf meīe leftzen. So wirt mein mund verkündē dein lob. … Sign. b ſuns vnd heiligen geiſts. ď dye … Endet Bl. 210a Z. 7 … durch ir ver‑dienen v furbitūg mügen kōmen. Durch den ſelben criſtum vnſern herren Amen. Gedꝛuckt zů Vlm Von Cůnrad Dinckmůt. An‑no .M.cccc.xcj. Bl. 210b leer.
Vorlage: Ulm StB (Mikrofilm).
Anm.
Seitengetr. Nachdruck von Nr 12990.
Bohatta: Horae VI 12. Schramm VI Abb. 638. 640–643. 647. 648. Amelung: Frühdruck 122. Ce³ H-428 u.Suppl. ISTC
ih00428000.
Linz LB (Bl. 1 fehlt). Ulm
*StB (Bl. 1, 40, 74, 103, 131, 155 u. 183 fehlen). Washington (D.C.) *LC.
248 Bl. [ab]a–vwx–zA–E⁸. 15 Z. Typ. 6:91G. Init. c, m. Rubr. β. 11 Hlzs. Rotdr. Bl. 1b braunrot gedr.
Bl. 1a, rot Schon teutſch kalender alltag ain hailig/ durch das gantz Iar Bl. 1b, braunrot ⁌ Hie nach volget der Collender Dar nach ain Re‑giſter Inhaltend was In dem bůchlin begriffen iſt. Anfangs … … ain loblichen ſchnen Kur vnd ſiben zeit … Bl. 2a, rot KL Genner hat xxxi tag A Beſchneidūg xpī … Bl. 14a, rot ⁌ Das regiſter vber di bchlin. … Tab. endet Bl. 16a Z. 14, rot Von ſant niclaus Bl. 16b Hlzs. Bl. 17a m. Sign. a Die ſyben zyt von allen hailigē. Anfangs die mettin. (H)Erꝛ tů auff meine lefftzen. Vnd mein mund ſol verkünden dein lob. … Herꝛ eyll …… dem vatter … Sign. b ligenden/ das wir erkickt … Endet Bl. 248a Z. 12 … V bſchlu biſt gſetzt got zelobe vnd. Er Darumb hilff (vaſt du) heiliger her Bl. 248b ⁌ Gedꝛuckt In der Loblichen Stat Vlme Durch Hanſen Reger Nach criſti geburt MCCCC vnd in dem xci Iar Auff den dꝛitten tag de Bꝛachats
Vorlage:
Original.
Schr 4079. Schramm VII Abb. 192–256. ISTC
ik00003600.
Schaffhausen *StB.
12995
Horae, deutsch. [Ulm: Johann Schäffler, um 1493].
16°
248 Bl. [ab]a–vwx–zA–E⁸. 15, Kalendarium 16 Z. Typ. 5:96G. Init. m, n. Rubr. α. 11(?) Hlzs. Rotdr.
Bl. 1–8 unbekannt. Bl. 9a, rot KL Augſt hat xxxj tag. schwarz c Peter ketten feir. … Bl. 14a, rot ⁌ Das regiſter vber diſz bchlin. schwarz Von dem hailigen Cri‑ſtag zway ſchne gebet … Endet Bl. 16a Z. 14 Von ſant niclaus Bl. 16b Hlzs. (Christus m. Engeln u. Jüngern) Bl. 17a m. Sign. a Die ſiben zeyt von allen hailigē. Anfangs die mettin. (H)Erꝛ tů auff meine lefftzen. Vnd mein mund ſol verkünden dein lob. … Sign. b ligenden. das wir erkickt … Bricht ab Bl. 247b Z. 14 v Inen gezaigt das reich gottes Oꝛatio ⁌ Herꝛ du
Vorlage: Bologna Gy (Mikrofilm).
Zur Datierung vgl. Amelung: Frühdruck I S. 370.
Anm.
Als Vorlage diente die Nr 12994.
Bologna Gy (Bl. 1–8, 114, 121, 128, 169, 176, 177, 184, 185, 192, 241 u. 248 fehlen).
Urach
192 Bl. [a–zA⁸]. 19 Z. Typ. 3:96G. Init. d. Rubr. β.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Das büchlin halt I von erſt Die ſiben zÿt von vnſer liebē frowen. … Z. 14 ❡ Alles getützet durch ainen hochgelerten doctoꝛ nach oꝛd‑nūg v mainūg der kriſtēlich kirchen vnd wie ſÿ geſpꝛochen vnd gebettet werden In allen geiſtlichen ſtatten. Bl. 2a In gottes namen amen. Das ſeindt ie ſiben zÿt vō vnſer fro‑wen Des erſten zu der mette zÿt. (H⁵)Erꝛe tu mir vff min leftzē v min mūd gekünde din lob. … Lage b ir ſpeiſe gibt. Frowe min lob … Endet Bl. 180a Z. 15 … Die ewigen ruwe gib In herꝛe/ vnd das ewige liecht leuchte In. Ruwen In dem ewigen fride Amen. Bl. 180b leer. Bl. 181a ❡ Der Genner … Endet Bl. 192b Z. 12 g Dauid der weiſſage ſant ſiluelſter ein bapſt
Vorlage: Berlin SB (Original). Tübingen Stift (1 Foto).
Anm. 1.
Auch abweichend Bl. 2a Z. 5
[⁵]Erꝛe
… Lage b
Ir ſpeiſe gib. Frwe
… (Sack: Freiburg 1879; z.B. Perg.-Ex. Freiburg UB).
Anm. 2.
In den Ex. Berlin SB, beiden Ex. Freiburg UB u. dem Ex. Tübingen Stift sind auf Bl. 2a Z. 2 die ersten beiden Wörter radiert und hsl. verbessert worden.
Anm. 3.
Vgl. Verf.Lex.² VII 896, X 223, XI 937 u. 1461.
C 4841. Nachtr 393. CIH 1729. VB 2676. Hubay: Augsburg 861. Hummel-Wilhelmi 338. Sack: Freiburg 1878. 1879. ISTC
ih00433350.
Augsburg SStB. Berlin *SB. Budapest Piar (def.). Freiburg
UB (2 Ex. , 2. Ex. Perg.). Tübingen
Stift.
Niederdeutsch
Übersicht über die Einzeltitel
|
|
13006. 13008. 13009. 13011. 13012 |
Köln
192 Bl. a–zē⁸. 18 Z. Typ. 1:95G, 2:G (als Sign.). Init. a, b, c, d. Leisten. 3+? Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a (in Leisten), rot Hye begynnent vnſer lieruer vꝛauwen getzijde. De metten. schwarz
(H⁶)Ere doe vp mȳ lippen Ind mȳ mōt ſal voꝛtkūdigē dynē loff … Sign. b de ſonne ď gerechtichᵗ xpūs vnſe … Bricht ab Bl. 191b Z. 17 … Der heir is myt dyr ind mit allen den ghenē die dich lieff Bl. 192 unbekannt.
Vorlage: Köln UStB (Mikrofiche).
Anm.
Vgl. Zaretzki in Zeitschrift für Bücherfreunde N.F. 1(1909) S. 22–24.
Bohatta: Horae I 1480. Borchling-Claussen 91. Schr 4061. ISTC
ih00429200.
Köln
*UStB (Bl. 1, 25, 26, 31, 32 u. 192 fehlen).
Leipzig
192 Bl. [A]B–Z⁊⁸. Gez. [13]Foliū.i.–Foliū.clxxvi.[3]. 16, Kalendarium 17 Z. Typ. 11:340G, 12:88G. Init. c, e. 5 Metalls., dar. 1 Wdh. Rotdr. KolTit.
Tit., rot Curſus. tho dude Bl. 1b Hlzs. (Kreuzabnahme) Bl. 2a, rot
(I²)Anuarius de erſte maente hefft .xxxi. dage … Bl. 14a m. Blz. Foliū .i., rot Hyr begynnē de ſouē tyde vnſer leuen frowen tho dude. Pſal. schwarz De labia mea aperies: [⁵]Ere pen myne lippē. vnde myn mundt de ſchal kyndighen dyn loff. … Sign. C en is neen ſpꝛke noch rede ď … Endet Bl. 188b Z. 12 v na deſſeme leuēde wult my voꝛbidden dat ewighe leuent. rot Tekene dy des moꝛghens voꝛ dyn houed. dinē mūdt v boꝛſt in dē namen des vaders Bl. 189a m. Blz. Foliū .clxxvi., rot v des ſones v des hylghen gheſtes. schwarz Iheſus. Nazarenus Rex. Iudeoꝛum. Dat Regiſter. … Bricht ab Bl. 189b Z. 16 Vā ſunte philippo cxxxij. Bl. 190–192 unbekannt.
Vorlage: Wolfenbüttel HerzogAugustB (Mikrofilm).
VD16 H 5105. Borchling-Claussen 334. Borm: IG 1378. ISTC
ih00433700.
Wolfenbüttel *HerzogAugustB (Bl. 190–192 fehlen).
Lübeck
12999
Horae, niederdeutsch. [Lübeck: Lukas Brandis, um 1478].
8°
2+? Bl. 15 Z. Typ. 3:118G.
Bl. [1]a wart to iheruſalem. Pater noſter Aue maria … Bricht ab Bl. [1]b Z. 14 geyſſelt Aue maria gratia plena dominus tecum Bl. [2]a leueſtē wat ſe willē were ok een mynſche ſo ſlicht v ſo … Bricht ab Bl. [2]b Z. 15 tid mit innicheit v ādacht
Vorlage:
Borchling-Claussen.
Borchling-Claussen 25. Altmann: Brandis, Lukas 27. ISTC
ig00113060.
Hamburg ehem. SUB (Fragm. 2 Bl.).
13000
Horae, niederdeutsch
. Darin:
Gesselen, Konrad: Cisioianus. [Lübeck: Johann Snell, um 1482].
16°
138 Bl. [A¹⁰]a–q⁸. 21–24 Z. Typ. 1:81G, 3:103/104G.
Bl. 1a In deſſeme bedebocke is yn dat erſte de kalender darynne mē mach vynden de. feſte des gantzen yares v vā allē hyllygē Itē de dudeſſche Ciſiioianꝯ … Bl. 1b leer. Bl. 2a Ianuariꝯ xxxi ď harde mane A De beſnidinge xi Ni A … Kalendarium endet Bl. 9b Z. 17 A Silueſter pawes ſtad k Bl. 10 leer. Bl. 11a m. Sign. a Hyr beghynnet de tyde des lydendes vnſes herē iheſu criſti vnde der medelidinghe der hilligen yūcvrouwen mariē ſiner moder … Z. 16
[⁵]illighe yuncvꝛouwe ma‑ria telerynne godes wēte du byſt ſote vnde ſchone … Sign. b hilgen gelouedes Dar he den eed me … Endet Bl. 138b Z. 3 … beware my reyne konnygynne moder aller barmherticheit doꝛch dyner gude willen vnde dorch diner grun loſē barmhertycheyt vnde leue wyllen de du Tho deme mynſchen hefſt ghedraghen. Amen
Vorlage:
Res.Publ. Unit 20.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 20.
Borchling-Claussen 47. Borm: IG 1096. Madsen 581. ISTC
ig00113080.
København KglB (Bl. 108 fehlt). Lübeck *ehem. StB (Bl. 1 u. 10 fehlen). Wolfenbüttel HerzogAugustB.
13001
Horae, niederdeutsch. [Lübeck: Bartholomäus Ghotan, um 1484].
8°
6+? Bl. [?+b⁶+?]. 18 Z. Typ. 5:104G. Rubr. α.
Bl. [1]a m. Sign. b ſyn gemaket alſo louelick: deme hu… Z. 4 ⁌ Iubilate) [²]Inget gode alle ertrik deynet gode… Bricht ab Bl. [b6]b Z. 18 den vnrechten lyppen. vnde vā dē
Vorlage: Lübeck StB (Einzelfotos).
Anm.
Setzt ein mit den Laudes, vgl. z.B. Beginn d. Lage d in Nr 13012.
Lübeck StB (Doppelbl. b1/b6 u. b3/b4).
13002
Horae, niederdeutsch. Lübeck: Bartholomäus Ghotan, [um 1484].
8°
232 Bl. a–zaa–ff⁸. 18 Z. Typ. 3:162G, 5:104G. Rubr. α. 1 Hlzs.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs. (Krönung Mariens) Bl. 2a m. Sign. a ⁌ In diſſeme boke vynſtu ⁌ Int erſte. Eyne zeghinghe. … Bl. 3b ⁌ Eyne daghelikes ſeghinghe. [²]e vrede vnſes leuen heren ihū criſti. v de craft ſines hillighen lydens. vnde dat teken. … Bl. 5a Z. 8 … ⁌ Ik arme bꝛeeklike ſundighe mynſche. ik voꝛſake … Sign. b ghauē des hillighen gheyſtes. dat … Endet Bl. 232b Z. 11 … v leet em dat beſte doen. wil he nicht wyt werdē. ſegge my wes ſchult is dat. Aue maria. Bartholomeus Ghotan/ imſſit In Lubeck.
Vorlage: Hamburg SUB (Mikrofiche). Lübeck StB (Einzelfotos).
Borchling-Claussen 79. Schr 4080. Schramm XII Abb. 53. Borm: IG 1099. ISTC
ig00113100.
Cambridge UL (Bl. 98 u. 194 fehlen). Hamburg
*SUB. Lübeck StB (Fragm. Doppelbl. aa1/aa8 u. aa4/aa5). Wolfenbüttel *HerzogAugustB.
13003
Horae, niederdeutsch. Lübeck: Bartholomäus Ghotan, 1485.
8°
270 Bl. [a⁸b⁸]a–zaa–ij⁸. 17 Z. Typ. 3:162G, 5:104G, 7:81G. Init. h. Rubr. α, δ. 7 Hlzs., dar. 1 Wdh.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs. (Krönung Mariens) Bl. 2a Ianuarius hefft .xxxj. dage. De nacht heft .xvi. ſtūde … Kalendarium endet Bl. 13b Z. 14 A hat Silueſter pawes. Bl. 14 u. 15a leer. Bl. 15b Aue gracia plena. Hlzs. (Verkündigung) Annūctiacō marie Bl. 16a m. Sign. aj ⁌ In dyſſeme boke vynſtu.) ⁌ Int erſte. Eyne zeghinghe/ de de Pawes Leo … Bl. 17b ⁌ Eyne daghelikes ſeghinge (D)E vꝛede vnſes leuē herē ihū xi. v de craft zynes hillighē lydens/ … Sign. b dat ik mynen oꝛden vnde ſtaed/ dē … Bl. 267b Z. 7 wil he nicht wyt werdē. ſegge my wes ſchult is dat. Aue maria. ⁌ Epigrama.) ⁌ Mille quadꝛingentis/ ſimul octuaginta retentis.) ⁌ In quīto criſti/ pꝛo laude dei decus iſti.) ⁌ Hoc opus arte mei Impꝛeſſū Bartholomei ⁌ Ghotan/ de gentis et in vꝛbe lubeck reſidentis.) Bl. 268a Hlzs. (Gregorsmesse) Bl. 268b ⁌ De hillighe gheyſtlike vaď de pawes Sixtus de veerde/ … Endet Bl. 270a Z. 15 … v voꝛ alle ſundere vnde ſunderynnen. ik bydde dy. voꝛbarme dy vnſer Amen.) Bl. 270b leer.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 20. Berlin SB (Original). Gdańsk Akad (Mikrofilm).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 20.
C 4842. Bohatta: Horae VI 8. Borchling-Claussen 84. Schr 4081. Schramm XII Abb. 52–58. IBP 2307. VB 1460. Borm: IG 1098. Ernst: Hildesheim II,5 16. Krüger: Rostock Fragm. B. 2. ISTC
ig00113110.
Berlin *SB (Bl. 1–14 u. 185–187 fehlen). Gdańsk Akad (Bl. 9 u. 14 fehlen). Hildesheim StB (def.). Lübeck ehem. StB (def.). Rostock
UB (Fragm. 2 Bl.). Wolfenbüttel HerzogAugustB.
13004
Horae, niederdeutsch. Lübeck: [Mohnkopfdrucker (Hans van Ghetelen)], 1487.
8°
240 Bl. [ab]a–zA–E⁸. 20 Z. Typ. 1:98G, 2:88G. Init. a, b, q. Rubr. α. 3 Hlzs.
Bl. 1a
(I)
(H)
(S) Bl. 1b schem. Hlzs., links daneben, quer Hijr īne vinſtu dē ſōdages bokſtaf dar. Begin an to tellēde dar dat cruce ſteit … Bl. 2a schem. Hlzs., rechts daneben, quer Hijr inne vinſtu den Gulden tal. … Bl. 2b In deſſer figuren vinſtu wu vele weekē v daghe … Bl. 5b Ianuarius de Harde maen. … Bl. 15a Item wultu wetten in welkem teken dat de maen is. … Bl. 15b ⁌ In deſſem boke vinſtu Int erſte eyn innich beth van vnſem. heren iheſu criſto. … Bl. 17b ⁌ Eyne daghelikes ſeghenīge. (D⁵)E vꝛede vnſes le‑uen heren ihū xi. vnde de craft ſynes hillighē lydens/ … Bl. 19a
(I²)N deme namen. des va‑ders/ vnde des ſones. vnde des hillighen ghey‑ſtes Amen. ⁌ Ik arme bꝛeeklyke ſundighe mynſche. ick voꝛſake … Sign. b nicht medelidich v byſtendich … Endet Bl. 240b Z. 14 … v voꝛ alle dyne vtherkoꝛē/ v voꝛ alle ſundere v ſunderynnen. Ick bydde dy. voꝛbarme dy. vnſer Amen. ⁌ Anno do .M.cccc.lxxxvij. pletum eſt in lubeck.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 19. Berlin SB (Original). Leipzig UB (Mikrofilm).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 19.
H 3011. Borchling-Claussen 116. Schr 4082. Schramm X Abb. 474–476. Altmann: Brandis, Mohnkopfdruckerei 1. VB 1466. Borm: IG 1100. Collijn: Stockholm 434. Günther 1653. ISTC
ig00113130.
Berlin *SB. Hamburg
*SUB (2 Ex. , 1. Ex. def.2. Ex. def.). Leipzig
UB (Bl. 1–8, 17, 35–37, 41, 65, 232 u. 239 fehlen). Stockholm KglB. Wolfenbüttel HerzogAugustB (def.).
13005
Horae, niederdeutsch. [Lübeck: Bartholomäus Ghotan(?), um 1490].
32°
4+? Bl. 13 Z. Typ. 9*:74G. Init. g.
Bl. [1]a gheeret ſint gi vaſten … Bricht ab Bl. [1]b Z. 12 … Ik arme ſunder weet dat wol/ dat ik ni Bl. [2]a
(G²)Egrutet ſyſtu hillighe iunckfrowe ſunte N. de du … Bl. [2]b Z. 12 … myner ſūde/ vp dat ik ene ewig Bl. [3]a v ghelikeniſſe gades van gnade weghē/ … Bricht ab Bl. [3]b Z. 13 male groet/ alzo dath
Vorlage:
Res.Publ. Unit 19. Berlin SB (Original). Lübeck StB (1 Foto).
Anm. 1.
Text aus dem Gebet zu den 15 Nothelfern u. aus den Suffragia plurimorum sanctorum et sanctarum.
Anm. 2.
Die Type unterscheidet sich außer im Maß auch deutlich durch ein rundes h von Ghotans Typ. 9:85G, vgl. GfT 20.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 19.
Borchling-Claussen 163B. VB² 1462.10. ISTC
ig00113135.
Berlin *SB (Fragm. 1 Doppelbl. u. 1 Streifen). Lübeck StB (Fragm. 1 Bl.).
268 Bl. aabb⁸cca–zA–H⁸. 14–15 Z. Typ. 5:92G10:172G m. Einsprengung aus 6:165G. Init. e1, e2, k. Rubr. β. 8 Hlzs.
Tit. Hlzs. (Geburt) Bl. 1b
(I²)anuariꝯ de erſte maente heft xxxi. dage … Bl. 15a Z. 4 Dat regiſter deſſes bokes. ❡ Int erſte. eyne ſchone ſeghenynge … Bl. 18a ❡ Dit is Sāctifica nos to důde. … Bl. 19b Hlzs. (Strahlenkranzmadonna) Bl. 20a
(G²)hegrůtet ſiſtu alderhylgheſte yūcfrou‑we maria. … Bl. 20b Z. 7 … Sixtus de pawes hefft dar ock grote gna‑de vnde aflath tho ghe‑gheuen. Bl. 21a m. Sign. a Hyr beghynnē de ſouē tide vnſer le‑uē vrouwē to dude. ❡ Pſal. De labia mea (H)Ere pene mine lippē. vnde myn mūd de ſchal kundy‑ghen dyn loff. … Sign. b hillighen iuncvꝛouwen … Endet Bl. 267a Z. 14 … den mylden beden. de wy voꝛ ſe doen. Bl. 267b Dorch vnſen heren ihe‑ſum … Endet Z. 6 ❡ Alle louighē zelē. m‑tē rowē in deme ewighē vꝛede. Amen. ❡ Ghedꝛucket v vulendet doꝛch de kunſt Stef‑fani arēdes medeboꝛger der keyſerliken ſtat Lu‑bek. Int yar vnſes herē M.cccc.xcvi. Bl. 268a Hlzs. (Anna selbdritt) Bl. 268b leer.
Vorlage: Ebstorf Kl (Teildigitalisat).
Borchling-Claussen 266. Schramm XI Abb. 1048. 1074–1080. ISTC
ig00113138.
Ebstorf *Kl.
13007
Horae, niederdeutsch. [Lübeck: Drucker von Sixtus IV., Ave Maria (Einbl 389), um 1497(?)].
32°
4+? Bl. 12 Z. Typ. 1:ca.64G.
Bl. [1]a Hyr h[…] de ſouen p[…] dude. De […] […] …Bricht ab Bl. 4b Z. 10 … En vorlat mi nicht here
[…]
Vorlage:
Faks.
Faks. GfT 834.
Borchling-Claussen 288. Collijn: Stockholm 436. ISTC
ig00113160.
Stockholm KglB† (Fragm. 2 Doppelbl. einer Lage).
184 Bl. [ab]A–X⁸. 18 Z. Typ. 11:72G. Init. e1, e2, f. Rubr. ε. Rotdr.
Bl. 1–8 unbekannt. Bl. 9a Z. 1 e Paulinus biſcop rot
(S²)Eptember de maente heft .xxx. daghe. … Bl. 13a, rot ⁌ Dyt is dat Regiſter deſſes boekes dar ynne men wyndet deſſe nageſcreuen tijde vnde bede na en ander. … Endet Bl. 16b Z. 17 … Doꝛ vnſen heren iheſum criſtum Amen. Bl. 17a m. Sign. A ⁌ rot Hir beghinnen de ſouen tyde vnſer leuen vꝛowen to du‑de. s schwarz .Domine labia mea ape. [⁵]Ere opene myne lippen vnde myn mūt de ſchal kū‑dighen dyn loff … Sign. b de du loſet hefſt mit dynē du… Bricht ab Bl. 183b Z. 17 … Doꝛ vnſen herē iheſum criſtū Amē Bl. 184 unbekannt.
Vorlage: Wolfenbüttel HerzogAugustB (Mikrofilm). Marburg UB (Einzelfotos).
Borchling-Claussen 287. Borm: IG 1101. ISTC
ig00113150.
Marburg *UB (Bl. 1–9, 16, 49, 66 u. 184 fehlen). Wolfenbüttel HerzogAugustB (Bl. 1–8 u. 177–184 fehlen).
260 Bl. aabb⁸cca–ln–zA–H⁸. 14–15 Z. Typ. 5:92G, 10:172G. Init. e1, e2, k. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. β. 8 Hlzs., dar. 1 Wdh.
Tit. Hlzs (Geburt) Bl. 1b
(I²)anuariꝯ de erſte maente heft xxxi. dage … Bl. 15a Z. 4 Dat regiſter deſſes bokes. ❡ Int erſte. eyne ſchone ſeghenynge … Bl. 18a ❡ Dit is Sāctifica nos to důde. … Bl. 19b Hlzs. (Geburt) Bl. 20a
(G²)hegrůtet ſiſtu alder hylgheſte yūcfrou‑we maria. … Bl. 20b Z. 7 … Sixtus de pawes hefft dar ock grote gnade vnde aflath tho ghe‑gheuen[…] Bl. 21a m. Sign. a Hyr Begyn‑nē de ſouē tide vnſer le‑uē vrouwē to dude. ❡ Pſal. De labia mea. (H)Ere pen mine lippē. vnde myn mund de ſchal kundy‑ghen dyn loff. … Sign. b hillighen iuncvꝛouwen … Bl. 259a Z. 14 … den mylden be‑den. de wy voꝛ ſe doen. Bl. 259b Doꝛch vnſen heren ihe‑ſum … Endet Z. 6 ❡ Alle louighē zelē: m‑tē rowē in deme ewighē vꝛede. Amen. ❡ Ghdꝛucket v vulendet doꝛch de kunſt Stef‑fani arēdes medeboꝛger der keyſerliken ſtat Lu‑bek. Int yar vnſes herē M.cccc.xcvij. Bl. 260a Hlzs. (Anna selbdritt) Bl. 260b leer.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 19. Stockholm KglB (Mikrofilm).
Anm.
Zeilengetr. Nachdruck der Nr 13006, jedoch ist durch ein Versehen in der Signaturengebung (n statt m) der Text einer kompletten Lage hinter Bl. 116 ausgelassen worden.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 19.
H 7511. Schr 4083. Schramm XI Abb. 1074–1080. Collijn: Stockholm 435. ISTC
ig00113140.
Stockholm KglB.
13010
Horae, niederdeutsch
. [Lübeck: Lukas Brandis(?), um 1499(?)].
16°
16+? Bl. ?+[O]P⁸+?. 16 Z. Typ. 7:85G. Init. u. Rubr. β. Rotdr.
Bl. [1]a v eren myt dē vtherwelde[…] vnſen leuen herē … Bl. [9]a m. Sign. P an gantz pinlyken. vnď ſpꝛekeſt troſtlikē vnde wenedeſt … Bricht ab Bl. [16]b Z. 16 werdich maken tho lauende
Vorlage: Lübeck StB (Einzelfotos).
Borchling-Claussen 163A. Altmann: Brandis, Lukas 58a. ISTC
ig00113180.
Lübeck ehem. StB (Fragm. 1 Halbbogen mit Bl. O1/O8, O4/O5, P1/P8, P4/P5). Stockholm ehem. KglB (Fragm. Lage P).
268 Bl. [aa]bb⁸cca–h[i]k–zA–H⁸. 14–15 Z. Typ. 5:92G, 10:172G. Init. e1, e2, k. Einmal Min. f. Init. Rubr. β. 7+1(?) Hlzs.
Bl. 1a Hlzs. (Geburt) Bl. 1b
(I²)anuariꝯ de erſte maente heft xxxi dage … Bl. 15a Z. 4 Dat regiſter. deſſes bokes ❡ Int erſte. eyne ſchone ſeghenyuge … Bl. 18a ❡ Dit is Sāctifica nos to dude. … Bl. 19b Hlzs. (Strahlenkranzmadonna) Bl. 20a
(G²)hegrotet ſiſtu alder hylgheſte ycfrou‑we maria. … Bl. 20b Z. 7 … Sixtus de pawes hefft dar ock grote gna‑de vnde aflath tho ghe‑gheuen. Bl. 21a m. Sign. a Hyr beghynnē de ſouē tyde vnſer le‑uen vꝛouwē to dude. ❡ Pſal. Dnē labia mea (H)Ere pene mine lyppē. vnde myn mūd de ſchal kundy‑ghen dyn loff. … Sign. b hyllighen iunkfꝛouwen … Endet Bl. 267a Z. 14 … den mylden beden. de wy voꝛ ſe doen. Bl. 267b Doꝛch vnſen heren yhe‑ſum … Endet Z. 6 ❡ Alle louighē zelē. mo‑tē rowē in deme ewighē vꝛede. Amen. ❡ Ghedꝛucket v volendet doꝛch de kunſt Stef‑fani arndes medeboꝛger der keyſerlyken ſtat Lu‑bek. Int yar vnſes herē M.cccc.xcix. Bl. 268 unbekannt.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 19. München SB (Mikrofilm).
Anm.
Zeilengetr. Nachdr. d. Nr 13006.
H 7512. Borchling-Claussen 311. Schr 4084. Schramm XI Abb. 1048. 1074. 1076. 1080. BSB-Ink
G-54. ISTC
ig00113170.
München *SB (Bl. 261 u. 268 fehlen).
Magdeburg
106 Bl. [ab⁶c⁸d⁶e–o⁸]. 21, Kalendarium 19–21 Z. Typ. 1:92G. Rubr. α, β.
Bl. 1a KL Ianuariꝯ heft xxxi. dage. A Ny Nye yares dach. … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 13 A hat Silueſter pawes. Lat blot dringk mede voꝛ froſt dy beware. … Z. 18 By tyden hungerich nycht ſtille ſunder wath do. Bl. 13a ⁌ . Hyr beghynnen de ſouen tyde. Vnſer leuē vꝛowen. tho dude. ⁌ Domine labia mea aperies. Et os meum. [⁶]Ere opene my‑ne lyppen vnde myn munth de ſchal kūdighen dyn loff. … Lage d ſyn ghemaket alſo louelick: dy… Endet Bl. 106b Z. 18 … vnď ī alle myner vuīge ī rechter leue vnď dult dat ick met dy der ewighē eren mothe bruken Amen.
Vorlage: Wolfenbüttel HerzogAugustB (Mikrofilm).
C 4840. Borchling-Claussen 24. Borm: IG 1097. ISTC
ig00113090.
Wolfenbüttel HerzogAugustB.
11 Sp.448aP
Horae. [Magdeburg: Moritz Brandis, nach 1500].
8°
Altmann: Brandis, Moritz 75.
Wegen der Hlzs. nach 1500. Altmann datiert “nach 1500(?)”.
216 Bl. (A)B-ZAB(E)(F)⁸. 16-17 Z. Typ. 9:89G (M81). Init. Rubr. δ. Hlzs.
Tit. fehlt. Bl. 2a
(I²)N duſſem bocke hefft men wo ein iowelik chꝛiſten min-ſche ſchal betrachtē wat vnſe …
Sign. b
den du vns gewunnen heſt to vra…
Endet Bl. 216(?)
Vorlage: Ebstorf Kl (Digitalisat).
Ebstorf Kl (letztes Bl. def.).
England
Ein großer Teil der erhaltenen Ausgaben ist nur fragmentarisch überliefert. Ihnen fehlt allgemein die Angabe des Ritus oder des Geltungsgebiets. Entsprechend der englischen bibliographischen Tradition werden die Bruchstücke dem Erzbistum Salisbury („ad usum Sarum”) zugewiesen, da der Einfluss dieser Diözese alle anderen dominierte. Vgl. Harper, John: The forms and orders of western liturgy from the tenth to the eighteenth century. Oxford 1991 S. 202f.
Die Drucke werden nach Druckorten und dann chronologisch geordnet.
Außer den in England gedruckten Ausgaben der Horae ad usum Sarum sind weitere in
Frankreich: Nr
13048,
13049,
13051,
13052,
13093,
13128,
13129,
13156,
13176,
13211,
13216,
13235,
13251,
13299,
u.
Sp. 553 (alle Paris) sowie Nr
13321 (Rouen),
in den Niederlanden: Nr
13402 (Antwerpen) sowie Nr
13407 (Brügge) und
in Italien: Nr
13377 (Venedig) erschienen.
London
108+? Bl. [a–c⁸de–o⁸+?]. 16–17 Z. Typ. 2:100G, 3:100G. Rubr. β. Leisten. 8+? Hlzs.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a (in Leisten)
[⁶]Omine labia mea aperies Et os meum annunciabit laudem tuam [¹]eus in adiutoꝛium … Bl. 8b (in Leisten) Hlzs. (Heimsuchung) Bl. 9a (in Leisten)
[⁵]
Eus in adiutorium meum intende Domine ad adiuuandum me feſtina. … Lage c nibus ſemper muniamur aduer‑… Bricht ab Bl. 108a Z. 1 … tua venia miſeꝛicoꝛdiſſime pietatis abſterge Peꝛ criſtū Requieſcant in pace Amen Bl. 108b Hlzs. (Kreuzigung)
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48. London BL. Oxford CorpChristC (Einzelfotos).
Anm. 1.
Vgl. Smith, George: William de Machlinia. The Primer on Vellum printed by him in London about 1484. London 1929.
Anm. 2.
Die in
London BL
befindlichen Fragm. sind nur z.T. den in
Oxford Bodlerhaltenen Teilen des Drucks zuzuordnen: Fragm. 1 (Doppelbl. c3/6),
Fragm. 2 (Doppelbl. h1/8).
Nicht enthalten sind Fragm. 3, ein Blatt, das wahrscheinlich als erstes der Lage p mit den “Psalmi de passione Christi” anschließt:Bl. [p1]a (in Leisten)
[⁵]Eus deus meus reſpice in me quare me dereliquiſti
… bricht ab [p1]b Z. 16 …
actum eſt cor meū tan ex ea liqueſcens in me und Fragm. 4 (2 Gegenblätter eines Druckbogens):Bl. [1]a […]
pſallite domino ſancti eius ⁊ cōfitemini memoꝛie ſāctitatis eiꝯ
… Bricht ab Bl. [2]b Z. 16
es ſapiencia tu ſcis que michi peccatoꝛi expediunt ꝓut tibi pla‑
Anm. 3.
Bilder: 8b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); [c7b] Christi Geburt (c7a leer); [d4b] Darbringung; [e3b] Anbetung der Magier; [e6b] Kindermord ; [f1b] Verkündigung der Hirten; [g6b] Auferstehung (Christus Weltenrichter); [o8b=108b] Kreuzigung; [i=61] Letania.
C 3129. Duff-Hellinga 176. Pollard-Redgrave² 15869. Pr 9769. BMC XI 253.IA 55453. Bod-inc H-182. Oates 4184. Rhodes: Oxford 933. ISTC
ih00420300.
Cambridge UL (Perg. Fragm. 2 Bl.). Lincoln Cathedr (Fragm. 4 Bl.). London BL (Perg. Fragm. Doppelbl. 19/22, 53/60 u. 3 Bl.). Oxford *Bodl (Perg. Bl. 2–39, 42–67, 69–92, 96–99 u. 101–108), CorpChristC (Fragm. Doppelbl. 78/83, 79/82, 102/107 u. 103/106), NewC (Fragm. 16 Bl.).
1+? Bl. 17 Z. Typ. 5:114G. Init. b.
Bl. [1]a exitus mei ſacꝛoſanctu […]pus … Bricht ab Z. 17 tis peſtē quam planta[…] Bl. [1]b […]tus mei ſacꝛo ſāctū coꝛpus. … Bricht ab Z. 17 […] quā plātauit primus
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm.
Probedruck. Vorder- und Rückseite mit gleichem Text in unterschiedlichem Satz.
Duff-Hellinga Suppl. 12. Pollard-Redgrave² 15873.5. Bod-inc H-183. ISTC
ih00420435.
Oxford Bodl (Fragm. 1 def. Bl.).
16+? Bl. 17 Z. Typ. 6:115G, 7*:115G. Init. c. Rubr. α. 4+? Hlzs.
Bl. [1]a Z. 1 diat ītroitum tuū ⁊ exitū tuū: ex hoc nunc ⁊ vſ in ſeculū. (G¹)loꝛia. s. [²]Etatus ſum in his … Bricht ab Bl. [3]b Z. 17 ⁊ ī hieruſalē poteſtas mea. Deo g. Bl. [4]a Z. 1 reditas illius ⁊ in plenitudine ſctōꝝ … Bricht ab Bl. [6]b Z. 17
(V¹)ſ[…]o exaltabitur īimicus meꝯ Bl. [7]b Amen. Pater noſter. Aue maria. ⁌ A deuoute pꝛaẙer to the pẙte of oure loꝛde ieſu chꝛiſte. Hlzs. (Gregorsmesse), daneben
[²]Doꝛo te de … Bricht ab Bl. [10]b Z. 17 mendi iudicij. O bone ieſu ſi merui Bl. [11]a
[²]Ominus regit me ⁊ nihil mi… Bricht ab Bl. [12]b Z. 17 ceciderunt. (S¹)i cōſiſtāt aduerſū me
Vorlage: Cambridge GonvilleC. Manchester RylandsL (Einzelfotos). Oxford Bodl (Mikrofilm).
Duff-Hellinga 188. Pollard-Redgrave² 15882. Bod-inc H-185. ISTC
ih00420600.
Cambridge GonvilleC (Fragm. 4 Bl.). Manchester RylandsL (Fragm. 6 Bl.). Oxford Bodl (Fragm. 2 Bl.). Wisbech M (Fragm. 4 Bl.).
148 Bl. AB⁸EDa–p⁸. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:64G, 6:115G, 7*:115G. Init. a(?), b, c, i. Rubr. α. 10 große, dar. 1 Wdh., und einige kleine Hlzs./Metalls. DrM III. Rotdr.
Tit. m. Sign. A, rot ⁌ schwarz Hoꝛe intemerate bea‑tiſſime virginis Marie ſecundum vſum Sarū nouiter impꝛeſſe cū multis oꝛationibus et ſuffragijs nouiter additis. feliciter incipiunt. Bl. 1b Hlzs. (Anbetung der Magier) Bl. 2a m. Sign. Aij, rot KL daneben Menſis Ianuarij hz dies .xxxi. Luna .xxx. Nox hz hoꝛas .xvi. … Bl. 11b Z. 20, rot ⁌ Initium ſancti euangelij ſcďm Io‑hannem schwarz Gloꝛia tibi domine. Bl. 12a m. Sign. Biiij Hlzs., daneben rot
(I²)
schwarz N pꝛinci‑pio erat bum/ et verbum erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deu. Omnia … Sign. E occulto locutus ſum nihil. Quid me in‑… Endet Bl. 146a Z. 9 … ⁊ ſuꝑ oēs choꝛos angelorū exaltauit Aue maria Qui venturus eſt iudicare viuos ⁊ moꝛtuos Aue ma Qui cū patre ⁊ ſpūſcō viuit ⁊ regnat de‑us per oīa ſecula ſeculoꝛum Amen rot
(P¹)
schwarz ater noſter Aue maria rot ⁌ The contentes cōtened in this boke schwarz The kalender The foure goſpelles And the paſſon A pꝛayer to the trinite Auxiliatrix/ … Tab. endet Bl. 148a Z. 12 … An antm with a collecte of ſaynt ierome. Sant ieromes pſal‑ter. The roſare of our lad. rot ⁌ schwarz Expliciunt hoꝛe beate marie virginis ſcďm vſū Saꝝ nouiter impꝛeſſe cū multis oꝛationibus ⁊ ſuffragijs nouiter ad‑ditis. Per Ricardum Pnſon. Bl. 148b DrM
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48.
Anm. 1.
Dem Drucker standen aus der Pariser Drucktradition die blattgroßen Schnitte Anbetung der Magier, Mariae Verkündigung, Christi Geburt, Verkündigung an die Hirten, Darbringung Christi im Tempel, Flucht nach Ägypten sowie einige Teile der Leistenstücke zur Verfügung, die restlichen hat er sich wohl selbst schneiden lassen. Die Lage E ist ohne Rotdr. gedruckt.
Anm. 2.
Bilder: A1b Anbetung der Magier; b7b Kreuzigung; D8b Mariae Verkündigung; a5a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); b6b Christi Geburt; c b Verkündigung der Hirten; ciijb Magier (Wdh.); c5b Darbringung; c7b Flucht; d1b Trinität (Christus/Gottvater/Taube); i2b Letania (ohne Wort).
C 3134. Duff-Hellinga 192. Pollard-Redgrave² 15886. Pr 9806. Bod-inc H-187. ISTC
ih00420700.
Oxford *Bodl (Perg.).
4+? Bl. 21 Z. in 4 Leisten Typ. 1:92G. Init. a, b. Rubr. α. DrM I. Rotdr.
Bl. [1]a Z. 1 eſto de: ne tardauer. rot
(I¹)
schwarz n te de ſ[…]ui nō fundar īeternū: ī iuſticia tua … Z. 21 nos ⁊ ꝓpiciꝯ eſto pctīs ni[s] pꝛop no Bl. [1]b mē tuū. rot
(E¹)
schwarz xcita potentiā tuā ⁊ veni vt ſaluos facias nos. … Z. 21 tue. rot
(F¹)
schwarz ac mecū ſignū in bonū vt vi‑ … Endet Bl. [4]a Z. 20, rot ⁌ schwarz The roſary of oure lady. Laus deo. Bl. [4]b, rot DrM ⁌ schwarz Hoꝛe beate marie ſcďm vſu Saꝝ diligēter emēdate ac noui impꝛeſſe Londo. apud ſanctū Thomam apoſtolū pꝛo winando de woꝛde expliciūt feliciter. Annodi mille˚cccc˚nona‑ge˚vii˚ tercia die menſis apꝛilis.
Vorlage: Oxford Bodl (Einzelfotos).
C 3137. Duff-Hellinga 190. Pollard-Redgrave² 15884. Pr 9823. Bod-inc H-186. ISTC
ih00420650.
Oxford Bodl (Fragm. Doppelbl. r1/6, r3/4).
4+? Bl. ?+bb+?. 21 Z. Typ. 3:64G. Init. h. Rubr. β. 2+? Hlzs.
Bl. [1]a m. Sign. bb xii b ſancti Bricii epiſcopi … Kalendarium endet Bl. [2]a Z. 9 xii (A¹) Sancti ſilneſtri. Bl. [2]b Hlzs. (Gnadenstuhl)
[]Vxiliatrix ſis michi trinitas ſcā Deus … Bricht ab Bl. [4]a Z. 19 ⁌ Incipiunt hoꝛe beate marie. ſecundum vſum Sarnm. Bl. [4]b Hlzs. (Verkündigung)
Vorlage: Cambridge UL (Mikrofilm).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 49.
Duff-Hellinga 197. Pollard-Redgrave² 15891. Oates 4207. ISTC
ih00424500.
Cambridge UL (Fragm. Lage bb).
16+? Bl. ?+ EF⁸+?. 18 Z. Typ. 6:115G, 7*:115G. Init. b, c, k. Einmal(?) Min. f. Init. Rubr. α. 5+? Hlzs., dar. 1 Wdh.
Bl. [1]a m. Sign. E imicos meos deſpexit ocľ[…]
(L²)audate dominū o[…] … Bricht ab Bl. [16]b Z. 17 velut mater ⁊ filius ad inuicē iuncti eſtis vobis duobꝯ ego miſerrimus pec‑
Vorlage: Durham UL (Einzelfotos).
Reproduktionen:
Durham UL (IISTC).
Duff-Hellinga 199. Pollard-Redgrave² 15893. ISTC
ih00425400.
Durham UL (Fragm. 2 Bögen mit Lagen E u. F).
2+? Bl. 20 Z. Typ. 7*:115G. Rubr. α.
Bl. [1]a Z. 1 tis turbat me. Quia in […] ē redemptio … Bricht ab Bl. [2]b Z. 19 nas bꝯ mīam tua ſupplices decamur/ vt aīas famuloꝝ famula‑
Vorlage: Cambridge CorpChristC (Mikrofilm).
Duff-Hellinga 200. Pollard-Redgrave² 15894. ISTC
ih00425300.
Cambridge CorpChristC (Fragm. 1 beschnittenes Doppelbl.).
Westminster
4+? Bl. 16–20 Z. Typ. 3:136G.
Bl. [1]a Ne reminiſcaris []Omine ne in furore tuo arguas me ne in ira tua coꝛripias me … Bricht ab Bl. [4]a Z. 19 et a penis quas pꝛo hijs meremur benignus eripias Bl. [4]b leer.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48. London BL (Einzelfotos).
Anm.
Möglicherweise Probedruck, vgl. BMC.
C 3131. Duff-Hellinga 175. Pollard-Redgrave² 15868. Needham: Printer Cx 33. Pr 9636. BMC XI 112.IB 55036. 112.IB 55016. ISTC
ih00420200.
London BL (Fragm. 1 Doppelbl. u. 2 Bl.).
20+? Bl. ?+ij+?+d⁸+?+m⁸+?. 16 Z. Typ. 5:113G. Init. a, b, d. Rubr. α. 2+? Hlzs. Rotdr.
Bl. [1]a m. Sign. ij, rot KL daneben Menſis ſeptembris schwarz xvj f Sancti Egidij abbatis … Kalendarium endet Bl. [4]b Z. 15 g xiij rot
(A¹)
(S¹) … Bl. [5]a m. Sign. dj, rot
(O²)
schwarz
(G¹)loꝛioſa femina excelſa ſuper ſidera qui te cre‑auit pꝛouide lactaſti … Bricht ab Bl. [8]b Z. 15 … legem tuam domine. rot . schwarz In omnem Bl. [9]a m. Sign. mj non feciſti ſcribe queſo pie Ihe‑ſu omnia vulnera tua in cor‑de meo. … Bl. [12]a m. Sign. miiij
(A³)Doro te de Iheſu criſ‑te in cruce pendentem … Bricht ab Bl. [16]b Z. 16 […]js vexari. ⁊ cōſpui
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48. Cambridge UL. London BL (Einzelfotos).
Zur Datierung: Das Papier findet sich in Caxtons Drucken von 1484.
C 3128. 3130. Duff-Hellinga 178. 179. Pollard-Redgrave² 15871. 15872. Needham: Printer Cx 77. Pr 9670. 9674. BMC XI 159.IA 55115. 159.IA 55124. Oates 4102. ISTC
ih00420350.
ih00420400.
Cambridge UL (Fragm. Doppelbl. ij1/ij4 u. ij2/ij3). London BL (2 Ex. , 1. Ex. Fragm. Lage m, 2. Ex. Fragm. Bl. d1–d4).
8+? Bl. ?+f⁸⁽⁾+?. 16 Z. Caxton Typ. 8:114G oder de Worde Typ. 2:114G 1 Init. Rubr. β. Rotdr.
Anm.
Vgl. Painter in Gutenberg-Jahrbuch 1963 S. 73–80.
Duff-Hellinga Suppl. 8. Pollard-Redgrave² 15872 (Anm.). Needham: Printer Cx 107. BMC XI 181.IB 55144a,1.
London BL (Abklatsch auf IB.55144a).
22 Z. in 4 Leisten. Caxton Typ. 8:114G oder de Worde Typ. 2:114G.
Anm.
Vgl. Painter in Gutenberg-Jahrbuch 1963 S. 75.
Duff-Hellinga Suppl. 9. Pollard-Redgrave² 15872 (Anm.). Needham: Printer Cx 106. BMC XI 181.IB 55144a,2.
London BL (Abklatsch auf IB.55144a).
13025
Horae ad usum Sarum (Salisbury). [Westminster: Wynkyn de Worde] auf Veranlassung von Elisabeth (von York), Königin von England, und Margaret Beaufort, [um 1493].
4°
164 Bl. A⁶a–t⁸v⁶. 22 Z. in 4 Leisten, Kalendarium 33 Z. Typ. 2:114G, 5:95G. Init. f. Rubr. β. 8 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Bl. 1a m. Sign. Ai, ohne Leisten, rot KL Daneben Menſis Ianuarii habet dies xxxi Luna vero xxx … Kalendarium endet Bl. 6b Z. 33, ohne Leisten, rot xiii (A¹)
schwarz Sancti ſilueſtri pape Bl. 7a
[¹]heſe pꝛayeꝛs folowyng ought foꝛ to be ſayd oꝛ ye departe out of your chābꝛe at your vpryſyng. [²]Vxiliatrix ſis mihi trinitas ſcā. … Bl. 14b Hlzs. (Maria m. Kind) Hic īcipiūt hoꝛe btē marie ſcď vſū ſaꝝ Bl. 15a m. Sign. bi
[⁵]Omine labia mea aꝑies. Et os meu annunciabit laudē tuā … Sign. c fulti patrociniis ad celeſtia regna me‑… Endet Bl. 161a Z. 6 … et ꝑduc eas ad ſocietatē ciuiū ſuꝑnoꝝ ꝓpter nomen ſanctū tuū Iheſus Amen. ⁌ Requieſcant in pace Amen ⁌ The contentys of thys booke The kalender … Tab. endet Bl. 164a Z. 14 A pꝛayer foꝛ all cryſten ſoules Thyſe foꝛſayd pꝛayers as the .xv. oes in englyſſe ⁊ other folowyng ben en pꝛynted by cōmaūdemētys of mooſt hye ⁊ vertuous pꝛynceſſe our lyege lady Elyzabeth by the grace of god quene of englond ⁊ of fraūce/ ⁊ alſo of the ryght hye ⁊ mooſt noble pꝛynceſſe Margarete moď to our ſouerayn lord kyng ⁊c. Bl. 164b Hlzs. (Verkündigung) DrM
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48. Cambridge UL. London Lambeth. Oxford Bodl (Mikrofilme). London BL (Einzelfotos).
Anm.
Bl. 47a/54b (f1a/f8b) u. 48b/53a (f2b/f7a) in Typensatz und Leisten auch abweichend, z.B. Bl. 47a Z. 7 …
Credo enim firmiter et
… [statt …
Credo enī firmiter ⁊
…], Bl. 53a Z. 1
ſperās me ꝑ hoc ſaluari ergo miſerico‑diſſime deus
… [statt
ſperans me ꝑ hoc ſaluari ergo miſericoꝛdiſſine deꝯ
…] (z.B. Ex. London Lambeth).
C 2272. Duff-Hellinga 182. Duff-Hellinga Suppl. 11. Pollard-Redgrave² 15875. Pr 9731. 9732. BMC XI 186.IA 55260. Bod-inc H-184. Oates 4150. 4151. ISTC
ih00420450.
ih00420520.
Cambridge UL (2 Ex. , 1. Ex. Perg., def., 2. Ex. Perg., def.). London *BL (Fragm. Lage A), Lambeth (Perg.). Oxford Bodl (Perg. Bl. 14, 25, 26, 53, 78, 92, 113, 122, 123 u. 164 fehlen).
126+? Bl. 〈ii〉⁶a–p⁸+?. 22 Z. in 4 Leisten, Kalendarium 33 Z. Typ. 2:114G, 5:95G. Init. f. Rubr. β. 1+? große und zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a (ohne Leisten), rot KL daneben Menſis Maꝛcii Habet dies xxxi Luna veꝛo triginta/ … Kalendarium bricht ab Bl. 5b (ohne Leisten) Z. 33, rot v schwarz c Sancti Quintini rot Vigilia … Bl. 6–23 unbekannt. Bl. 24a penſas cōcede ꝓpicius vt bus tibi miniſtꝛantibus in celo … Sign. d ſputo defoꝛmatū/ Manꝯ toꝛquēs grau… Bricht ab Bl. 125b Z. 22 qꝛ ſuſtinui te [¹]ibeꝛa deus iſrael ex om
Vorlage: London BL (Mikrofilm).
C 3133. Duff-Hellinga 183. Pollard-Redgrave² 15876. Pr 9695. BMC XI 187.IA 55169. ISTC
ih00420500.
London BL (Bl. 2–5, 24, 29, 31–54, 56–59, 63–70, 73–76, 80–93, 95–112, 114, 115, 117–121, 124 u. 125).
8+? Bl. ?+y⁸. 17 Z. Typ. 2:114G. Init. e, l. Rubr. ζ. 2+? Hlzs. Rotdr.
Bl. [1]a m. Sign. y chꝛiſtū in colūbe ſpecie: et ſupꝛa … Z. 9
[²]Eus pꝛopicius eſto michi pctōꝛi: ⁊ eſto cuſtos mei … Bl. [2]b Z. 6 ⁌ rot A pꝛayere to ſaynte heraſme Hlzs., daneben, rot
(S¹)
schwarz ancte Heraſme martyr … Bl. [6]a, rot ⁌ schwarz The contentys cōteyned in thys booke. rot ⁌ schwarz Fyrſt a kalender … Bricht ab Bl. [7]b Z. 15 The verſes of ſaynt bernard with foure deuoute pꝛayers fowynge
Vorlage: Oxford CorpChristC (Mikrofilm).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 93.
Duff-Hellinga 185. Duff-Hellinga Suppl. 10. Pollard-Redgrave² 15878. Rhodes: Oxford 935. ISTC
ih00420550.
Oxford CorpChristC (Fragm. Bl. y1–4, 6 u. 7).
16+? Bl. ?+[i]k⁸. 11 Z. Typ. 3:60G. Init. b, c. Rubr. β. Rotdr.
Bl. [1]a um: quia mādata tua equitas. … Bl. [8]b Z. 10 … ſint remediū anime mee. Amē. Bl. [9]a m. Sign. k Pater n Aue m[…] rot
(A¹)
schwarz doꝛo te de ieſu … Bl. [13]a, rot ⁌ The contentes conteyned in thys boke. schwarz Fryſt A kalender. A pꝛayer to ſay at youre … Endet Bl. [16]b Z. 1 ab ia peſte epydimie et ab oī ꝑtubatiōe liberemur. Per xm. ⁌ rot Thys Empꝛynteth at weſtmynſter by me schwarz Iulyayn: Noary. rot Dwellynge in. kyngſtrete. Anno domini. M.v.C. ii. die men‑cis. Apꝛilis.
Vorlage:
Res.Publ. Unit 48. Faks.
Faks. Hrsg. von John Gartner. Melbourne 1938.
Duff-Hellinga 201. Pollard-Redgrave² 15895. ISTC
ih00425200.
Melbourne SL (Fragm. 1 Bogen mit Lage i u. k).
Frankreich und französischsprachige Nachbarländer
In Frankreich hat sich, entsprechend der Überlieferung in den Handschriften, ein fester Kanon der Illustrationen herausgebildet, so dass zu den Stundengebeten bestimmte Bilder gehören:
Ad matutinas: Mariae Verkündigung
Ad laudes: Mariae Heimsuchung
Ad primam: Christi Geburt
Ad tertiam: Verkündigung an die Hirten
Ad sextam: Anbetung der Magier
Ad nonam: Darbringung im Tempel (oder vereinzelt: Beschneidung)
Ad vesperas: Flucht nach Ägypten (oder: Bethlehemitischer Kindermord)
Ad completorium: Krönung Mariens.
Wenn die Drucker über die entsprechenden Bildstöcke verfügten, wurde dieser Rahmen allgemein beachtet. Hinzu kommen der Gralskelch (Maß der Wunde Christi), nach dem Kalendarium und vor dem Beginn der Johannes-Perikope eine Johannes-Darstellung (Johannes im Marterkessel oder Johannes auf Patmos) und zu den Auszügen aus der Passio der Judaskuss, ferner bei den Psalmi poenitentiales Darstellungen der Bathseba im Bade oder des büßenden David, bei den Vigiliae mortuorum die „Drei Lebenden“ und „Drei Toten“, eine Trinitas-Darstellung sowie die sog. Gregorsmesse.
Die Bildstöcke bestanden anfangs sicherlich aus Holz (für Hochdruck), doch wurde in der zweiten Hälfte der neunziger Jahre für die Vollbilder und Leistenstücke verstärkt Metall (Kupfer) eingesetzt. Durch die Verwendung einer Kupferplatte für den Aderlassmann ergab sich für die Drucker ein Rationalisierungseffekt, da der das Bild umgebende Text in die Platte integriert werden konnte und ein Letternsatz entfiel.
Die Ausmalung der Exemplare erschwert in einigen Fällen die Entscheidung, welcher Bildstock unter der Illumination abgedruckt worden war. Auch ist es anhand von Filmen oft nicht möglich, Holz- oder Metallschnitte zu unterscheiden. Bei den Pariser Drucken wird deshalb in der Kollationszeile die Anzahl der annähernd blattgroßen („großen“) Bilder als Holz- und/oder Metallschnitte („Hlzs./Metalls.“) zusammen vermerkt. Gregorsmesse oder Trinität (Gnadenstuhl) gelten trotz ihres oft geringeren Formats als „groß“. Die kleineren Bildbeigaben (Heilige, Monatsbilder) werden nur summarisch erwähnt, Wiederholungen werden nicht gezählt, und die Drucktechnik wird nicht unterschieden. Der Aderlassmann am Beginn wird grundsätzlich nicht mitgezählt, und, sofern vorhanden, wird in der Beschreibung der Typendruck darüber oder darunter nicht berücksichtigt. In den Textbeschreibungen erscheinen alle Bilder als „Hlzs.“
Die biblischen Leistenstücke sind z.T. in der Graphik anhand von Buchstaben, die in einen Freiraum in der Kopfleiste eingedruckt oder in die Druckplatten eingeschnitten sind, „gezählt“ und so in unterschiedlich umfangreichen Registern erläutert worden; vgl. Winn, Mary Beth: Vérard’s Hours of February 20, 1489/90 and their biblical borders. In: Bulletin du bibliophile 1991 S. 299–330, dort S. 312–313 eine Zusammenstellung der Ausgaben mit Registern und S. 326–330 ein Verzeichnis der 50 von Vérard verwendeten Leisten. Die wenigen nach dieser Methode konzipierten und erhaltenen umfangreichen Tabulae könnten so möglicherweise auch für andere Ausgaben gelten, vgl. Nr
13113 u.
13115 Die Tabulae in Nr
13172 u.
13266 zitieren jeweils die Textanfänge der Seiten. Eine Buchstabenfolge in den Leisten ist auch bei Pigouchet zu beobachten. Diese Problematik konnte aber nicht verfolgt werden.
Die Drucke werden alphabetisch nach Druckorten, dann chronologisch, für Paris jedoch nach der Zeilenzahl und erst dann chronologisch geordnet. Bei der Zeilenzahl ist die des Textes maßgeblich, die der Kalendarien wird allgemein nicht berücksichtigt, da sie, zumal bei zweispaltigem Satz, nicht von den Intentionen des Druckers, sondern von der Anzahl der Festdaten abhing.
Genf
226 Bl. [a⁸b¹⁰c–zA–E⁸]. 13–14 Z. Typ. 1:88G.
Bl. 1a Ianuariꝯ hz di‑es xxxi Luna xxx … Kalendarium endet Bl. 18b Z. 5 xiii [¹] Silueſtri pape Bl. 19a Incipiūt hore de ſcā cruce []Omine la‑bia mea a‑peries: Et os meū annunciabit laudem tuam … Lage d tumulatus. Reſurgēs … Bl. 38a
[²]N pꝛīcipio erat ꝟbum et verbū erat apud deū et deus erat verbū hoc erat in pꝛincipio apud deum. Oīa … Bl. 45a
[⁵]Omine labia mea aperies. Et os meum annunciabit laudem tuam … Endet Bl. 224b Z. 9
[²] a s oms deus vt beate barbare ꝟginis tue natalicia coli‑mus annua ſollempnita Bl. 225a te letemur et tanto fidei pꝛoficiamur exēplo Per xpꝛiſtu dominū noſtru Amen Bl. 225b u. 226(?) leer.
Vorlage:
Original.
Kaufmann-Nabholz 42. Lökkös: Impr.Genève 26. ISTC
ih00357400.
Paris *EcBeauxArts (Perg. Bl. 226 fehlt.).
8+? Bl. [a⁸+?]. 14 Z. Typ. 1:88G, 1*:88G.
Bl. 1 leer. Bl. 2a Incipiūt hoꝛe btē marie ꝟgīs ſcďm vſū eccľie geben [⁵]Omine la‑bia mea aperies. [¹]t os meū ānūciabit laudē tuā … Bricht ab Bl. 8b Z. 13 … puſillanimes refoue flebiles oꝛa
Vorlage: Genève BPU (Einzelfotos).
C 3056. Bohatta: Horae I 119. Kaufmann-Nabholz 44. Lökkös: Impr.Genève 27. Lökkös: Cat.Genève 244. ISTC
ih00344650.
Genève BPU (Fragm. Lage a).
2+? Bl. 14 Z. Typ. 1:88G.
Bl. [1]a Z. 1 nobis Deo gracias Miſſus eſt gabꝛiel … Bl. [1]b Z. 1
[²]Ve cum audiſſet turbata eſt … Bl. [2]a Z. 1 Alleluia Pſalmus. [¹]eus deꝯ meus … Bricht ab Bl. [2]b Z. 13 … A. Miſſus ē ⁊ Ad terciā A
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Kaufmann-Nabholz 43. Lökkös: Impr.Genève 29. CIBN H-209. ISTC
ih00357440.
Paris BN (Fragm. 2 gegenständig gedruckte Textbl. auf einem Bogen).
64+? Bl. a–d[ef]gh⁸+?. 20–21 Z. Typ. 1:70G. Init. c, d. 6+? große u. 4+? kleine Hlzs. Rotdr.
Tit., rot Hore beate Ma[…] cundum vſum […] Bl. 2a m. Sign. aii, rot KL Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Bl. 12a m. Sign. biiii, rot Sequentia ſancti euangelii ſcďm Iohannē. schwarz Gloꝛia tibi de. Hlzs., daneben In pꝛincipio e‑rat verbū: ⁊ verbum erat apud deum: et deus erat verbū Hoc erat in ncipio apud deū. Omnia … Sign. c, rot Paſſio domini noſtri hieſu chꝛi… Bricht ab Bl. 64b Z. 20, rot
(Q¹)
schwarz ui poſuit fines tuos pacē et adipe fru
Vorlage: Grenoble BMun (Mikrofilm).
Anm.
Das Titelbl. des einzigen erhaltenen Ex. ist defekt. Die Zuweisung an die Diözese Tarentaise erfolgt wegen der Nennung des Erzbischofs Petrus II. im Kalendarium unter dem 11.IX., der an diesem Tag in der Diözese seinen Festtag hat.
Kaufmann-Nabholz 76. Lökkös: Impr.Genève 64. Pell 5926. ISTC
ih00425700.
Besançon BMun (def.). Grenoble BMun (Bl. 1–32 u. 49–64).
Goupillières
80(?) Bl. ?+e–k⁸. 18 Z. Typ. 1:98G.
Bl. 1a(?) Januier ha xxxi. iours. iii A La circonciſion. … Bl. 33(?)a m. Sign. ei ſolati [¹]unc repletū eſt gaudio os noſtrū: ⁊ lingua nrā exultatiōe. … Endet Bl. 80(?)b Z. 10 … Saīcte marie mere de dieu pꝛie pour nous pecheurs. Amē. Ces pꝛeſētes heures furent īpꝛi‑mees a goupilleres le viii: iour de may lan mil quatꝛe cens quatre vings ⁊ vnze: par honoꝛable hōme meſſire michel ādꝛieu pꝛeſtre
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Die Zuweisung an Évreux erfolgt, weil der Druckort in dieser Diözese liegt, ferner weil einige der im Kalendarium genannten Heiligen dort besonders verehrt wurden, vgl. Pell u. die Kalendarien in Nr13205 u. Nr 13319.
Bohatta: Horae I 120. Lacombe 497. Pell 5850. CIBN H-199. ISTC
ih00344500.
Paris *BN (Fragm. 36 Bl., davon 8 Bl. in 2 Ex.).
Lyon
120 Bl. [ab]a–h[i]ij–iiij[k]⁸. 21, Passio 22 Z. Typ. 1*:77G. Init. a. 16 Hlzs., dar. 1 Wdh. Rotdr.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Hlzs. rot Ad inueniēdum lam dicalem. schwarz Lam dicalem eodē modo cōputādo inuenies … Bl. 2a Hlzs. rot Aureū numerum cuiuſuis āni ſic inuenies. schwarz Conſidera numerū minoꝛe anni … Bl. 3a, rot Ianuarius habet dies .xxxi Circūciſio … Bl. 17b Hlzs. (Johannes/Patmos) Bl. 18a m. Sign. aij, rot Euangeliu pꝛimū m Iohannem. schwarz
[²]N pꝛincipio erat verbu ⁊ verbū erat apud deu: et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. b factus es pꝛeclariſſimus. Te etia in… Bl. 26b Hlzs. (Verkündigung) Bl. 27a m. Sign. biij, rot Incipit officiū beate Marie virginis ſcďm vſum romane eccleſie. schwarz
[]Omine labia mea ape‑ries [¹]t os meum annūciabit laude tuam … Bl. 111b Z. 18 … et ea que a te iuſſa ſunt recta intentione ſeruare Per xm dm noſtrum. Amen. Bl. 112 u. 113a leer. Bl. 113b Hlzs. (Kreuzigung). Bl. 114a, rot Paſſio domini noſtri ieſu chꝛiſti ſecūdum iohannem. schwarz
[]Greſſus eſt ds ieſus cū diſcipulis ſuis … Endet Bl. 120b Z. 22 tibi feliciter ī gľia ſētari. Per xm.
Vorlage: Sigmaringen HB (Mikrofilm).
Anm. 1.
Vgl. Dalbanne in Gutenberg-Jahrbuch 1938 S. 115–119.
Anm. 2.
Bilder:
[a1b] Sonntagsbuchstaben-Kreis m. Engel,
[a2a] Goldene Zahl-Kreis m. Jungfrau,
a1b Johannes auf Patmos,
a5b Krönung Mariens,
bijb Verkündigung,
c8a Heimsuchung,
diiijb Hl. 3 Könige / Magier,
d6b Geburt Christi,
d8b Darbringung im Tempel,
e4a Mariae Himmelfahrt,
g3a Kreuzigung,
hijb Pfingsten,
i1b Tod Mariens,
iij3b David tut Buße,
[k1b] Kreuzigung(Wdh.).
Paris EcBeauxArts (Perg. Bl. 1, 2 u. 113–120 fehlen). Sigmaringen HB (Bl. 17, 21, 52, 67, 81 u. 112 fehlen, Bl. 113 def.).
128 Bl. ABa–o⁸. 20 Z. Typ. 11:62G. Init. n, o. 6 Hlzs. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Sign. Aij, rot KL daneben Ianuarius habet dies xxxi. luna vero .xxx. … Bl. 11b Z. 10, rot xiij (A¹) Silueſtri pape. Bl. 12a leer. Bl. 12b Hlzs. (Christus/Evangelisten-Symbole) Bl. 13a, rot Depꝛecatio ante euangelium. schwarz Pꝛecibus ⁊ meritis beate ma‑rie virgīs ⁊ oīum ſctōꝛu … Z. 8, rot … Initium ſancti euangelij ſecundum
iohannem. . schwarz Glo‑ria tibi domine.
rot
(I²)
schwarz N pꝛincipio erat verbum: ⁊ verbum erat apud deum: et deus erat verbu. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 33b Hlzs. (Verkündigung). Bl. 34a m. Sign. cij, rot Incipit officium virginis marie ſecundu romanam curiam. Ad matutinum verſus. schwarz
[]Omine labia mea ape‑ries. … Sign. d eius. rot
(G¹)
schwarz loꝛia patri rot A schwarz Maria … Endet Bl. 128a Z. 1 congaudeamus cum xo […] ſeculoꝛum Amen. Officium beatiſime virginis mar[…] ad vſum romanum vna cum ſeptē pſalmis penitētialibꝯ: officio moꝛ‑tuoꝛum: ſancte crucis: ⁊ ſctī ſpiritꝯ: ⁊ pluribus alijs deuotiſſimis oꝛō‑nibus tā poſt kalendarium in fine feliciter finit. Impꝛeſſu lugď. per Iohāne de Pꝛato. Anno ſalutis .M.cccc.xc. die .xi. Septēbꝛis. Bl. 128b leer.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: B4b Christus m. Evangelisten-Symbolen; C1b Verkündigung; h1a (ohne Signatur) David tut Buße; k1a Grablegung; n4a Kreuzigung; n6b Maria/Pfingsten.
Bohatta: Horae II 63. Lacombe 499. Claudin III 490–491. Pell 5890. CIBN H-218. ISTC
ih00365240.
Paris *BN (Bl. 1 fehlt, Bl. 128 def.).
13036
Horae. [Lyon: Jean Du Pré, nach 1491(?)].
4°
86 Bl. A⁶〈a–aaaa〉a–f⁸Aa⁸bc⁶. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. Typ. 18:119G. Vereinzelt Min. f. Init. 10 Hlzs.
Bl. 1a Ianuier a xxxi iour La α lune xxx … Kalendarium endet Bl. 6bβ Z. 17 xiii a s. ſilueſtre … Z. 21 De no. e. iehan. in. no. cens. fut Bl. 7a m. Sign. a Senſuiuent les quatre euangilles en francoys. Et pꝛemierement leuangille de monſeigneur ſaint iehan Hlzs. (Johannes/Patmos)
[²]N pꝛincipio erat verbum Au commencement eſtoit pa‑rolle et parolle eſtoit auec dieu et la pa Bl. 7b rolle eſtoit dieu. Ceſte parolle eſtoit au commencement auec dieu … Bl. 14b Z. 21 Quant le coꝛps deuiendꝛa pourry AMEN Bl. 15a m. Sign. a Cy commencent les heures de noſtre dame en francoys. Et pꝛemie‑rement a matines Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omine labia mea Aperi car voulente a Mon cueur … Sign. b Enſeigne nous que nous ferons … Endet Bl. 86a Z. 21 … mes pechez ploꝛer et deſeruir grace et pardō par ve grāt miſericoꝛde. ā. Bl. 86b leer.
Vorlage: Paris BN (Mikrofilm).
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 70.
Paris *BN.
176 Bl. [a–c]A–T⁸. 18–21 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:74G, 11:97G, 13:83G. Init. p, q. 17 große, dar. 2mal dieselbe Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. Rotdr.
Bl. 1a Hlzs. (Verkündigung) rot Officium beate Marie virginis ad vſum Romane eccleſie. Bl. 1b, rot KL daneben Ianuarius habet di-es. xxxj. luna .xxx. … Bl. 13b, rot Euangelium m Ioannem schwarz Hlzs., daneben
[²]N ncipio erat verbum: ⁊ verbū erat apud deum et deus erat verbum. hoc erat in pꝛincipio apud deum: omnia … Bl. 24b Hlzs. (Wurzel Jesse) rot Incipit officium diue ⁊ immaculate virginis ſecundum conſue-tudinem Romane curie. Verſus Bl. 25a m. Sign. A Hlzs. (Verkündigung)
[]Omine labia mea ape-ries. rot . schwarz Et os meū an-nunciabit laude tuam … Sign. b Hlzs. (Heimsuchung)
[³]Eus in adiutoꝛiū meū … Endet Bl. 176a Z. 6 … vt quē doctoꝛem vite habuimus in terris interceſſoꝛem ſemper habere mereamur in celis. Per. rot Explcit officium beate Ma-rie virginis cu multis laudibus ⁊ deuotiſſimis oꝛationibus. Impꝛeſſum Lugduni expenſis Bonini de boninis dalmatini Anno domini .Mcccc.lxxxxix. die .xx. Martij. Bl. 176b leer.
Vorlage: Wien NB (Mikrofilm).
Zur Datierung vgl. BMC.
Anm. 1.
Auch abweichend, Bl. 23a Z. 1, rot …
menſura … [statt …
mēſura] Bl. 24b …
officiū
…
immaculate
…
conſuetu-dinem
…
Verſus.
…
(BMC; z.B. Ex. London BL).
Anm. 2.
Bilder: 1a Verkündigung;
16b Judaskuss;
23a Heilige Wunde Christi;
24b Wurzel Jesse;
25a (A1a) Verkündigung (Wdh. 1a);
B1a Heimsuchung;
C2a Geburt;
C5b Hirtenverkündigung;
C8b 3 Magier/Könige;
D3a Darbringung;
D6a Kindermord;
E3b Tod Mariens;
G3a Verkündigung (Wdh. 1a, 25a);
G5b Tod des Uriah;
I8a Tumba;
O1a Kreuz;
O4a Pfingsten;
(H5b Letania).
HCR 11995. Bohatta: Horae II 98. 99. Tenschert: Horae 150. Lacombe 500. 501. Claudin IV 287. Ce³ O-48 u.Suppl. IGI 4863 u.Corr. Pell 5917. CIBN H-245. Pr 8662. BMC VIII 324.IA 42127. Bod-inc H-158. Chantilly 1349. Davies: EFB 277. Kat. Bibl. Schäfer 256. Rhodes: Oxford 1268. ISTC
ih00399360. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 50.
Baltimore ArtM. Berlin Kupferstichkab. Bologna BU. Bryn Mawr GoodhartL. Chantilly *MConde (Perg.). Dublin TrinityC (Perg.). Edinburgh NapierUL (Fragm. 1 Bl.). London *BL (2 Ex. , 1. Ex. Perg., Bl. 33–40 fehlen, 2. Ex. Perg., Bl. 1–24, 76.77, 132.133, 170–176 fehlen). Mainz GutenbergM (Perg., Fragm. 1 Bl.). Milano BNBraid. Modena BEst. Moskva GosB (Fragm. Bl. 110). München SB (Fragm. 1 Bl.). New York *MetropolMArt (Perg.), MorganL (Perg. def.), PL (Perg.). Oxford Bodl (Perg.), KebleC. Paris *BN (Perg. Bl. 1 fehlt). Parma BPalat. Ravenna BClass. San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Perg. Fragm.). Venezia *MCorrer (Perg. Bl. 25, 26 u. 173 fehlen). Wien NB. — Tenschert (Ramsen) (2 Ex., beide Perg., bei einem fehlt Bl. 137).
176 Bl. [a–c]A–T⁸. 18 u. 21 Z. in 4 Leisten Typ. 3:74G, 11:97G, 13:83G. Init. p, q. 17 große, dar. 2mal dieselbe Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. Rotdr.
Tit. Hlzs. (Verkündigung) rot Officium beate Marie virginis ad vſum Romane eccleſie. Bl. 1b, rot KL daneben Ianuarius habet di‑es .xxxj. luna .xxx. … Bl. 13b, rot Euangelium m Ioannem. schwarz, Hlzs. (Johannes/Patmos), daneben, rot
(I²)
schwarz N ncipio erat verbum: ⁊ verbu erat apud deum ⁊ deus erat verbum. hoc erat in pꝛincipio apud deum: omnia … Bl. 24b Hlzs. (Wurzel Jesse) rot Incipit officiū diue ⁊ immaculate virginis ſecundum conſuetu‑dinem Romane curie. Verſus. Bl. 25a m. Sign. A Hlzs. (Verkündigung)
[]Omine labia mea ape‑ries. rot . schwarz Et os meū an‑nunciabit laudem tuā. … Sign. B Hlzs. (Heimsuchung)
[³]Eus in adiutoꝛiū meū … Endet Bl. 176a Z. 6 … vt quē doctoꝛem vite habuimus in terris interceſſoꝛem ſemper habere mereamur in celis. Per. rot Explicit officium beate Ma‑rie virginis cu multis laudibus ⁊ deuotiſſimis oꝛationibus. Impꝛeſſum Lugduni expenſis Bonini de boninis dalmatini Anno domini .Mcccc.lxxxxix. die .xx. Maij. Bl. 176b leer.
Vorlage: Berlin Kupferstichkab (Original).
Anm. 1.
Wohl korrigierter Nachdr. der vorhergehenden Nr, z.T. m. gleichem Satz, jedoch variieren meist die Leistenstücke. Am Fuß der Blätter sind die gleichen abgedruckt, an den Seiten meist abweichende, vgl. BMC VIII 325.
Anm. 2.
Das Ex. München SB weicht in den Lagen b und c ab und ist hier mit der vorhergehenden Nr identisch.
Anm. 3.
Die kleine Type 13:83G kommt als Texttype nur in den Lagen a–c vor und ermöglicht dort (außer im Kalendarium) die Zeilenzahl 21. Die größere Type 11:97G ist in allen Lagen verwendet.
Anm. 4.
Bilder:
1a Mariae Verkündigung;
16b Judas-Kuss;
23a Gral oder Maß der Wunde Christi;
24b Wurzel Jesse;
25a Verkündigung (Wdh. von 1a);
B1a Heimsuchung;
C2a Geburt;
C5b Hirten auf dem Felde;
C8b Hl. 3 Könige;
D3a Darbringung im Tempel;
D6a Kindermord;
E3b Tod Mariens;
G3a Verkündigung (Wdh. von 1a, 25a);
G5b Tod des Uriah;
I8a Tumba;
O1a Kreuz;
O4a Pfingsten.
Bohatta: Horae II 100. Claudin IV 285–289. Ce³ O-47. VB 4715. BSB-Ink
H-343. Bohatta: Liecht. 165. Bohatta: Parma 346. ISTC
ih00399600.
Berlin *Kupferstichkab (Bl. 60 u. 61 fehlen). München *SB (Perg. Bl. 25 u. 137–144 fehlen). New York *MorganL. Washington (D.C.) *LC (Perg.).
13039
Horae. [Lyon(?): Jean de Vingle(?), um 1500].
16°
12+? Bl. ?+m⁸+?. 17 Z. Typ. 7:58G. Init. n, w.
Bl. [1]a m. Sign. m reſtria. fatētur nutu ſubdita. (T¹)e decamur agie venture … Bricht ab Bl. [12]b(?) Z. 17 Oꝛatio ad deū patrē. Pater
Vorlage: Basel UB (Einzelfotos).
Basel UB (Fragm. Halbbogen der Lage m u. 4 weitere Bl.).
Nantes
70 Bl. ab⁶ab⁸c¹⁰habc⁸. 26 Z. Typ. 1:90G. 14 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Endet Bl. 70b Z. 1 … apud te patrociniā ſenciamus Per dominum noſtrum ieſum chriſtum filium tuum. Qui tecum viuit et regnat deus. per omnia ſecula ſe‑culoꝛum. Amen. Sy finiſſent ces preſentes heures a luſage de nantes Impꝛimees par Eſtiēne larchier Impꝛimeur demourant en la dicte ville de nantes en la rue de la garde dieu aupꝛes de ſaint lienard. Et furent leſ dictes heures acheuees le .xxvii. Iour de Ianuier.
Vorlage:
Thoby (Abb.).
Anm. 1.
Vgl. Thoby, Paul: Les Heures à l’usage de Nantes. In: Bulletin de la Société archéologique et historique de Nantes et de la Loire-Inférieure 78(1938) S. 192–223.
Anm. 2.
Bilder: (alle Bilder bei du Pré erschienen!) Jüngstes Gericht (wie Missale Nevers u. Horae Paris 1488); Trinität; Pfingsten; Christi Geburt; Kreuzigung; buste du Christ ou du Père eternel; Adam u. Eva; Verkündigung; Visitation; Darbringung im Tempel; Verkündigung der Hirten; Anbetung Magier; Flucht; Kindermord; Bathseba.
C 3059. Bohatta: Horae I 182. Walsby 26. ISTC
ih00348150.
Nantes MDobree (Perg.).
Paris
Vgl. Delaunay, Isabelle: Le livre d’heures parisien aux premiers temps de l’imprimé (1485–1500). In: Gazette du livre médiéval 46(2005) S. 22–36. — Winn, Mary Beth: Illustrations in Parisian books of hours. In: Incunabula and their readers. London 2003 S. 31–52.
Zweifelhafte Ausgaben
H 8840.
Nicht nachweisbar.
H 8833. PA II 349.740. Maittaire IV 790.
Nicht nachweisbar.
11 Sp.483c
Horae ad usum Romanum. Paris: [Philippe Pigouchet für] Enguilbert und Geoffroi de
Marnef, [um 1489(?)].
8°
C 3070. Bohatta: Horae I 537.
Nicht nachweisbar, eventuell identisch mit Nr
13145.
H 11988. PA II 285.101. Denis 188. Bohatta: Horae II 43.
Nicht nachweisbar.
H 11992. Bohatta: Horae II 56.
Nicht nachweisbar. Jean Poitevin ist erst ab 1498 in Paris belegt, vgl. Claudin II 353.
H 8837.
Nicht nachweisbar.
Zeilenzahl unbekannt
13041
Horae. [Paris: Pierre Le Rouge(?) für Antoine Vérard, um 1490].
4°
2+? Bl. Kalendarium 2 Sp. ? Z. in 4(?) Leisten. Typ. 8:98G.
Bl. 1a leer. Bl. 1b unbekannt. Bl. 2bα … […]urier […]gide […]hādeleur …β e s iulien xv f s donace iiii g s clouſt a s eleuthere …
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Paris BN (Fragm. 2 Bl. def.).
70 Bl. aa–hh⁸ii⁶. 2 Sp. 20(?) Hlzs. DrM.
Anfang unbekannt. Endet Bl. 70a Ces preſentes heures a luſaige de Poictiers furent acheuees … … pour Symon voſtre Libraire … Bl. 70b DrM
Vorlage:
Dauze.
Bohatta: Horae I 374. Dauze, Pierre: Index Bibliographique. Répertoire des ventes publ. cataloguées II (1894/95). HP-RR. Paris 1896 Sp. 553.
Ex. nicht nachweisbar.
83+? Bl. Typ. 3**:80G.
Ehem. Waldie (Toronto) (Perg. def.).
80 Bl. a–k⁸ m. Norm R. 30 Z. in 4 Leisten. 17 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM .
Bl. 1a DrM … Endet Bl. 80b Ces preſētes heures a luſaige de Rōme furent acheuees le xvii. iour de nouembre. Mil quatre centz quatreuingtz e xii. pour Simon voſtre. Libraire demourāt en Paris en la rue neuue noſtredame. a lēſeigne Sainct Jehan leuangeliſte.
Vorlage:
Morgand.
Anm.
Die Ausgabe gehört nach den Ergänzungen zu den 30-zeiligen Pariser Stundenbüchern zwischen die Nrn13293 und 13294.
Bohatta: Horae I 561. Librairie Damascène Morgand. Bulletin mensuel 31(1892) Nr 22327.
Tenschert (Ramsen) (Perg.).
116 Bl. A–O⁸P m. Norm T. 1, Kalendarium 2 Sp. 26 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Tit. m. Sign. A.i. u. Norm T (m. 1 Leiste) DrM Ces pꝛeſentes heures a luſage de troyes furent ache-uees le xx. iour de Iuillet Lan Mil CCCC.iiii.xx. ⁊ xvi. Pour Mace pauthoul demourant a troyes en la grāt rue a limage ſaīt Iehā leuāgeliſte: au pꝛes du pelicā Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariuꝯ hz dies .xxxi. luna xxx. … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii: ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine Bl. 9a m. Sign. B.i. u. Norm T
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deus erat verbum Hoc erat in Pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. C bauerunt ⁊ viderūt opera mea. Ds tecū … Endet Bl. 116b Z. 10 … Vale valde decoꝛa et pꝛo nobis ſemper chꝛiſtū exoꝛa. Amen. ✠ ⸪
Vorlage:
Tenschert (Ramsen) (Digitalisat).
Anm.
Die Ausgabe gehört nach den Ergänzungen zu den 26-zeiligen Pariser Stundenbüchern zwischen die Nrn 13187 und 13188.
ISTC
ih00427761. Tenschert (Ramsen) Kat. 20(1987) Nr 53.
Tenschert (Ramsen) (Perg.). Ehem. Tenschert (Ramsen) (Lage I fehlt). Privatsammlung (Milano) (Perg., 1 Bl. aus Lage G, 4 Bl. aus Lage H, die Lage I u. 2 Bl. aus Lage K fehlen).
13046
Horae. [Paris: Etienne Jehannot, nach 1497(?)].
8°
8+? Bl. a⁸+?. Kalendarium 2 Sp. Typ. 4:84G.
Bl. 4a m. Sign. a. Mars a xxxi. iour. La lune .xxx. … Bricht ab Bl. 5b Z. 25 […] de ieiunus bibe fontes
Vorlage: Paris BU (Einzelfoto).
Paris BU (Fragm. Doppelbl. a4/5, def.).
60 Bl. b b–g⁸h m. Norm c. ? Z. in 4 Leisten. Typ. 12:83G, 16:52G. 9+? große Hlzs./Metalls. DrM I. VM (Meyer: DrVM 3).
Bl. 1a DrM Bl. 1b Almanach pour xxvii an. … Bl. 2a Aderlassmann … Bl. 10b Seruitium horarum beatiſſime virginis Marie ſecundum uſum Conſtan. incipit feliciter. … Endet Bl. 60b VM 2 Leisten Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Couſtāces furēt acheuees le .iiii. iour de may. Lā Mil.cccc.qua‑tre .xx. et .xviii. Par Theilman Keruer Impꝛi‑meur demourāt a Paris en la rue des mathurins au coing de ſarbone Pour Robinet mace Libꝛaire demourant a Caen au cymitiere ſainct Pierre.
Vorlage:
Delisle: Caen (m. Abb.).
Anm.
Bilder: 2a Aderlassmann; 18a (cii) Geburt; 20a (ciiii) Hirten auf dem Felde; 21b (c5b) Anbetung Magier; 23a (c7) Darbringung; 24b (c8b) Flucht; 26a (dii) Krönung Mariens; 29b (d5b) David u. Goliath; 35b (eiiib) 3 Lebende; 56a (g8) Gregorsmesse.
Ehem. Marquis de Caligny (Perg. Bl. 5, 7, 11, 14, 17, 36, 40, 44 u. 48 fehlen).
1+? Bl. a+? m. Norm S. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm S (m. 1 Leiste) DrM Hoꝛe pꝛeſentes ad vſum Sarum impꝛeſſe fuerūt Pariſius per Philippum pigouchet Anno di .M.CCCC.xcix. die vero .vi. Iulii. pꝛo Symone voſtre: libꝛario cōmoꝛante ibidem: in vico nuncupato nouo beate Ma‑rie. in interſignio ſancti Iohannis euangeliſte. Bl. 1b (m. 1 Leiste) Almanach pro xxi. an. … Bricht ab Z. 29 ſupꝛadicta.
Vorlage: San Marino (Calif.) HuntingtonL (1 Foto).
San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Fragm. 1 Bl.).
Typ. ca. 55G.
Bl. [1]a Z. [1] tus militis poꝛtās in… Bricht ab Z. [5] … collato celitꝯ ꝟ. Oꝛa
Duff-Hellinga 198(?). Pollard-Redgrave² 15892. ISTC
ih00424700.
Cambridge UL (Fragm. 1 Bl., def.).
Bohatta: Horae I 118. Pell 5849. Moreau II 1513.595.
Wegen der Gültigkeit des Almanachs nicht vor 1512.
14–15 Zeilen
2+? Bl. 14–15 Z. Typ. 2:74G.
Bl. [1]a Z. 1 interrogate diligenter de puero ⁊ cū inueneritis re‑nunciate … Bricht ab Bl. [2]b Z.14 Et ī nouiſſimis diebz me‑is oſtende faciem tuā:
Vorlage: London BL (1 Foto).
Anm.
Probedruck mit Abschnitten aus dem Matthäusevangelium, der Passion und dem Obsecro te.
London BL (1 Viertelbogen).
15 Zeilen
8+? Bl. a⁸+?. 15 Z. Typ. 30:75G. Init. p, q.
Bl. 1a m. Sign. a
(T¹)heſe pꝛayers fololovnīg ought foꝛ to be ſeyd oꝛ ye de‑parte out of your chaumbre […] your vpꝛiſyng. (A²)Vxiliatrix ſis michi trinitas ſācta Deus in nomine tuo leuabo manus meas … Bl. 8b Z. 8
(S²)ancta dei genix digni meruiſti … Bricht ab Z.15 Tu Felix. nā es ſacra virgo
Vorlage: Cambridge UL (Einzelfotos).
Duff-Hellinga 177. Pollard-Redgrave² 15870. Oates 2973. ISTC
ih00420330.
Cambridge UL (Fragm. Doppelbl. a1/8 u. a4/5, a4/5 in 2 Ex.).
16 Zeilen
8+? Bl. ?+m⁸+?. 16 Z. Typ. 4*:60G. Init. e. Min. f. Init. Rotdr.
Bl. [1]a m. Sign. .m.j Et ne nos. rot Lectio prima schwarz
(p²)Arce mihi domine: ni‑hil enī ſunt dies mei. … Bricht ab Bl. [8]b Z. 16 mihi tempꝯ in quo recorder
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm.
Die in dem Fragm. enthaltenen Texte entsprechen dem Gebrauch der Diözesen Rouen und Salisbury.
Oxford Bodl (Fragm. 1 Viertelbogen mit Lage m).
C 3072.
Das Londoner Fragment von 16 Zeilen (C.17.a.30, heutige Signatur: C.17.b.10/56) ist keiner Ausgabe des 15. Jh. zuzuordnen und wird [Paris, um 1520] bestimmt.
17 Zeilen
?+cd⁸+?. 17 Z. Typ. 2:74G, 2*:74G.
Bl. [1]a m. Sign. c trabile qď fida mente poſcimus accipe … Sign. d gladii accipientes in manibus eoꝝ … Bricht ab Bl. [16]b Z. 17
[¹]on det in cōmocionem
Vorlage: Cambridge UL. Paris BN (Einzelfotos).
Cambridge UL (Teil eines einseitig bedruckten Probebogens von Lage c u. d). Paris BN (einseitig bedruckter Halbbogen mit Lage c).
120 Bl. [a¹²]ABa–i⁸k¹⁰l⁶m⁸n. 17 Z. Typ. 12:112G, 13:112G m. Einsprengungen aus 10:109G. 10 Hlzs.
Bl. 1a Ianuier iii A … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 16 xiii A ſaint ſeueſtre Bl. 13a m. Sign. A Inicium ſancti euangelii ſecūdū iohannem Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛincipio erat verbū et verbū erat apud deū: et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum Oīa … Sign. B
Oꝛatio deuota ad btīſſīa mariā … Endet Bl. 120a Z. 13 … ab omni malo liberemur et ad gaudia eterna ꝑuenire mereamur. Per chꝛiſtum dominum Bl. 120b Ces heures furēt acheues le xxiᵉ iour de aouſt .m.iiii.c.iiii.xx. et vi poꝛ āthoine verard libꝛaire demourt a paris alymage ſaint iohan leuangeliſte ſur le pōt noſtre dame ou au paloys du roy noſtre ſire au pꝛemier pillier deuant la chapelle o on chante la meſſe de mesſeigneurs les pꝛeſidens
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: B4b Verkündigung; b Heimsuchung; c2a Christi Geburt; c5b Verkündigung der Hirten; c8b Magier; d3b Darbringung; d6b Flucht; e4a Krönung Marias; g6a Trinität/Gnadenstuhl; i6a Totenmesse — h7a Letania.
C 3107. Bohatta: Horae I 476. Lacombe 1. Claudin II 390–391. Macfarlane 196. Pell 5841. CIBN H-257. ISTC
ih00324100.
Paris *BN (Perg.).
144 Bl. [a¹²]Aa–p⁸Q. 17 Z. Typ. 12:112G, 13:112G. 12+? Hlzs.
Bl. 1a Ianuier iii A b Octab. s. eſtienne. … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 16 xiii A ſaint ſeueſtre Bl. 13a m. Sign. A Iniciū ſācti euangelii ſecūdū iohannem Gloꝛia tibi de [²]N pꝛīcipio erat veꝛbū: ⁊ verbū erat apď deum: ⁊ deus erat verbū Hoc eꝛat ī pꝛīcipio apď deū Oia … Bl. 21a m. Sign. a Incipit officium beate maꝛie virginis ſecundum vſum pariſienſem. []Omine labia mea aperies [¹]t os meū ānunciabit laude tuā … Sign. b minus virtutū nobiſcum: ſu‑… Endet Bl. 144b Z. 4 … ⁊ finablemēt ꝑueniꝛ a voſtꝛe ſaīcte gloiꝛe auec toꝯ les ſaīs de ꝑadis. Amen Pour ꝓuoquier ta grāt miſericorde de toꝯ pecheurs faire grace ⁊ pardō hūblemēt te recoꝛde Ce que de toy il a ⁊ tient par don. Ces heures furēt acheues le viiᵉ. ioꝛ de iuilet .m.iiii.c.iiii.xx. ⁊ vii ꝑ āthoine verard libꝛaire demourāt a ꝑris a lymage ſaīt iohā leuāgeliſte ſur le pōt nrē dāe ou au palois du roy nrē ſiꝛe au mier pillier deuāt la chapelle o on chāte la meſſe des ſidens
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1.
Bilder: A8b Verkündigung (darin gedruckt: Aue maria gra plena); .d. Christi Geburt (Inschr. primam); d5b Verk. d. Hirten (Inschr. tertiam); d8b Magier (Inschr. sextam); e3b Darbringung (Ad nonas); e6c Flucht (ad vesperas); f3b Krönung Marias (Completorium); f8b David (psalmi poenit.); h6a Beerdigung (?) (Defunctorium); n6b Verkündigung (?); p3a Christophorus; p5b Sebastian;
Anm. 2.
In dem einzigen erhaltenen Ex. sind alle Bilder übermalt, so dass nicht zu erkennen ist, ob die gedruckten Vorlagen dem sichtbaren Erscheinungsbild entsprechen.
H 8834. Bohatta: Horae I 210. Lacombe 2. Claudin II 391. Macfarlane 197. Pell 5862. CIBN H-200. ISTC
ih00349600.
Paris *BN (Perg. Bl. 37, 117 u. 118 fehlen).
88 Bl. a–l⁸. 17 Z. Typ. 6:112G m. Einsprengungen, 7:112G. Init. f. Leisten. 3 Hlzs. Rotdr.
Bl. 1a m. Sign. a, rot
KL Ianuier a xxxi iour iii a La circunciſion … Bl. 13a, rot Initium ſancti euangelii: ſecūdum iohannem schwarz Gloꝛia tibi domine rot
(I²)
schwarz n pꝛincipio erat verbū et ver‑bū erat apud deū: et deus erat verbum. Hoc erat ī pꝛincipio apud deum Oīa … Sign. c (in 4 Leisten) Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omīe labia mea … Endet Bl. 88b Z. 6
[¹]egina celi letare alleluya. Quia quem meruiſti poꝛtaꝛe alleluya Reſurrexit ſicut dixit alleluya Oꝛa pꝛo nobis deum alleluya. Oꝛa pro nobis ſancta dei genitrix. Vt digni efficiamur promiſſio. [¹]oncede nos.
Vorlage: New York MorganL (Mikrofilm).
Bohatta: Horae I 1404(?). Ce³ H-343. Pollard: MorganL 567. 1553. ISTC
ih00343000.
New York *MorganL (Perg.).
18 Zeilen
80 Bl. [ab⁶c–k⁸l]. 18 Z. Typ. 1:103/104G, 2:78G m. Durchsch. Vereinzelt Min. f. Init.
Bl. 1a Pocula ianus amat. Iannier ha xxxi. iours. … Kalendarium endet Bl. 12b Z. 15 xiii A kľ Saint ſeueſtre. El reliq. … Z. 18 … i. thō. vꝛ. ſil. Bl. 13a
(d⁷)omine labia mea aperies [¹]t os meū annunciabit laudem tuā. [¹]eus in adiutoꝛiū meū intende [¹]omine ad … Lage d
[¹]ic memoꝛ fui tui ſuper ſtratū … Bl. 40a
[³]Omine labia mea aꝑies. [¹]t os meū [¹]eꝯ ī adiu. … Bl. 43a Z. 17 Iniciū ſancti euangelii ſecundū iohānē Gloꝛia tibi domine. Bl. 43b
[²]N pꝛincipio erat verbū et verbū erat apud deum et deus erat verbū. hoc erat in pꝛīcipio apud deū. Omnia … Bl. 45a
[³]Omine ne in furoꝛe tuo arguas me: ne in ira tua coꝛripias … Endet Bl. 80a Z. 18 … Qui vēturus es Bl. 80b iudicare viuos et moꝛtuos et ſe‑culum per ignem. Amen. Requi‑eſcant in pace. Amen.
Vorlage: Original.
Lacombe 528. Pell 5922. CIBN H-252. ISTC
ih00417700.
Paris *BN.
18–19 Zeilen
136 Bl. A–R⁸. 18–19 Z. Typ. 1:ca.120G, 5:96G. Init. b. Leisten. 14+? große, dar. 1 Wdh., u. einige kleine Hlzs.
Bl. 1a m. Sign. A Ianuariꝯ hz dies .xxxi. Lūa .xxx … Bl. 11b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſe‑cundū iohannem Glīa tibi de [²]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat Bl. 12a apud deu: et deus erat verbum Hoc erat in pꝛincipio apud deū Oīa … Sign. C Illi autē dixerunt. Ieſum naza… Endet Bl. 136b Z. 6 … in pꝛeſenti vita ⁊ in futuro ſeculo per īfinita ſeculoꝛū ſecula. Amen. Officium beate Marie virginis ſecundū vſum ſancti Ste‑phani Tholoſe impꝛeſſum pariſii pꝛo magiſtro Petro paſquier libꝛario finit feliciter. Anno di M.CCCC.nonageſimo ſep‑timo. die .xx. menſis ſeptēbꝛis.
Vorlage: Nijmegen UB (Mikrofilm).
Anm. 1.
Vgl. Kruitwagen, Bonaventura: Een volledig Livre d’heures in een ouden boekband (Officium BMV voor Toulouse, Parijs, 20. Sept. 1497). In: Het Boek 24(1936/37) S. 289–322. Auch in Laat-middeleeuwsche Paleografica, Paleotypica, Liturgica, Kalendalia, Grammaticalia. s’-Gravenhage 1942 Stück IV S. 119–152.
Anm. 2.
Bilder: Johannes auf Patmos; Kreuzigung; Mariae Verkündigung; E Heimsuchung; Geburt; Verkündigung der Hirten; Flucht; Anbetung Magier; Darbringung; Krönung Mariens; Tod m. Bischof; David tut Buße; Kreuzigung (Wdh.); Pfingsten/Maria.
Berlin *SB (Fragm. Teile d. Lagen D, E, F u. L). Nijmegen *UB (def.).
19 Zeilen
13059
Horae. [Paris: Guy Marchant für Antoine Vérard(?), um 1490].
4°
4+? Bl. 19 Z. in 3 Leisten. Typ. 1:75G, 2:107G.
Bl. [1]a Z. 1 noſtris [¹]ater de celis deus. miſerere nobis. [¹]ili redēptoꝛ m‑di deus: Miſerere nobis. [¹]piritus ſancte deꝯ Miſerere nobis. [¹]ancta trinitas vnus deus … Bl. [2]b Z. 1
[¹] fulgure et tēpeſtate ľ [¹]er miſteriū ſancte incarnatiōis tue. ľ [¹]er paſſionē … Z. 19 Te rogamus audi nos [¹]t omī Bl. [3]a Z. 1 bus fidelib[…] … Bl. [3]b Z. 19 … […]um. Omnia ꝑ Bl. [4]a Z. 1 ipſum fa[…] … Z. 19 … […]ſta Bl. [4]b Z. 1 tem […] credunt …
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Paris BN (Fragm. 2 z.T. def. Doppelbl. einer Lage).
128 Bl. a–q⁸ m. Norm P. 1, Kalendarium 2 Sp. 19 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 4:130G. 17 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i u. Norm P (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a Leiste, daneben Aderlassmann … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euangelii ſcďm Iohannē. Gľia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. bi u. Norm P
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbū erat apud deū et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c ra quaſi ſexta. Et dixit iudeis Ec‑… Endet Bl. 128b Z. 6 … et participē me faci‑as celeſtium gaudioꝝ. Pꝛeſtante eodem do noſtro ieſu chꝛiſto qui cum patre et ſpū ſancto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amē. Pater noſter. Aue maria. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Paris furent acheuees le .xxvi. iour de ſeptembꝛe. Lan .Mil.CCCC iiii.xx. et .xiii. Pour Touſſains de mōt iay libꝛaire demourāt en la rue de la harpe pꝛes ſaint coſme.
Vorlage: Edinburgh NL (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: a2 Aderlassmann; a8b Johannes im Marterkessel; b4b Judas; c3b Verkündigung; e1b Heimsuchung; e8 Kreuzigung; f1 Maria/Pfingsten; f2 Geburt; f6 Verkündigung d. Hirten; f8b Magier; g3 Darbringung; g5b Kindermord; h2 Krönung Marias; h6 David tut Buße; k2b 3 Lebende; k3a 3 Tote; k7 Gastmahl d. Reichen; n1b Trinität.
Edinburgh NL (Perg.).
13061
Horae ad usum Romanum (Almanach 1495–1508). Paris: Ulrich Gering und Berthold Remboldt, 16.XII.1494.
8°
152 Bl. b–v⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 19 Z. Typ. 6:195G, 7:64G, 9:81G, 11:110G, 11*:110G. Min. f. Init. Rubr. δ. 17 große, 12 kleine Hlzs. DrM I. Rotdr.
Tit., rot Hoꝛe intemerate virginis marie ſecūdū vſum Romanum totaliter ad longum ſine require vna cum quindecim pſalmis in officio feriali dicendis. Bl. 1b ⁌ rot Almanac pour .xiiii. ans … Bl. 2a Hlzs. rot Ianuarius habet dies .xxxi. luna .xxx … Bl. 8a Aderlassmann Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter), darin rot Initium ſancti euangelij Secundum Iohannem. Bl. 9a m. Sign. c
(i²)N pꝛīcipio erat ꝟbū: et verbū erat apud deū: ⁊ deꝯ erat ꝟbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū Oīa … Sign. d et legem debet moꝛi: qꝛ filiu … Endet Bl. 151b Z. 16 … digneris veſte quo immoꝛtalitatis īdui et paradiſi amenitate confoueri iubeas. Qui cum deo patre ⁊ ſpi Bl. 152a ritu ſancto viuis et regnas deus Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen. ⁌ Finit officium beate Marie virgīs ſecundum vſum Romanū cum miſſa eiuſde et ſeptem pſalmis penitentialibus: cum officio moꝛtuoꝛu: ſancte crucis/ et ſancti ſpiritus: vna cū hoꝛis conceptionis beate marie virginis/ at ſācte barbare: necnō multis ſcōꝝ ſcāꝝ ſuffragijs. Impꝛeſſū Pariſijs in vico Soꝛbone: ad interſigniū ſolis aurei. Oꝑa magiſtri Vdalrici gerīg. ⁊ ma‑giſtri Berchtoldi rēbolt ſocioꝝ. Anno di. ⁊ cea .xciiij. Die ꝟo .xvi. decēbꝛis. Bl. 152b DrM
Vorlage:
Originale.
C 3092. Bohatta: Horae I 224. 572. 574. BSB-Ink
H-339. Pr 8302. BMC VIII 28.IA 40673. ISTC
ih00377400.
London *BL (Perg.). München *SB (Perg.).
20–22 Zeilen
116 Bl. +a–n⁸o. 1, Kalendarium 2 Sp. 20–22, ab Lage c 21 Z. Typ. 7:64G, 11:110G, 11*:110G. 17 Hlzs. Rotdr.
Tit. unbekannt. Bl. 1b, rot Almanac pour .xiiij. an. … Bl. 8a Aderlassmann Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter) rot Initiū ſancti euāgelij. Bl. 9a m. Sign. a
[²]N pꝛincipio erat verbū: ⁊ verbū erat apud deū: ⁊ deus erat ꝟbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. b bunali in loco qui dici licoſtra‑… Endet Bl. 116b Z. 6 ⁊ ꝓtegas a penis inferni ⁊ ꝑtici‑pem me facias celeſtiū gaudioꝝ. Pꝛeſtante eodem do noſtro ſan‑cto viuit ⁊ regnat in ſecula ſecu‑loꝝ Amē. Pater n Aue maria.
Vorlage: Originale.
Zur Datierung vgl. BMC.
Anm. 1.
Die erhaltenen Ex. sind durchgängig illuminiert, beide in den Leisten unter Verwendung der Bourbonenlilie. Im Ex.London BL(für Anne de Beaujeu) sind Titel und Kolophon radiert.
Anm. 2.
Bilder:
+8a Aderlass;
+8b Johannes im Marterkessel;
a4b Judas-Kuss;
b3b ? (BMC: Text: Incipiūt …)
b4a Mariae Verkündigung;
d b Heimsuchung (BMC sagt: St. Anne);
d8a Kreuzigung;
e Maria/Pfingsten;
e2a Christi Geburt;
e5b Verk. d. Hirten;
e8a Magier;
fiib Darbringung;
f5a Flucht;
g b Krönung Marias;
g5b David tut Buße;
Letania hiiijb;
h8b 3 Lebende;
i 3 Tote.
C 3061. Bohatta: Horae I 203. 227(?). 229. 230. IGICorr 4810A. Pr 8305. BMC VIII 30.IA 40685. ISTC
ih00352500.
Bressanone *Sem (Perg. Bl. 1–16, 19, 25–29, 32, 33, 40, 42, 54–57 u. 104–116 fehlen). London *BL (Perg.).
21 Zeilen
156(?) Bl. [ab].:.a–q⁸r(?). 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 23:66G. 7+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. [1]a Ianuarius habet dies xxxi luna xxx. … Bl. [7]a Hlzs. (Judaskuss) Paſſio domini noſtri iheſu criſti. Secundum Iohannem. Bl. [7]b
[²]greſſus eſt ieſus cum diſcipulis ſuis trans toꝛrentem … Sign. .:. eis et petrus ſtans ⁊ calefaciens … Bricht ab Bl. [88]b Z. 20 … Decus mulierum do. te. Mater oꝛphanoꝛum. do. te
Vorlage: Original.
Anm.
Bilder: Judaskuss, Heimsuchung, Geburt, e5a Krönung Mariens; g3a (?) Bathseba; Kreuz; Trinität/Gnadenstuhl.
Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 1.
*Tenschert (Ramsen)(Perg. Fragm. 88 Bl. Teile aus der ersten Lage u. den Lagen .:.a–p).
116 Bl. [A]⸬a–c⁸[C]d–m⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G. 19 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a Leisten Bl. 1b Leisten Bl. 2a Ianuier ha xxxi. iours α iii a a circōci… Bl. 8a Hlzs., daneben
[²]e deus meꝯ ſi feci vt eſſem reus tuꝯ nūquid fac potui … Bl. 8b Specialis ſalutatio ad beatam virginem mariam [²]ue ancilla trinitatis. Aue filia ſempiterni patris … Bl. 9a m. Sign. ⸬ (ohne Leisten) Hlzs. (Kreuzigung), darin Paſſio domini noſtri ieſu chꝛiſti. Secundum Iohannem Bl. 9b Hlzs., daneben
[²]greſſus ē ds ieſus cū diſcipulis ſuis trāſ toꝛrētē cedꝛō … Bl. 17a m. Sign. .a. (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelii ſcď Iohēm. Gloꝛia tibi domine. Bl. 17b
[³]N pꝛincipio erat verbum: ⁊ verbum erat apud deum: ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omīa … Sign. b Hlzs. (Anna u. Joachim), darin
[³]omīe labia mea aꝑies … Bl. 24b (ohne Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin Incipiunt hoꝛe immaculate virginis marie ſecundum vſum Pari‑ſien. Ad matutinas. … Endet Bl. 116b Z. 17 … ie vous offre le Credo: ouquel tou‑te verite ſe contient. Et vous recōmāde mon ame. ma foy. ma vie. et ma moꝛt. Amen. Credo in deum
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder: Kreuzigung, zweizonig, unten Kreuztragung; .a. Johannes zweizonig: im Marterkessel, auf Patmos; a8b Mariae Verkündigung in Wurzel Jesse; .b. mehrzonig Anna u. Joachim; c4a Heimsuchung; [C]1a Kreuzigung (Wdh.); [C]3a Tempelszene, zweizonig: unten Versuchung u. Taufe Christi; .d.b Geburt (in 3 Leisten); d4b Hirten auf dem Feld; d6b Magier; d8b Darbringung; e6a Krönung Mariens (in 3 Leisten); f Jüngstes Gericht (ohne Leisten) ; g2b 3 Lebende (ohne Leisten); g3a 3 Tote (ohne Leisten); g7a Gastmahl d. Reichen/Hölle; k3a in 4 Leisten Pietà; m5b Gregorsmesse in 4 Leisten; m7a Christus auf Weltkugel (in 4 Leisten).
Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 3.
*Tenschert (Ramsen) (Perg.).
124 Bl. [abA]B–K⁸LA–C⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 10:109G, 19:83G. 21 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Tit. Hoꝛe ad vſum romanum Io. de prato. Bl. 2a Ianuarius habet dies xxxi … Bl. 8a De omnibus ſanctis. ā. Hlzs., daneben Sancti dei omnes in‑tercedere … Bl. 8b Specialis ſalutatio ad beatam virginem mariam. [²]ue ancilla trinitatis. Aue filia ſempiterni patris. … Bl. 9a (ohne Leisten) Hlzs. (Kreuzigung), darin Paſſio domini noſtri ieſu chꝛiſti Secundum Iohannem. Bl. 9b
[²]greſſus ē dominus ieſus cū diſci‑pulis ſuis trans toꝛrentē cedꝛon … Endet Bl. 16b Z. 12 … Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen. Bl. 17a (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelii ſcďm Iohēm. Gloꝛia tibi domine. Bl. 17b
[³]n pꝛincipio erat verbum: et verbum erat apud deum: ⁊ deus erat verbu. Hoc erat in pꝛincipio apud deum Omīa … Bl. 25a m. Sign. B (ohne Leisten) Hlzs. (Anna u. Joachim), darin
[³]omine labia mea aperies [¹]t os meum an‑nūciabit laudē tuam. … Sign. C omnia mouentur in aquis do: bene… Endet Bl. 124b Z. 18 … Et vous recōmande mon ame. ma foy. ma vie. ⁊ ma moꝛt. Amen Credo in deum.
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 9a zweizonig: oben: Kreuz, unten: Kreuzweg; 17a[A] Johannes auf Patmos/im Marterkessel; [A8b] Mariae Verk., Wurzel Jesse; B a Anna & Joachim a. d. Goldenen Pforte; B6b Heimsuchung; C4b Chr. Geburt; C7a Hirtenverk.; Da Magier; D2a Darbringung; D4a Flucht u. Kindermord; D7b Krönung Marias; F4b Christus Weltenrichter; Ha 3 Tote (zweizonig); H5a Gastmahl d. Reichen/Hölle; La Kreuzigung (Wdh.) L3a Pfingstwunder (zweizonig, Taufe Christi); A Trinität/Gnadenstuhl; A3b Pietà; C5b Leidenswerkzeuge Christi; C7a Christus auf Weltkugel;;; G3b Letania
Bohatta: Horae I 411. Claudin I 252. Pr 8044. Bod-inc H-175. ISTC
ih00359670.
Oxford Bodl (Perg.).
168 Bl. [a–cA]B–S⁸. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 23:66G, 24:102G(?). Vereinzelt Min. f. Init. 21 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a (in 3 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) […]s. … Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Z. 1 […]alis ſalutatio ad beatā … Bl. 15a
(a²)u hault rocher de vꝛaie eťnite ou reſidoit verite … Bl. 17a Hlzs. Paſſio di noſtri ieſu criſti Secundum Iohannem. Bl. 17b
[²]Greſſus eſt ieſus cū diſcipu‑lis … Bl. 25a (ohne Leisten) Hlzs. (Jüngstes Gericht) Bl. 25b Initiū ſancti euangelii. ſecundum iohannem. Gloꝛia tibi de. (i²)n pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deum. ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛīcipio a‑pud deū. Oīa … Bl. 32b Hlzs. (Verkündigung), darin Aue maria gratia plena ds tecum. … U. d. Hlzs. Hic īcipit officiū btē marie ſcďm vſum Eduenſem … Sign. B Hlzs., daneben
[³]omine labia mea … Endet Bl. 168b Z. 7 … ⁊ participē me fa‑cias celeſtiū gaudioꝛū. Pꝛeſtante eodem do noſtro ieſu xo qui vi‑uit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Benedicamus do. Deo gratias. Pater noſter. Aue maria.
Vorlage: New York MorganL (Einzelfotos).
New York *MorganL (Perg. Bl. 1 u. 2 def.).
124 Bl. [abAB]C–E⁸F¹⁰G⁶H–K⁸⸬a–c⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 18:71G, 19:83G, 23:66G, 24:102G. 22 Hlzs., dar. 1 Wdh.
Tit. Hoꝛe ad vſum romanum. Io. de pꝛato. Bl. 1b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2a (ohne Leisten) Petit almanach pour vingt ans. … Bl. 8b Specialis ſalutatio ad beatam virginem mariam. [²]Ve ancilla trinitatis. Aue filia ſempiterni patꝛis. … Bl. 9a (ohne Leisten) Hlzs. (Kreuzigung), darin Paſſio domini noſtꝛi ieſu criſti Secundum Johannem. [²]greſſus ē ds ieſus cū diſcipulis ſuis … Bl. 17a (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos), darin Iniciū ſācti euangelii ſcďm Iohēm. Gloꝛia tibi domine. Bl. 17b
[³]n pꝛincipio erat verbum. et verbum erat apud deum: et deus erat verbu. Hoc erat in pꝛīcipio apud deum Omīa … Bl. 25a Hlzs. (Verkündigung)
[³]omine labia mea ape‑ries [¹]t os meum annūciabit laudē tuam … Sign. C omnia mouentur in aquis do: bene‑… Endet Bl. 124b Z. 18 … Et vous recommande mon ame. ma foy. ma vie. ma moꝛt. Amen. Credo in deum.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Zur Datierung vgl. BMC.
Anm.
Bilder: 1b Aderlaßmann; 9a Kreuzigung; 10a Judas; 17a [A]1: Johannes auf Patmos; 24b [A8b] Mariae Verk.; 25a [B1a] Mariae Verk. (anderer Hlzs.); 30b Heimsuchung/Maria u. Elisabeth; C4b Christi Geburt; C7a Verk. Hirten; D Magier; D3a Darbringung; D5a Flucht; D8b Krönung Marias; F5b David; G8b 3 Lebende; H 3 Tote; H5a Gastmahl d. Reichen; … Kreuzigung (Wdh.); …3a Maria/Pfingsten; a Trinität/Gnadenstuhl; a3b Pietà; c5b Gregorsmesse; c7a Christus auf Weltkugel. Bilder z.T. wie me150.
Reproduktionen:
Res.Publ. Unit 66.
C 3073. Bohatta: Horae I 404. 412. Lacombe 15. Pell 5872. CIBN H-211. Pr 8043. BMC VIII 35.IA 39817. ISTC
ih00359650.
London *BL. Paris *BN (Perg. Bl. 1–8 fehlen).
116 Bl. [A]a⁸Ab–n⁸. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G. 21 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Tit. (in 2 Leisten) DrM Ad vſum Cenomane. Io. de pꝛato Bl. 1b Specialis ſalutatio ad beatā virginem mariam [²]ue ancilla trinitatis. Aue filia ſempiterni patris. … Bl. 2a Ianuarius habet dies xxxi. luna xxx. … Bl. 14a (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter, Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelii Secundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 14b
[³]n pꝛincipio erat verbū: ⁊ verbum erat apud de‑um: ⁊ deus erat verbum Hoc erat in pꝛincipio apud deum Omnia … Sign. A At illi dixerūt ei. In bethleem iu… Endet Bl. 116b Z. 4 … ⁊ vous recommande mō ame: ma foy. ma vie. ⁊ ma moꝛt. Amen. Credo in deum Qui du tout ſō cueuꝛ met en dieu Il a ſon cueur. ⁊ ſy a dieu Et qui le met en autre lieu Il pert ſon cueur. ⁊ ſy pert dieu Oy. voy parle peu. ſe tu parle garde toy. De qui tu parle. ⁊ de quoy
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder: a6a Johannes (zweizonig: im Marterkessel, auf Patmos); A2b Jesus, Maria u. 2 Engel; b Judaskuss; c mehrzonig: Verkündigung; c7b Heimsuchung; d5b Kreuzigung; d6b Maria/Pfingsten; d7b Geburt; e3a Verkündigung an die Hirten; e5b Magier; e8a Darbringung; f2b Kindermord; f5b Krönung Mariens; f8b Tod des Uriah; g1a Bathseba; h3a Jüngstes Gericht; k7a Trinität (Gottvater, toter Christus, Taube); l2b Beter vor Maria; m3a Bischof öffnet Quelle, Frau schöpft; m4a Nikolaus, n4b Gregorsmesse.
Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 7.
*Tenschert (Ramsen) (Perg.).
122 Bl. [a]bca–h⁸ikAB⁸C¹⁰. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 23:66G, 24:102G. 15+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Polain 138).
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b (ohne Leisten) Almanach pour vingt ans. … Bl. 9a m. Sign. b Hlzs. (Johannes/Patmos) Initiū ſctī euāgelii ſcďm iohēm [²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deū ⁊ deꝯ erat verbum Bl. 9b Hoc erat in pꝛīcipio apud deū Oīa ꝑ … Sign. b poꝛa ſabbato: erat eni magnus dies … Endet Bl. 122a Z. 8 … Vera virgo ⁊ m filiu dei genuiſti verū deū ⁊ verū hoīem deus ⁊ homo vēturus eſt iudicare viuos ⁊ moꝛtuos ⁊ ſcľ per ignem Bl. 122b VM Ces pꝛeſentes heures furent acheuees le xiiii. iour du moys de feurier lā .M.cccc.iiiixx ⁊ .ix. pour denis meſlier demeurāt a paris en la rue de la herpe a lenſeigne du pilier vert
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder:.
2a Aderlassmann;
b Johannes auf Patmos;
c2b Maria und Kind;
c6a Maria beweint Jesus;
a Verkündigung (Engl. Gruß);
a7b Heimsuchung (Maria und Elisabeth);
b6a Geburt;
b8b Verkündigung an die Hirten;
c2b Anbetung der Magier (Hl. 3 Könige);
c4b Darbringung im Tempel;
d2b Krönung Mariens;
e7b David & Goliath;
g2a Christus ( segnend) und Ehebrecherin;
k Kreuzigung;
k2a Maria (Pfingsten);
A8a Christophorus.
Bohatta: Horae I 528. 529. Claudin I 252. Claudin II 105–106. Ce³ H-361 u.Suppl. Pollard: MorganL 565. ISTC
ih00364400.
New York *MorganL (Bl. 1, 46 u. 97 fehlen).
142 Bl. [a]a⁸A[a]–o⁸p⁶q. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 23:66G, 24:102G. Vereinzelt Min. f. Init. 18+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a (ohne Leisten) Almanach pour vingt ans. … Bl. 1b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2 unbekannt. Bl. 3a Febꝛuarius habet dies xxviii. luna xxix. … Bl. 14a (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marterkessel, Johannes/Patmos), darin Inicium ſancti euangelii Secundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine Bl. 14b
[³]n pꝛincipio erat verbū: ⁊ verbum erat apud de‑um: ⁊ deus erat verbum Hoc erat in pꝛincipio apud deum Omnia … Sign. A At illi dixerūt ei. In bethleem iu… Endet Bl. 141b Z. 16 … ⁊ pꝛotegas a penis īfeꝛni. ⁊ participē me facias celeſtiu gaudioꝛū. Pꝛeſtāte eodē do no no ieſu criſto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝛū. Amē. Bdicamꝯ do Deo gas Pa n Aue maria Bl. 142 unbekannt.
Vorlage: Nürnberg GermanNM (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 1b Aderlassmann, franz.; 14a Johannes, zweizonig: im Marterkessel/auf Patmos; A2b Pietà; b7b Heimsuchung; c7a Kreuzigung; c8b Pfingsten/Maria; d b Christi Geburt; d4b Hirten; d7a Anbetung Magier; e b Darbringung; e4a Kindermord; e8b Trinität m. Maria; g6b Tod des Uriah; g7a Bathseba; i3b Christus Weltenrichter; m4b: Knieender "Mater dei, memento mei" (Beter vor Maria); n5a: Christophorus, n8a: Nikolaus; Kreuzigung (anderer Schnitt) — h5b Letania.
Nürnberg *GermanNM (Bl. 2, 21, 28, 29, 109 u. 142 fehlen).
148 Bl. [ab]a–m⁸no–r⁸. 1, Kalendarium Bl. 16b in 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 18:71G, 19:83G, 23:66G, 24:102G. 22 große, dar. 2 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 88).
Bl. 1a (ohne Leisten) VM Bl. 1b Ceſt le repertoire des hyſtoires. contenues en ces pꝛeſētes heures. Et pꝛemierement. Lannūciation. au pꝛemier chapi‑tre ſainct luc. … Bl. 4b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 5a (ohne Leisten) Petit almanach pour vingt ans. … Bl. 5b Hlzs. Ianuarius habet dies xxxi. luna xxx. … Bl. 17a m. Sign. .a. (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos, Johannes/Marterkessel), darin Inicium ſancti euangelii Secundum iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 17b
[³]n principio erat verbum ⁊ verbum erat apud deū: et deus erat verbū Hoc erat in prīcipio apud deum. Omnia … Bl. 24b Hlzs. (Verkündigung), darin Incipiūt hoꝛe immaculate virginis marie ſecundum vſum Ro‑mane curie. Ad matutinas. Bl. 25a m. Sign. .b. (ohne Leisten) Hlzs. (Kreuzigung), darin Paſſio domini noſtri ieſu criſti Secundum Iohannem. [²]greſſus ē ds ieſus cū diſci‑pulis ſuis … Sign. c (ohne Leisten) Hlzs. (Heimsuchung), darin
[³]omine labia mea ape… Endet Bl. 145b Z. 15 … verum hominem qui deus et homo venturus es iudicare viuos ⁊ moꝛtuos ⁊ ſeculū per ignē. Amen. Bl. 146a Tabula ſuffragioꝛum: De ſanctiſſima trin itte. … Bl. 148a (ohne Leisten) Hlzs. (Leidenswerkzeuge) Bl. 148b
[²]eſt la meſure de la playe du co‑ſte noſtre ſeigneur … Z. 19 … extendiſti manum tuam ⁊ ſaluum me fecit dexa tua. Amen.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 4b Aderlassmann; .a. Johannes auf Patmos (zweizonig, unten Marterkessel); a5b Pietà; a8b Verkündigung (wie f167); .b. Kreuzigung; .c. Mariae Verk.; c8a Heimsuchung (zweizonig); d7b Kreuzigung (zweizonig, Wdh.); d8b Maria/Pfingsten; .e.b Christi Geburt; e5a Verk. d. Hirten; e8a Anbetung Magier; f3a Darbringung; f6a Kindermord, unten Flucht; g3a Krönung Marias (zweizonig, unten Tod); i2a David (zweizonig, Goliath, Bethseba); k7a 3 Lebende/Tote (zweizonig); l2b Gastmahl d. Reichen; .o. Trinität/Gnadenstuhl; o2b Pietà (Wdh.); q5b Gregorsmesse; q7a Christus auf Weltkugel; r8a Leidenswerkzeuge, Kreuz, Gral/Maß der Wunde — .lr. (k) b Letania.
Bohatta: Horae I 503. Lacombe 14. Claudin I 253. 254. Pell 5873. CIBN H-221. ISTC
ih00369360.
Paris *BN (Perg.).
104 Bl. [a]b–n⁸. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:135G, 5:90G m. Einsprengungen, 15:205G, 23:66G(?). Init. n(?). 17 große, dar. 2 Wdh., u. einige kleine Hlzs./Metalls.
Tit.
(H²)Oꝛe beate marie virginis ſecundum vſum Lugdunenſem. Bl. 1b (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2a Petit almanach pour .xxx. ans. … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Jüngstes Gericht) Inicium ſancti euangelii ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b
[²]N pꝛincipio erat verbū: ⁊ ver‑bum erat apud deū: ⁊ deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. … Sign. c ptoꝛem dm noſtrum ieſum criſtum … Endet Bl. 104a Z. 16
[²]Diuuent nos queſumus domi‑ne merita et interceſſiones ſanctarum virginum martirum tua‑rum memoꝛiam votis colimus ⁊ honoꝛe ſuffragia earum a malis omni‑bus erui mereamur Per dominum Bl. 104b noſtrum ieſum criſtum filium tuum Qui tecum. ⁊c'. Benedicamus do‑mino. Deo gratias. Cy finiſſent les heures de ne‑dame a luſage de Lyon Impꝛi‑mees a Paris
Vorlage:
Original.
Zur Datierung: Die Leisten finden sich teilw. 1493 bei Etienne Larcher in Nantes, dem Bruder Du Prés.
Anm.
Bilder: Aderlassmann; 8b Jüngstes Gericht; b4b Kreuzigung; c4a Weltenschöpfer; c6a Engel, Domine labia mea…; d8a Heimsuchung; e5b Kreuzigung; e6b Maria/Pfingsten; e7b Christi Geburt; f5b Hirtenverkündigung; f8b Anbetung Magier; g3a Flucht; g5b Flucht; h.b Krönung Marias; h7a Tod; m4b David u. Goliath;;; Letania (ohne Wort) n2b.
Bohatta: Horae I 152. Claudin I 251. Claudin IV 291. Ce³ H-346 u.Suppl. ISTC
ih00346000.
Washington (D.C.) *LC (Perg.).
116 Bl. a–o⁸p m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 4:130G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i u. Norm R (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. Leiste, daneben Aderlassmann Bl. 2b Ianuariuꝯ hz dies .xxxi. luna .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euangelii ſcďm Iohannē. Gľia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b.i u. Norm R
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deꝯ erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. c locus vbi crucifixus eſt ieſus. ⁊ erat … Bl. 18b Z. 19 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundū vſum Romane curie Inci‑piunt feliciter. … Endet Bl. 116b Z. 19 … ⁊ tecū poſt moꝛtē ꝑ iam ⁊ cū ia gaudere mereamur ī ceľ. ꝑ te ie. xe ſal. mūdi qui cū patre. ⁊c. Acheuees par Philippe pygou‑chet. Libꝛaire de luniuerſite de ꝑis.
Vorlage:
Tenschert (Original).
Anm.
Bilder: a.ii. Aderlassmann; a8b Johannes im Marterkessel; biiiib Judas; c3a Mariae Verkündigung; d5a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); eiiii Kreuzigung; e5a Maria/Pfingsten; e6a Christi Geburt; e8b Hirten auf dem Feld; fiii Anbetung Magier; f5a Darbringung im Tempel; f7b Kindermord; giii Krönung Marias; iiiih David tut Buße; i7b 3 Lebende; i8a 3 Tote; k2b Gastmahl d. Reichen (Lazarus); m.ii. Trinität; o7a Gregorsmesse; i.ii. Letania
Bohatta: Horae I 453. Tenschert: Horae 8. IGI 4822. Pr 8182. Bod-inc H-165. Davies: EFB 252. Kat. Bibl. Schäfer 163. ISTC
ih00370600.
Bonn
ULB (Perg.). Milano BAmbros. Oxford *Bodl (Perg.). — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
132 Bl. A–Q⁸R m. Norm p. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. A u. Norm p (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a (m. 1 Leiste) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. luna .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euangelii ſcďm Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. B u. Norm p
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. C locus vbi crucifixus eſt ieſus. et erat … Endet Bl. 132b Z. 3 … ⁊ participē me facias celeſtium gaudioꝝ Pꝛeſtante eodē domino noſtro ieſu chꝛiſto qui cum patre et ſpiritu ſan‑cto viuit et regnat in ſecula ſeculoꝛū Amē. Pater noſter. Aue maria Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Paris furēt acheuees le .iiii. iour de Iuilet Lan Mil.cccc.iiii.xx. et xv. pour Simon voſtre Libꝛaire/ demourāt a Paris en la rue neuue noſtredame a lenſeigne ſaint Iehan leuangeliſte.
Vorlage: Paris IFrance (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: A8b Johannes Marterkessel; B4b Judas; C3a Mariae Verk.; D8a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); E6a Kreuzigung; E7a Maria/Pfingsten; E8a Christi Geburt; F4b Hirten auf dem Feld; F8a Magier; G3b Darbringung; G7a Kindermord; H4a Krönung Marias; H8b David tut Buße; K4b 3 Lebende; K5a 3 Tote; Lb Gastmahl d. Reichen; N6b Trinität/Gnadenstuhl; Q6a Gregorsmesse;; Letania I7a:
Bohatta: Horae I 225. 228. Lacombe 34. Pell 5864. CRF VII H-5. ISTC
ih00352200.
Lausanne BCantU. Paris *IFrance (Perg.).
13075
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris]: Philippe Pigouchet, [August/September 1495].
8°
116 Bl. a–o⁸p m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leiste) Amanach pour xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. (m. 1 Leiste) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies .xxxi. luna .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marterkessel), darin Initiū ſancti euangelii ſcďm Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b.i. und Norm R
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. c locus vbi crucifixus eſt ieſus. ⁊ erat … Bl. 18b Z. 19 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundū vſum Romane curie Inci‑piunt feliciter. … Endet Bl. 116b Z. 20 … et cū ipſa gaudere mereamur ī ceľ. ꝑ te ie. xe ſal. mūdi qui cū patre. ⁊c. Impꝛimees par Philippe pigou‑chet. Libꝛaire de luniuerſite de paris
Vorlage:
Tenschert (Original). Bonn ULB. Paris MDutuit (Einzelfotos). New York MorganL (1 Foto).
Zur Datierung vgl. Tenschert: Horae.
Anm.
Bilder: a.ii. Aderlassmann; a8b Johannes im Marterkessel; b.iiiib Judas; c.iii Mariae Verk.; d5a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); e.iiii Kreuzigung; e5a Maria/Pfingsten; e6a Christi Geburt; e8b Hirten auf dem Feld; f.iii. Magier; f5a Darbringung; f7b Kindermord; g.iii. Krönung Marias; h.iiii David tut Buße; i7b 3 Lebende,; i8a 3 Tote; k.ii.b Gastmahl d. Reichen; m.iiii Trinität/Gnadenstuhl; o7a Gregorsmesse;;; i.ii. Letania.
Bohatta: Horae I 509. Tenschert: Horae 11. Lacombe 7. Ce³ H-367. CRF VIII 257. Davies: EFB 252. ISTC
ih00367000.
Bonn ULB (def., 29 Bl. fehlen). New York *MorganL (Perg.). Paris *MDutuit (Perg.). — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
116 Bl. a⁸bc–p⁸. 1, Tab. u. Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 25:62G. Vereinzelt Min. f. Init. 7+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. a Tabula ſuffragioꝝ ⁊ eoꝝ ī his hoꝛis beate marie ꝟgīs ad vſū romane curie cō α tinen. Et pꝛimo Miſſa de btā maria cū kalendario. … Bl. 1b Ad miſſam ſancte marie vir‑ginis introitus incipit Hlzs., daneben
[²]alue ſācta parens enixa puerpera … Bl. 3a Ianuarius habet dies xxxi. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 De No E Iehan In no cens fut Bl. 9a m. Sign. b (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſe‑cundū iohēm. Gloꝛia tibi de. Bl. 9b
[²]n pꝛincipio erat verbū et verbum erat apud deum: et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c Hlzs., daneben
[²]greſſus ē … Endet Bl. 116a Z. 18 … vt oia pctā mea valeam deploꝛare. et veniā ⁊ gam ſcďm mīam tuam conſequi merear. Per criſtum. Bl. 116b A la louenge et honneur de la gloꝛieuſe vierge … Z. 4 … Ces pꝛeſētes heures a vſaige de Rōme furent impꝛimees par Iehan du pꝛe libꝛaire iure en luniuerſite de Paris. en Lan de ne ſeigneur Mil.cccc.quatre vingtz ⁊ quinze. le dixieſme iour de Mars.
Vorlage: Siena BCom (Mikrofilm).
R 944. Bohatta: Horae I 578. IGI 4838. ISTC
ih00377650.
Siena BCom (Perg. Bl. 20, 38, 46, 71, 88–89 u. 92 fehlen).
24+? Bl. ?+[b⁸]+?[e⁸]+?q⁸+?. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 13:93G, 7:130G. Init. n, o. Rubr. ι. 5+? große u. zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Bl. [1]a e Sabiin martelaer … Kalendarium endet Bl. [5]a Z. 12 xiii (A¹) Silueſter paus rot ⁌ Dat beghin des heylighē euangeliis: beſcriuet ons ſinte Johan‑nes Gloꝛie ſi den vader. Bl. [5]b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Bl. [6]a Hlzs. (Verkündigung), darin Aue Maria … Bl. [6]b (in 3 Leisten) Hlzs. (Wurzel Jesse), neben den Leisten gedr., oben O m dei unten meᵒ mei Bl. [7]a Leiste, daneben Hlzs. (Krönung Mariens), darin rot
(B²)
schwarz Ekeere ons god onſe ſalichmaker e keere U. d. Hlzs. Die wel hier leuet ſal werden gheloent. … Bl. [14]b Z. 21, rot
(G¹)
schwarz loꝛie. rot
(C¹)
schwarz riſtus is voer ons ghe. … Bl. [15]a m. Sign. q, rot ⁌ Een minnelic ghebet tot onſer lieuer vꝛouwen. schwarz O intemerata. … Bricht ab Bl. [22]b Z. 21 Maria moeder in deſer allenden
Vorlage: London BL (Mikrofilm).
Anm. 1.
Vgl. Buchanan-Brown in The Library. 3th Ser. 19(1964) S. 208–212 m. Abb.
Anm. 2.
Bilder: Johannes im Marterkessel; Mariae Verkündigung, zweizonig, unten Sündenfall; Wurzel Jesse; Krönung Mariens AD. COMPLETORIVM, zweizonig; Kreuzigung DE.CRVCE.
London *BL (Fragm. Doppelbl. b1/8, b3/6, b4/5 u. Lagen e, q).
4+? Bl. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 4*:89G. 1+? großer Hlzs./Metalls.
Bl. [1]a purget ab oībz tueta aduerſis. Per … Z. 21 Ad nonam … Bl. [1]b Hlzs. (Darbringung)
[]Eus in adiutoꝛiū meu in… Bricht ab Bl. [4]b Z. 21 Ad completoꝛium
Vorlage: Chicago NewberryL (Einzelfotos).
Chicago NewberryL (Fragm. 4 Bl.).
112 Bl. [a–g⁸hi–l⁸mn–p⁸] m. Norm p. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 3:84G, 7:65G. 16+? große Hlzs., dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I de Etienne Jehannot.
Bl. 1a (in 3 Leisten) DrM Horarum opuſculum per Pe‑trum le dru et Stephanum iehānot pariſius impreſſum incipit feliciter Bl. 1b (m. 1 Leiste) Petit almanach pour xviii ans: … Bl. 2 unbekannt. Bl. 3a Ianuarius xviii b … Bl. 9a Hlzs. (Johannes/Patmos) Inicium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domīe [²]N principio erat verbum et verbū erat apud deum ⁊ deꝯ Bl. 9b erat verbum Hoc erat in pꝛincipio a‑pud deū. … Lage c derunt ei iudei. Nos legem habemus … Bl. 24a Sequitur ſeruitium hoꝛarum be‑atiſſime virginis marie Bl. 24b (ohne Leisten) Hlzs. (Eva) Bl. 25a, Hlzs. (Verkündigung)
[]Omine labia mea aperies: [¹]t os meum annunciabit laudem tuā … Bl. 88b Z. 18 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundum uſum pariſie expliciunt feliciter. Bl. 89a Hlzs. (Trinität) … Bricht ab Bl. 111b Z. 21 chꝛiſto qui viuit et regnat ī ſecula ſe‑
Vorlage:
Original.
Anm. 1.
Vgl. D’Asis-Gaillissans: Les „Heures“ de la Vierge de Pierre Le Dru (1490). In: Mémoires de la Société académique du Nivernais 3(1888) S. 57–72.
Anm. 2.
Bilder: 9a Johannes auf Patmos; 13a Kreuzigung; 24b Erschaffung Evas; 25a Mariae Verkündigung; 36a Heimsuchung; 42a Geburt; 45a Hirtenverkündigung; 47a Anbetung der Magier; 49a Darbringung; 51a Flucht; 53a Krönung Mariens; 56a Kreuzigung (Wdh.); 58a Maria/Pfingsten; 60a u. Norm p David tut Buße; 71a Tod u. König; 88a Trinität /Gnadenstuhl.
Bohatta: Horae I 545. Lacombe S. XXXIV. Pell 5859. ISTC
ih00352800.
Nevers *BMun (Perg. Bl. 2 u. 112 fehlen).
13080
Horae. Getijdenboek (Almanach 1498–1513). Paris: [Johann Higman] für Willem Houtmaert in
Antwerpen, 1497.
8°
164 Bl. [ab]a–f[gA]B[C]D⁸E¹⁰F⁶G[H–L⁸M]. 21, Almanach 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 13:93G. Init. n, o. Vereinzelt Min. f. Init. Rubr. ι. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. Rotdr.
Tit. (m. 1 Leiste), rot ⁌ Die getidē vā onſer lieuer vꝛou‑wen: met vele ſchōe louē e oꝛatiē. schwarz Hlzs. (Gregorsmesse) Bl. 1b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2a (ohne Leisten) rot ⁌ Almanach durende .xvi. iaer … Bl. 2b Hlzs. rot Ianuasriꝯ heeft .xxxi. daghen. Die mane .xxx … Bl. 14b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Bl. 15a, rot
(I²)
schwarz Ndē beghīne was dat woert e dat woert was bi gode e god was dat woert Dat woert was indē beghīne by gode. Alle … Bl. 16a (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin ⁌ Aue maria ga plena dominus tecū. Bl. 16b (in 3 Leisten) Hlzs. (Wurzel Jesse) Bl. 17a m. Sign. a.j.
(h⁶)Eere du ſulſte op‑doen miin lippē: ende minē mont ſal voertkōdighē dinē lof … Sign. b.i
[²]Od wilt dencken in miine … Bl. 144b Z. 6 … warachtich berou ende eē goet ſalich eynde miins leuens: e hierna dat eewich leuen. Ouermits ieſum. ⁊ cetera. I I ⁌ rot Deſe ghetiden van onſer lieuer vꝛouwen/ e die cruys ghetidē/ e des heylighē gheeſt ghetiden: met die ſeuen pſalmen/ mit die vigheli vā neghē leſſen: e vele ſcone oꝛaciē vā ſantē e ſantīnē: ſiin gepꝛēt te pariis Int iaer ons heeren M. cccc.xcvij. voir willem hout mert wonende Tantwerpē int voghel‑huys buytē die Camer poerte: e daer ſalmenſe vinden te coepe Bl. 145a, schwarz ⁌ rot Een ghebet totten vader. (O²)
schwarz Almachtighe ewige god die dat mēſchelic gheſlachte … Endet Bl. 164b Z. 14 … veruolghinghe des hertten ende opual van ſoꝛghen. Op dat wy in vꝛiheden des herten di eewich ende ghewarich god moeten dancken ende louen. Amen.
Vorlage: Besançon BMun (Mikrofilm). Groningen BU (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 1a Gregorsmesse; 1b Aderlassmann, franz.; b6b Johannes im Marterkessel; [b8a] zweizonig, oben Verkündigung; [b8b] Wurzel Jesse; a8b Heimsuchung, zweiz. AD LAVDES; b8a Chr. Geburt, zweiz., AD PRIMA; c4a Hirtenverk., zweiz. AD. TERCIAM; c6b Magier, zweiz. AD. SESTAM; d Darbringung, zweiz. AD NONAM; d4a Flucht, zweiz. AD. VESPERAS; e.j Krönung Marias, zweiz. AD. COMPLETORIVM; e5a Kreuzigung, zweiz., DE. CRVCE; f.i.b Pfingsten/Maria, zweiz. DE SCTO SPV; f3b David u. Goliath, zweiz., SALM9 DAVID.; g8b 3 Lebende AD.VESPERAS. MOI; [A1a] 3 Tote; — g4a Letania..
C 3123. Bohatta: Horae I 1538. Kronenberg: CA 841a. ILC B69. CBB 1932 u.Suppl. IDL 2383. Pell 5933. 5934. Pr 8138. BMC VIII 139.IA 40143. ISTC
ih00431350,2.
Antwerpen MPlantin (Bl. 1–15 u. 143–164 fehlen). Besançon BMun (Bl. 16 fehlt). Groningen BU (Bl. 145–164 fehlen). London *BL (2 Ex. , 1. Ex. Perg. Bl. 1, 16, 38, 49, 57 u. 141 fehlen, 2. Ex. Perg. Fragm.).
13081
Horae ad usum Romanum (Almanach 1489–1508). [Paris]: Pierre Le Dru und Etienne Jehannot für
Robin Challot, [vor 27.IX.1498].
8°
120 Bl. A–Ca–i⁸[k²]A⁶B–C⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:96G, 4*:89G des Etienne Jehannot. 15+? große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs. DrM I des Etienne Jehannot.
Bl. 1a m. Sign. A DrM Incipiunt hoꝛe intemerate virginis marie ſecundum vſum Romanum Bl. 1b Petit almanach pour xx. ans … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3aα Ianuarius … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 20 De. no. e. iehan. in. no. cens. fut Bl. 9a m. Sign. B Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecundum iohannem. Gloꝛia tibi domine [²]N pꝛincipio erat verbu et verbum erat apud deum et deus Bl. 9b erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. C derunt ei iudei. Nos legem habemus … Endet Bl. 120b Z. 7 … Preſtante eodem domino noſtꝛo ieſu chriſto qui viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculorum. Amen Benedicamus domino Deo gratias. Pater noſter. Et ne nos. Ala louenge de dieu et de la glorieuſe vierge marie ont eſte īprimees ces ſentes heures par Pierre le dru ⁊ Eſtiēne iehanot maiſtres es aꝛs ⁊ compaignons enſemble pour Robin challot libꝛaire demourant a paris en la rue neufue noſtre dame a lyma‑ge ſaint yues.
Vorlage: Berlin SB (Original).
Zur Datierung: Das Aderlassmann-Bild zeigt einen früheren Zustand als in Nr
13164.
Bohatta: Horae I 536. 741. Moreau I 1502.56. VB² 4785.12. ISTC
ih00411200.
Berlin *SB (Bl. 12 u. 24 fehlen). Schlägl ehem. Präm.
116 Bl. abd–p⁸q m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G. 17 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm R (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. ans. … Bl. 2a (m. 1 Leiste) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies .xxxi. lūa .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii: ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b.i. u. Norm R
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deꝯ erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. d locus vbi crucifixus eſt ieſus. ⁊ erat … Bl. 24a Z. 19 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundū vſum Romane curie Inci‑piunt feliciter. … Endet Bl. 116b Z. 20 … ⁊ cū ipſa gaude‑re mereamur ī ceľ. ꝑ te ie. xe ſal. mūdi qui cū patre. ⁊c. Impꝛimees par Philippe pigou‑chet: Libꝛaire de luniuerſite de paris.
Vorlage: Firenze BRiccard (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: a2a Aderlassmann, franz.; a8b Johannes im Marterkessel; b4b Judas; d8b Mariae Verkündigung, Metalls.; f2b Heimsuchung; g.i.b Kreuzigung; g2b Maria/Pfingsten; g3b Chr. Geburt; g6a Hirtenverk.; g8b Magier; h2b Darbringung; h5a Kindermord; h8b Krönung Marias; .ki. b David tut Buße; l5a ? 3 Lebende; l6b ? 3 Tote; l8a Tisch d. Reichen; n7b Trinität; k7b Letania
Firenze BRiccard.
136 Bl. [a]a–q⁸. 1, Kalendarium u. Letania 2 Sp. 21 Z. Typ. 11:110G, 11*:110G, 12:145G. Init. k. Rubr. δ. 13 Hlzs. DrM IIa. Rotdr.
Tit., rot Hoꝛe beate Marie virgi schwarz nis ad vſum Pariſiēſem to‑taliter ad lōgū ſine rere. DrM, rot u. schwarz Bl. 1b, rot Almanac pour xii ans. … Bl. 2a, rot Ianuariꝯ hz di. xxxj. lu. xxx … Bl. 8a, rot Les ſept oꝛayſons ſaint gregoire. [²]Omine ieſu xe adoꝛo te in cruce pēdentē … Bl. 8b Z. 13, rot Initium ſancti euangelij ſecundū iohannē. schwarz Gloꝛia tibi domīe Bl. 9a m. Sign. a
[²]N prīcipio erat verbū: ⁊ verbū erat apud deū: et deꝯ erat verbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū Oīa … Sign. c aūt iuxta crucē ieſu mater eiꝯ ⁊ ſo‑… Endet Bl. 136a Z. 8 … qď triū magoꝝ mentibus aſpiraſti. Dm nm ieſum chꝛiſtū filiū tuum. rot ⁊ce. schwarz Pater noſter. rot ⁊ schwarz Aue maria gracia rot ⁌ schwarz Finit officium beate marie vir‑ginis ſecūdū vſum Inſignis eccľie pariſiēſis impꝛeſſū pariſius in ſole aureo vici ſoꝛbonici Oꝑa vdalrici gerīg ⁊ magiſtri Berchtoldi Renbolt ſocioꝛū. Anno di milleſimo cccc xcviij die vero ſeptimo Marcij Bl. 136b ⁌ rot Sēſuit loꝛdꝛe du ſeruice cōtenues heures ſentes Et pꝛemieremēt schwarz Le kalēdrier … Z. 19 Loffice de noſtre dame de pitie.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: aiiij: Judas-Kuss, bijb: Verkündigung, c7a: Heimsuchung, d5b: Kreuzigung (zweizonig), d6b: DE SCTO SPV (zweiz.), d7b: Geburt, eiijb: Hirten (zweiz.) AD.TERCIAM, e6b: Anbetung der Magier, fb: Darbringung (zweiz.) AD.NONAM, fiiijb: Flucht (zweiz.) AD.VESPERAS, gb: Krönung Mariens (zweiz.) AD.COMPLETORIVM, g6b: Goliath (zweiz.) SALM9 DAVID, hiiijb: Letania, h8a: 3 Tote; keine kleinen Schnitte.
H 8836. Bohatta: Horae I 236. Lacombe 71. 72. Claudin I 108. Ce³ H-353. IBP 2853. Pell 5866. CIBN H-203. ISTC
ih00353000. Rauch (Genève) Kat. 5(1956) Nr 15.
Kraków BCzartoryski (Perg. Bl. 133–136 fehlen). Paris *Arsenal (Perg. def.), *BN (Perg.). San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Perg.). — Rauch (Genève) (1956).
124 Bl. a–c⁸de–q⁸ m. Norm m. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 7:55G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm m (m. 1 Leiste) DrM Ces pꝛeſentes heures a luſaige du Mans au long ſās require: furēt acheuees Lan Mil. cincq cēs. le .xxv. iour Dapuril. pour Symon voſtre: Libꝛaire demourāt a Paris: a la rue neufue noſtre dame. a lenſeigne ſainct Iehan leuangeliſte. Bl. 1b (in 2 Leisten) Almanach pour .xxvi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. lūa .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii: ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deus erat ver‑bum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū … Sign. c rie locum hebꝛaice golgotha vbi eum … Endet Bl. 124b Z. 13 … et poſt tranſitum huius ſeculi ad eterna gaudia feliciter peruenire mereamur. Per eundē dm noſtrum ieſū chꝛiſtum filium tuum: qui tecum viuit et regnat in vnitate ſpirituſſancti deus. Per oīa ſecula ſeculorum. Amen.
Vorlage:
Originale.
Anm. 1.
Sign. c auch abweichend …
vbi eū … (z.B. Ex.München SB).
Anm. 2.
a.ii. Aderlassmann (Kupferplatte); a8b Martyrium Johannes; b4b Judas; d4b Wurzel Jesse; e.i. Mariae Verk.; e7b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); f5b Kreuzigung; f6b Maria/Pfingsten; f7b Christi Geburt; g.iii.b Verk. d. Hirten; g6b Anbetung d. Hirten (gobin le gay, le beau roger); g7a Anbetung Magier; h.ii. Darbringung im Tempel; h5a Flucht; i.ii. Tod Marias; i6b Tod des Uriah; i7a Bathseba; k8b Auferstehung; l.i. Gastmahl d. Reichen; o.ii.b Trinität;;;Letania k5b
C 3057. Bohatta: Horae I 165. BSB-Ink
H-345. Pr 8200. BMC VIII 121.IA 40351. ISTC
ih00343400.
London *BL (Perg.). München *SB (Perg. Bl. 28 fehlt. Bl. 9 ergänzt aus einer unbestimmten Ausg. mit Norm p).
132 Bl. a–c⁸de–r⁸ m. Norm P. 1, Kalendarium 2 Sp. 21 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G, 3:80G, 7:55G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm P (m. 1 Leiste) DrM Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Paris au long ſās require: furēt acheuees Lan Mil.cincq cēs. le .xxv. iour Dapuril. pour Symon voſtre: Libꝛaire demourāt a Paris: a la rue neufue noſtre dame. a lenſeigne ſainct Iehan leuangeliſte. Bl. 1b (m. 1 Leiste) Almanach pour .xxvi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. lūa .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii: ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b.i
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deus erat ver‑bum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū Omnia … Sign. c rie locum hebꝛaice golgotha vbi eum … Endet Bl. 132b Z. 17 … Credo ou toute verite ſe cōtient. Et voꝯ re‑cōmande mon ame/ ma foy/ ma vie et ma moꝛt. Amē. Credo in deū. ⁊c.
Vorlage: Uppsala UB (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: a.ii. Aderlassmann (Kupferplatte); 8b Johannes im Marterkessel; Judas-Kuss; Wurzel Jesse (Nettekoven 162, Meister Apokalypsenrose); c.i. Mariae Verkündigung; Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); g.iiii. Kreuzigung; Pfingsten/Maria; Christi Geburt; h.ii.b Verkündigung d. Hirten; Anbetung Hirten (gobin le gay); Anbetung Magier; i.ii.b Darbringung; Flucht; k.iii. Tod Marias; k7b Tod des Uriah; k8a Bathseba; m.iii.b Jüngstes Gericht; m.iiii. Tisch d. Reichen; Trinität/Kirche — l6b Letania.
Bohatta: Horae I 242. Ce³ H-356. Collijn: Uppsala 1525. ISTC
ih00356000.
New York *GrolierClub (Perg.). Uppsala UB (Perg. Bl. 97, 102, 109 u. 125 fehlen). Williamstown ChapinL.
140 Bl. [a]c–s⁸t. Gez. [8].j.–cxxxii. 1, Kalendarium u. Letania 2 Sp. 21, Lage a 23–25 Z. Typ. 12:111G, 13:93G. Init. a, h, l, n, o, p. Rubr. ε, ι. Zahlr. Hlzs., dar. Wdh. Rotdr. KolTit.
Bl. 1a Aderlassmann Bl. 1b Hlzs. rot KL daneben rot Ianuarius heeft xxxi daghen Die mane xxx. … Bl. 7b Kopf, rot Dat Euangelium schwarz ⁌ rot Dat beghin des heylighen euangeliis beſcriuet ons ſint Iohānes. Gloꝛie ſy den vader. Hlzs., schwarz, daneben rot
(I²)
schwarz Nden beghynne was dat woert/ ende dat woert vas by gode: ende god was dat woert. … Dat woert was indē beghinne bi gode. Alle … Bl. 8b Hlzs. (Wurzel Jesse) Bl. 9a m. Sign. c.j. u. Blz. .j.
(H⁶)Eere du ſulſte op‑doen miin lippen. rot schwarz E miin mont … Sign. d
(G⁵)Od wil dēckē in miin … Endet Bl. 140a m. Blz. cxxxii Z. 11 … cō pūctie/ warachtich berou: ende eē goet ſalich eynde miins leuens: e hier na dat eewich leuen. Ouermits ieſū rot ⁊c. schwarz ⁌ rot Deſe ghetiiden ſiin ghepꝛent te Parys int iaer ons heren M.ccccc. Gheeyndt dē x. dach vā Septēber. Hopyl (W¹)
schwarz eeſt vꝛolick wildi langhe leuen Leeft wel wildi altiit vꝛolic weſen Bl. 140b ⁌ rot Almanach durende xvi iaer … Z. 22 … Sōnēdachsletter D E. als deſe tafel hier vooꝛ bewiiſt
Vorlage: Brussel BR. Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1.
Aderlassmann (Kupferplatte); Wurzel Jesse (Kupfer); Heimsuchung (vor d.j.); Chr. Geburt (vor e.j.); Anbetung Magier; Anbetung Hirten (gobin le gay); Bathseba; Uriah;
Anm. 2.
Marieke van Delft: Illustrations in Early Printed Books of Hours and Manuscript Illumination: the Case of a Dutch Book of Hours Printed by Wolfgang Hopyl in Paris in 1500. In: Books in Transition at the Time of Philip the Fair. Manuscripts and Printed Books in the Late Fifteenth and Early Sixteenth Centuries. Hrsg. Hanno Wijsman. Turnhout 2010. (Burgundica. 15.) S. 131–164.
Bohatta: Horae I 1546. Lacombe 86. Claudin II 73. Kronenberg: CA 845d. Nijhoff-Kronenberg 3085. ILC B71. CBBSuppl 4429. Ce³ H-433. Pell 5935. CIBN H-267. ISTC
ih00433000.
Brussel BR (ehem. Schab (New York)). Haag KglB (Perg. def.). Paris *BN (Perg. Bl. 1–8 u. 88 fehlen).
21–22 Zeilen
13087
Horae. [Paris: Pierre Le Rouge, um 1490].
2+? Bl. ?+b+?. 21–22 Z. in 4 Leisten. Typ. 5:84G. 2+? Hlzs.
Bl. [1]a Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecundum iohannem. Gloꝛia tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbum et verbu erat apud deum. ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛīcipio apď Bl. [1]b Z. 1 […] facta ſunt et ſi‑ne ipſo factum eſt nichil. … Bl. [2]a m. Sign. b Hlzs. (Judaskuss) Paſſio domini noſtri ieſu criſti. Secundum iohannem. [³]Greſſus eſt dominus ieſus cu diſcipulis ſuis … Bricht ab Bl. [2]b Z. 20 … Symon ergo petrus habēs gladium eduxit eum: et percuſſit pontifi‑
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Paris BN (Fragm. 2 Bl.).
22 Zeilen
13088
Horae. [Paris]: Antoine Vérard, 27.II.14
.
1+? Bl. 22 Z. Typ. got.. DrM I.
Bl. ? DrM Anthonius Verard
Vorlage: Winn: Vérard.
Winn: Vérard H-3.
Paris ehem. BN (Fragm.) (Verlust nach 1987).
138 Bl. aa⁶bb⁸cca–p⁸. 22 Z. in 2 Leisten. Typ. 1:75G, 2:107G. 11(?) große Hlzs. VM (Meyer: DrVM 160).
Bl. 44a m. Sign. d.ii Z. 17 Ad ſextam. … Bl. 131a m. Sign. pi Senſuyuent cy apꝛes plu‑ſieurs belles louenges: petiti‑ons: oꝛaiſons: ⁊ requeſtes qui a toute perſonne
… Endet Bl. 138a Ces pꝛeſentes heures furēt acheuees le v. iour de Ianuier lan Mil.CCCC.quatre vingtz et neuf Pour anthoine verard libꝛaire demourant a paris ſur le pont noſtredame a lenſeigne de ſainct iehan leuangeliſte ou au palays au pꝛemier pillier deuant la chapelle ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidens. Bl. 138b (ohne Leisten) VM
Vorlage: Paris BN. Christie’s (London) (Einzelfotos).
Anm.
Christie’s (London) 3.IV.1996 Nr 114.
Bohatta: Horae I 526. Lacombe 17. Monceaux I 216.9.IX. Claudin II 391. 392. Winn: Vérard H-8. Pell 5886. CIBN H-258. ISTC
ih00324700.
Paris BN (Fragm. Doppelbl. p1/8 u. p4/5). — Christie’s (London) (1996) (Perg. Bl. 1, 54 u. 55 fehlen).
13090
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Philippe Pigouchet] für Simon Vostre, 24.XII.1491.
8°
112 Bl. a–o⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. (ohne Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pro .xx. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. a.iii. Ianuariꝯ hz dies .xxxi. lūa .xxx … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 18 Nox habet hoꝛas .xviii. dies .vi. Bl. 9a m. Sign. b.i. (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecūdū Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9b
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbū erat apud deū et deꝯ erat ꝟbū Hoc erat in pꝛincipio apud deu. Oīa … Sign. c ie dixit rex ſū iudeoꝝ. Rdit pilatus. … Endet Bl. 112a Z. 17 … ⁊ protegas a penis inferni ⁊ participē me facias celeſtium gaudioꝝ. Preſtāte eodē domino noſtro. ⁊c. Pater noſter. Aue maria Bl. 112b Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Rōe furent acheuees le .xxiiii. iour de decembꝛe. Lan mil quatre cētz quatre vingtz et vnze/ pour Simon voſtre. Libꝛaire demeurant a Paris en la rue neuue noſtre dame a lenſeigne ſainct Iehan le‑uangeliſte pꝛes la grant egliſe.
Vorlage: Metz BMun (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: a.ii. Aderlassmann (franz.); b.i. Johannes im Marterkesel; b.iiii.b Judaskuss; c.iii. Verkündigung; d.iiii. Heimsuchung; e.ii. Kreuzigung; e.iii. Maria/Pfingsten; e.iiii. Geburt; e6b Hirtenverkündigung.; e8b Magier; f.ii.b Darbringung; f5a Kindermord; f8b Krönung Mariens; h.i. David tut Buße; i.iii.b 3 Lebende; i.iiii. 3 Tote; i6b Tisch des Reichen; e5a Trinität; n8b Gregorsmesse — h5b Letania.
Metz BMun (Perg.).
13091
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Philippe Pigouchet] für Simon Vostre, 8.V.1492.
8°
112 Bl. a–o⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. (ohne Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pro .xxi. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a Ianuariꝯ hz dies .xxxi. lūa .xxx … Bl. 9a m. Sign. b.i. Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbum: ⁊ ver‑bum erat apud deum: ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. … Sign. c ie dixit/ rex ſū iudeoꝝ. Rdit pylatus. … Endet Bl. 112b Z. 3 … me liberes ⁊ ꝓtegas a penis inferni: ⁊ participē me facias celeſtium gaudioꝝ. Pꝛeſtante eodē do no‑ſtro ieſu xo. ⁊c. Pater noſter. Aue ma. Ces ſentes heures a luſaige de Ro‑me furent acheuees le huitieſme iour de May. Lan Mil.CCCC.iiii xx. ⁊ .xii. Pour Symon voſtre Libꝛaire demeu‑rant a Paris en la rue neuue noſtre da‑me/ a lenſeigne ſainct Iehā leuāgeliſte.
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder: Aderlassmann; b.i. Johannes/Marter; a.iiii.b Judaskuss; c.iii. Mariae Verkündigung; d.iiii Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); e.ii. Kreuzigung; e.iii. Maria/Pfingsten; e.iiii. Geburt; e6b Verkündigung der Hirten; e8b Anbetung der Magier; f.ii.b Darbringung im Tempel; f5a Kindermord; f8a Krönung Mariens; h.i. David tut Buße; i.iii.b 3 Lebende; i.iiii 3 Tote; i6b Gastmahl d. Reichen; l5a Trinität/Gnadenstuhl; n8b Gregorsmesse — h6b Letania. BMC: cuts wie GW 13147, außer großer Johannes im Marterkessel (9a).
C 3084. Bohatta: Horae I 559. Bohatta: Horae II 73. Pr 8184. BMC VIII 115.IA 40302. ISTC
ih00370200.
London *BL (Perg.).
13092
Horae. [Paris: Drucker der Horae (GW 13092), vor 10.VII.1493].
4°
6+? Bl. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:115G, 2:84G.
Bl. [1]a Z. 1 autem dixerunt. Ieſu[…]renum: Reſpondit ieſus … Bricht ab Bl. [4]b Z. 21 …caluaꝛie locū hebꝛaice golgotha vbi eū cꝛucifixeꝛ Bl. [5]a […] vt ita nunc in […]is per ſpeculum in enig‑[…] venerari … Z. 8 … ad beatā mariam. Hlzs.(?), daneben
[²]Bſecꝛo te da ſcā maꝛia ma … Bricht ab Bl. [6]b Z. 21 … vota ⁊ deſideria mea ꝑficiat cogitatoēs ſctās īſtituat.
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm). Paris BN (Einzelfotos).
Zur Datierung: Die Leisten zeigen einen früheren Zustand als in Nr
13119.
Lacombe 18. Claudin II 383. Winn: Vérard H-15. Pell 5855. CIBN H-262. Pr 8479. Bod-inc H-161. ISTC
ih00367600.
Oxford Bodl (Fragm. 2 Doppelbl.). Paris BN (Fragm. 2 Bl.).
158 Bl. AB⁸CDa–p⁸q¹⁰. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:113G, 2:63G. Init. a, b. Rubr. α. 16 große, dar. 1 Wdh., und zahlr. kleine Hlzs. Rotdr.
Tit. Hoꝛe intemerate beatiſſi‑me virginis Marie ſcďm vſum Sarum. nouiter ī‑pꝛeſſe cum multis oꝛatio‑nibus et ſuffragiis noui‑ter additis. Bl. 1b Hlzs. (Pfingsten) Bl. 2a m. Sign. Aij, rot KL daneben Menſis Ianuarii hz dies. xxxi. Luna vero .xxx … Bl. 11b Z. 20, rot Initium ſancti euangelii ſcďm Io‑hannem. schwarz Gloꝛia tibi domine. Bl. 12a m. Sign. Biiij Hlzs. (Johannes/Marter), darin rot
(I¹)
schwarz N pꝛincipio erat ver U. d. Hlzs. bum: et verbū erat apud deū: ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Bl. 12b Oīa … Bl. 29a m. Sign. ai Hlzs. (Verkündigung), darin rot Hoꝛe beate marie virginis m vſum ſarum. U. d. Hlzs., schwarz
[¹]Omine labia mea aperies rot
(E¹)
schwarz t os meū annūciabit laudē tuā. … Sign. b O admirabile cōmercium creatoꝛ gene… Endet Bl. 158b Z. 15 … ⁌ An anthē vvith a colet of ſaynt iherō. Saynt iheroms pſaulter. ⁌ The roſare rot ⁌ Expliciūt hoꝛe btē marie virginis ſecundū vſū ſarū nouiter imſſe cū mľtis oꝛōibꝯ ⁊ ſuffragiis nouiter additis. Anno di .M.CCCC.xcv.
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm. 1.
Vgl. Baurmeister in The British Library Journal 9(1983) S. 66–75.
Anm. 2.
Bilder:
1b Pfingsten (zweizonig);
Biiij Johannes im Marterkessel;
B7b Judaskuss;
D Gnadenstuhl=Trinität;
ai Verkündigung (zweizonig);
a5b Heimsuchung (zweizonig);
b8a Geburt (zweizonig);
ciij Hirten adF (zweizonig);
c5a 3 Magier (zweizonig);
c7a Darbringung (zweizonig);
di Flucht (zweizonig);
diij Krönung Mariens (zweizonig);
i David u. Goliath (zweizonig);
(i7b Letania [ohne Wort]);
k7b 3 Lebende;
k8a 3 Tote;
o3b Judaskuss (Wdh.).
Duff-Hellinga 186. Pollard-Redgrave² 15880. Pr 8480. BMC VIII 226.IA 41332. Bod-inc H-188. ISTC
ih00420580.
London *BL (Bl. 2–11, 13, 14, 16–20, 22–28, 32, 35, 38–40, 42, 43, 49, 52, 54, 56, 59–68, 70–74, 76–80, 82–92, 95–98, 103–106, 109–116, 118–122, 125–128, 130–134, 136–148, 150, 151 u. 155). Oxford *Bodl.
124 Bl. [A]a–l⁸mn–p⁸. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 5:90G, 16:135G, 23*:66G, 26:52G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a (in 3 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Tabula paſchalis … Bl. 2a Ianuarius hz dies xxxi Luna xxx … Bl. 14a (in 2 Leisten) Hlzs. (Engelsturz) Initium ſancti euangelii ſecundū iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 14b
[²]N principio erat verbum ⁊ verbū erat apud deum et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛin‑cipio apud deum. Omnia … Sign. b chi vt et ego veniens adoꝛē eum … Bl. 56b Sequitur modus dicēdi hoꝛas beatiſſime marie virginis viꝛis ecclīaſticis ſecūdū vſū remēn Et pꝛi‑mo Ad matutinas Aue maria … Endet Bl. 122b Z. 20 … Audi ⁊ exaudi me dulciſſima virgo maria mater dei et miſericoꝛdie. Amen. Bl. 123a (in 3 Leisten) Hlzs. (Gregorsmesse) Les ſept oꝛaiſons ſaint gregoꝛi Pater noſter. Aue maria. [²] de ieſu criſte adoꝛo te ī cruce pēdentē … Endet Bl. 124a Z. 10 … ⁊ pꝛopiciꝯ eſto michi peccatori. Amen. Pater noſter. Aue maria. Ces pꝛeſentes heures furent acheuees a paris le .xvii. iour de may. Lan mille.cccc.iiii.xx. ⁊ xv. Bl. 124b leer.
Vorlage: Reims BVille (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: a6a Engelsturz; b8b Joachim u. Anna, zweizonig, unten Verkündigung; c Wurzel Jesse; c7a zweiz. oben Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); d5a Christi Geburt; d8a Verk. d. Hirten; e2a Magier; e4a Darbringung; e6a Flucht; f b Krönung Marias; f4b Kreuzigung; f6b Maria/Pfingsten; g8b David u. Goliath; i7a zweizonig unten Hölle; n Hl. Geist; n4b Knieender m. Spruchband Mater dei memento mei; p4b Grablegung; p7a Gregorsmesse — Letania h6b.
Reims BVille (Perg.).
124 Bl. [a]bb⁸cd–p⁸. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 5:90G, 15:205G, 16:135G, 23*:66G, 26:52G. 21 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Tit. (ohne Leisten) Hoꝛe beate marie virginis ad vſum biſuntinenſem Bl. 1b (ohne Leisten) Tabula paſchalis
… Bl. 2a Ianuariꝯ habet dies xxxi Luna xxx. … Bl. 14a (in 3 Leisten) Hlzs. (Kreuzigung) Paſſio domini noſtri ieſu criſti ſe‑cundum iohannem. Bl. 14b
[²]greſſus eſt ds ieſus cum diſcipulis ſuis trans toꝛrentem cedꝛon … Sign. b Dixit ei pilatus. Quid eſt veritas? … Bl. 20b (in 3 Leisten) Hlzs. (Engelsturz) Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi de. Bl. 21a
[³]n pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Endet Bl. 124a Z. 17 … et defunctis fidelibus reem pꝛopicius donare digneris ſempiternam. Qui. Ces pꝛeſentes heures furent a‑cheuees a paris le xx. iour de Iuin Lan mil cccc iiii xx et xv. Bl. 124b leer.
Vorlage: Paris Arsenal (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: b6a Kreuzigung; b3b Engelsturz; b8b Maria, Jesus m. 2 Engeln u. Evangelisten; c4b Joachim, Anna, Verkündigung (zweizonig); d Wurzel Jesse; e4b Heimsuchung (zweizonig); f3a Kreuzigung (Wdh.); f4a Maria/Pfingsten; f5a Christi Geburt; f8a Verk. d. Hirten; g2b Magier; g5a Darbringung; g7a Flucht; h2b Krönung Marias; i5a David u. Goliath; k8b 3 Lebende; l 3 Tote; l3a Jüngstes Gericht; n2a Trinität mit Hofstaat; n4b Anbetung d. Jünglings; p4b Gregorsmesse.
C 3053. Bohatta: Horae I 41. 579. Lacombe 33. Monceaux II 78.16. Macfarlane 211. 213. Pell 5842. ISTC
ih00339520. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 23.
Besançon BMun (Perg. Bl. 1 fehlt). Paris *Arsenal (Perg.). — *Tenschert (Ramsen).
120 Bl. ABa–n⁸ m. Norm Ro. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. Typ. 10:106G. 16 Hlzs./Metalls. Rotdr.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2aα m. Sign. Aii, rot Marcius habet dies xxxi. Luna .xxx. … Bl. 7a Hlzs. (Johannes/Marter), darin rot Inicium ſancti euan Bl. 7b gelii ſcďm iohannē. Gloꝛia tibi de. schwarz
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum eꝛat apud deum: et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 17a m. Sign. ai u. Norm Ro Hlzs. (Verkündigung), darin
[¹]Omine labia mea Bl. 17b aperies. [¹]t os meum annunciabit laudem tuam. … Sign. b
[¹]itiuit in te anima mea: multipli-… Endet Bl. 120b Z. 12 Ottroie vray pardon et ſa gloire. Amen. Ces pꝛeſentes heures a luſage de rōme furt acheuees a Paris pour Antoine verard demourāt ſus le pont de noſtre dame ou lenſeigne de ſaīt iehā leuangeliſte. le viii. iour de Iuillet. Lā mil quatre cēs quatre vingtz et xv.
Vorlage: Berlin SB (Original). Nanterre BDesguine (Mikrofilm).
Anm.
Die Lagen AB sowie l–n entsprechen satzgleich der folgenden Nr, die Lagen a–k haben die Norm „Ro“. Im Impressum des Ex. Nanterre BDesguine ist das Wort „rōme“ gedruckt, im Ex. Berlin SB das „paris“ der Nr 13097 radiert und hsl. durch „rome“ ersetzt worden.
Berlin *SB (Perg. Bl. 1 fehlt). Nanterre BDesguine (Perg. Bl. 1–33, 36, 37, 39, 42, 47, 57, 60, 64, 65, 67, 70, 72, 73 u. 97–112 fehlen).
120 Bl. ABa–n⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. Typ. 10:106G. Rubr. γ. 16 Hlzs. Rotdr.
Bl. 1aα m. Sign. Ai, rot Ianuaꝛius habet dies .xxxi Luna .xxx. … Bl. 7a Hlzs. (Johannes/Marter), darin rot Inicium ſancti euan Bl. 7b gelii ſcďm iohannē. Gloꝛia tibi de. schwarz
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum eꝛat apud deum: et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 17a m. Sign. a Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea aperies [¹]t os meū … Sign. b genuit iudea maꝛiā. ꝟ. Vt vitiu virꝯ … Endet Bl. 120b Z. 12 Ottroie vray pardon et ſa gloire. Amen. Ces pꝛeſentes heures a luſage de paris furt acheuees a Paris pour Antoine verard demourāt ſus le pont de noſtre dame ou lenſeigne de ſaīt iehā leuangeliſte. le viii. iour de Iuillet. Lā mil quatre cēs quatre vingtz et xv.
Vorlage:
Tenschert (Original). Manchester RylandsL (Mikrofilm).
Anm.
Vgl. auch Anm. zur vorhergehenden Nr.
Bohatta: Horae I 226. Tenschert: Horae 3. Monceaux II 80.17.I. Macfarlane 212. ISTC
ih00352300.
Manchester RylandsL (Perg. Bl. 30 u. 99 fehlen). — *Tenschert (Ramsen) (Perg. Bl. 4, 5 u. 110 fehlen).
128 Bl. [A]ab⁸cd–p⁸q. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 5:90G, 15:205G, 16:135G, 23*:66G, 26:52G. 20 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Tit. (ohne Leisten) Hoꝛę beatę marię virginis ad vſum romanū Io. de pꝛato. Bl. 1b (ohne Leisten) Tabula paſchalis … Bl. 2a Ianuaꝛiꝯ habet dies xxxi. Luna xxx … Bl. 14a (in 2 Leisten) Hlzs. (Kreuzigung) Paſſio domini noſtri ieſu criſti ſe‑cundum iohannem. Bl. 14b
[²]greſſus eſt ds ieſus cum diſcipulis … Sign. b Dixit ei pylatus. Quid eſt veritas … Bl. 20b (in 2 Leisten) Hlzs. (Engelsturz) Initium ſancti euangelii ſecundum. Iohānem. Gloꝛia tibi de Bl. 21a
[³]n pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Endet Bl. 128a Z. 21 … ⁊ voꝯ recōmande mō ame ma foy ma vie ⁊ ma moꝛt. Amen Credo in deum. Bl. 128b Ces pꝛeſentes heures a luſaige de rōme furent acheuees a paris le xviii. iour de Iuillet Lan mil cccc. iiiixx ⁊ xv. par Iehan du pꝛe libraire iure de luniuerſite de paris de‑mourant aux deux cygnes en la gꝛant rue ſaint iacques.
Vorlage: Strängnäs Dom (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: a6a Kreuzigung; b4b Engelsturz; b8b Beweinung Christi m. Evangelistensymbolen; c4b Joachim/Verkündigung (zweizonig); d Wurzel Jesse; Geburt; Maria/Pfingsten; Kreuzigung (Wdh.); Hirtenverkündigung; Anbetung Magier; Darbringung; Flucht; Krönung Mariens; David u. Goliath; 3 Lebende; 3 Tote; Reicher in Fegefeuer (zweizonig); Trinität; Beter vor Maria; Gregorsmesse.
Strängnäs Dom.
6+? Bl. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:84G.
Bl. [1]a
[¹]b inſidii[…] libe. [¹] damnati‑one perpet[…] moꝛte ſubitanea. li. pericul[…]
[¹] ſpiritu foꝛni‑[…] … Bl. [6]a Z. 1
[²]Ar[…] omine nichil enim ſunt … Bricht ab Bl. [6]b Z. 22 et ſicut caſeu me coagulaſti? Pelle et
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Die Angabe über den Gebrauch ist aus CIBN übernommen. Die erhaltenen Blätter stammen aus der Letania und den Vigiliae mortuorum.
Paris BN (Fragm. 6 Bl.).
124 Bl. a–p⁸q m. Norm P. 1, Kalendarium u. Letania 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G, 23:ca.90G. 15 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. m. Sign. a u. Norm P (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate Marie virginis ad vſum Pariſienſem totaliter ad longum ſine require. Bl. 1b Almanach pour .xxvi. An. … Bl. 2a Ianuariꝯ habz dies xxx. luna .xxx. … Bl. 8a Les ſept oꝛaiſons ſaint gregoire. Hlzs., daneben
[²]Omine ieſu xe adoꝛo te in cruce pendentem ⁊ … Bl. 9a m. Sign. b u. Norm P (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum Io‑hannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9b
[²]N pꝛincipio erat verbū: ⁊ verbum erat apud deū: ⁊ deꝯ erat verbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. c ſoꝛtiamur de illa cuiꝯ ſit: vt ſcriptu… Endet Bl. 124a Z. 3 … Aue coꝛona virginum ſanctoꝛu ſanctarum omniū mecum: ſis in omnibus tri‑bulationibus meis. Amen. Ces pꝛeſentes heures a luſage de paris furēt acheuez le neufieſme iour dauril lā mil.iiii.CCCC.iiiixx. ⁊xix. par Tilleman lꝛeruer impꝛimeur demourāt a paris enla rue des maturins ou ſur le pont ſaīt michiel a lenſeigne de la licoꝛne. ⸬ ⸬ ⸬ Bl. 124b Senſuit loꝛdꝛe du ſeruice cōtenues heures ſentes. Et pꝛemieret. Le lꝛalendꝛier … Endet Z. 19 Loffice de noſtre dame de pitie.
Vorlage:
Tenschert (Original). Wrocław BOssolinski (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: b Johannes im Marterkessel; b4b Judas-Kuss ; c2b Mariae Verk.; d6a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); e3b Chr. Geburt; e6b Verk. d. Hirten; e8b Anbetung Magier; f2b Darbringung; f4b Flucht; f8a Krönung Marias; g3a Bathseba; h4a Tod Jüngling; l2a Kreuzigung; l4a Pfingsten/Maria; l6a Trinität — h Letania. Tenschert (Original), Perg. Bl. 1 weder Sign. noch Norm, Rasur! Leiste mit Schöpfung der Vögel: Fecit deus bestias …
C 3065. Bohatta: Horae I 240. Tenschert: Horae 27. IBP 2854. Pr 8382. BMC VIII 215.IA 40956. ISTC
ih00354400.
London BL (Perg.). Wrocław BOssolinski. — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
13101
Horae ad usum Romanum (Almanach 1497–1520). [Paris]: Georg Wolff und Thielmann Kerver, 26.IV.1499.
8°
120 Bl. a–p⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I des Thielmann Kerver.
Tit. m. Sign. a u. Norm R (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe intemerate ſecundū vſum romanū. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxvi. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius hz dies .xxxi. luna .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum iohānem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm R
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deū ⁊ deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛīcipio apud deū. Oīa … Sign. c tunica īcōſutilis deſuꝑ texta ꝑ to‑… Endet Bl. 120b Z. 10 … vt a pctōꝝ tumulis reſuſcitati et eaꝝ interceſ‑ſiōe ſuffulti in celo ꝑenniter viuere valeamus. Qui viuis ⁊ re. Ces pꝛeſētes heures a luſage de Romme furent acheuees le .xxvi. iour dauril. Lan .M.CCCC.iiii.xx. ⁊ xix. ꝑ maiſtre Geoꝛge vvolf et Thielman lꝛeruer demourans a la rue des maturins/ ou ſur le pont ſaint michlel a lēſeigne ď la licoꝛne.
Vorlage:
Tenschert. Berlin SB (Originale).
C 3101. Bohatta: Horae I 673. Tenschert: Horae 28. IDL 2364. IGI 4864. Pell 5915. 5918. BMC VIII 215.IA 40960. ISTC
ih00399500.
Alessandria Lyz (Perg. def.). Berlin *SB. Besançon BMun (Perg.). Épinal BMun (Perg. def.). Haag *MMeerman. London BL (Perg. Bl. 40 fehlt). — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
124 Bl. [a]b–p⁸q. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate marie ad vſum Cabilonēſem ad longum cum plurimis oꝛationibus. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum io‑hannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b
[³]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbū erat apud deū: ⁊ deꝯ erat verbū. Hoc erat in pꝛī‑cipio apud deū. Oīa … Sign. c ſtātem quem diligebat dixit matri … Endet Bl. 124b Z. 13 Ad ciuitatem ciuium ſupernoꝝ perducat nos rex angeloꝛum. Amen. Ces pꝛeſentes heures furēt acheuees le .vii. iour de Octobꝛe. Lan Mil.CCCC.iiiixx. et .xix. Par Thielmā Keruer pour Hugues pa‑geot Libꝛaire demourant a diſion.
Vorlage: Milano BNBraid (Einzelfotos). Paris BN. Troyes BMun (Einzelfotos).
Anm.
Bilder aus Exx. BN u. IFrance:
[8b Johannes im Marterkessel lt. Pell];
b4a Judas-Kuss;
c2b Verkündigung;
d4a Heimsuchung;
[e2 fehlt: Geburt lt. Pell];
e5a Hirtenverkündigung;
e7b 3 Könige/Magier;
f2a Darbringung;
[f4 fehlt: Flucht lt. Pell];
f8b Krönung Mariens;
g6a Kreuz m. 2 Schächern;
h1a Pfingsten;
h3b Bathseba;
i5b Tod pfeilt Reichen (Uriahs Tod?);
m7a Trinitas (Dreigesicht u. Dreieck);
p6a Schmerzensmann, das Kreuz umfassend.
C 3054. Bohatta: Horae I 74. Lacombe 73. 74. Claudin II 277. IGI 4809. Pell 5847. CRF I 785. CRF VII H-4. CIBN H-196. Bohatta: Parma 63. ISTC
ih00341500.
Besançon BMun. Milano BNBraid. Paris *BN (Bl. 1, 8, 9 u. 10 fehlen), *IFrance (Perg. Bl. 8, 34 u. 44 fehlen). Troyes BMun.
126 Bl. Aa⁸Bb¹⁰a–i⁸kA–D⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:100G, 8:55G, 9:84G, 10:97G. Rubr. γ. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. Aa (in 3 Leisten) Hlzs. (Gral/Maß)
[²]Enedictio dei patris cū angelis ſuis ſit ſuper me amē. [¹]dictio ieſu xi cū angelis ſuis … Z. 8 … ⁊ ſaluum me fecit dextera tua. Amen. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. ans. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum iohan‑nem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. Bb
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ver‑bum erat apud deū et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Oīa … Bl. 18a Z. 1 mixtura … Bl. 18b (in 2 Leisten) Hlzs. (Wurzel Jesse) Hoꝛe intemerate virginis Marie ſecun‑dum vſum … Bl. 19a m. Sign. a (m. 1 Leiste) Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omine labia mea aperies. [¹]t os meum annunciabit laudem tuam. [¹]eus in adiu… Sign. b et qui creauit me requieuit in taber‑… Endet Bl. 126a Z. 6 … vel opere perpetrauimus plangere futura cauere: et in pꝛeſenti gꝛa‑tia ſpirituſſancti ditari et in futuro gloꝛia eterna perfrui. AMEN. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Romme furent ache‑uees le xxii. iour doctobꝛe. Lan .M.CCCCC. Bl. 126b leer.
Vorlage: Genova BU (Mikrofilm). Cambridge TrinityC. New York PL (Einzelfotos).
Anm. 1.
Bilder: Aa Gral oder Maß der Wunde Christi; 2a Aderlassmann; Aa8b Martyrium Johannes; Bb iiii b Judas; Bb 10b Wurzel Jesse; a Mariae Verkündigung; b3a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); cii Christi Geburt; c4b Verk. d. Hirten; c6b Anbetung Magier; c8b Darbringung; diib Flucht; d6a Tod Marias; e7b Bathseba; g3a Gastmahl d. Reichen; i8a Kreuzigung; k2b Pfingsten/Maria; A Trinität; C7b Gregorsmesse — f5b Letania.
Anm. 2.
Der gesamte Druck entspricht meist satzgleich Nr 13105bei einer gänzlich anderen Gestaltung des Leistenrahmens und vereinzelten Satzunterschieden, z. B. im KalendariumBl. 2bα Z. 5
xi c oc. iohā. … [statt
xi c oc iohan. …],Bl. 3a Z. 1
Febꝛuarius hz dies xxviii. … [statt
Febꝛuarius habet dies .xxviii. …].
C 3066. R 1543. Bohatta: Horae I 245. 632. 695. Monceaux II 81.17.II. Macfarlane 225. Ce³ H-407. IGI 4867 u.Corr. ISTC
ih00407000.
Cambridge TrinityC. Ferrara BCom. Genova BU (Perg. Bl. 18, 19 u. 90 fehlen). New York *PL (Perg.).
13104
Horae ad usum Romanum (Almanach 1497–1520). [Paris]: Thielmann Kerver für Gilles Remacle, 5.I.15
.
8°
120 Bl. [a]b–p⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe intemerate virginis Marie ſecun‑dum vſum Romanum. Bl. 1b Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi Luna .xxx. … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelij ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b m. Norm R
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ver‑bum erat apud deū et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c tunica īcōſutilis deſuꝑ cōtexta ꝑ to‑… Endet Bl. 120b Z. 11 … vt a peccatoꝛum tumulis reſuſcitati ⁊ earu interceſſione ſufful‑ti in celo perēniter viuere valeamꝯ Qui viuis. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Romme furent acheuees le .v. iour de ianuier. Lan .M.CCCCC. par Thielman keruer pour Gillet remacle libꝛaire demourāt ſur pont ſaint michiel a lenſeigne de la licoꝛne.
Vorlage: Berlin Kupferstichkab (Original).
Anm.
Bilder: a8b Johannes im Marterkessel; b4b Judas; c2b Verkündigung; d4b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); e3b Chr. Geburt; e6a Hirten auf dem Felde; e8a 3 Magier; f2a Darbringung; f4a Flucht; f7b Krönung Mariens; h1a Bathseba; i4b Tod m. Jüngling; l7a Kreuzigung; m1b Pfingsten; m4a Trinität(Dreigesicht); p2a Schmerzensmann.
R 1542. Bohatta: Horae I 682. Ce³ H-402. IBEAdic 6373. IGI 4865. VB 4773. Pollard: MorganL 581. ISTC
ih00411550. Christie’s (London) Kat. 20. XI. 2002 Nr 90.
Barnard Castle M. Berlin *Kupferstichkab (Perg.). Laramie ToppanL. London VictoriaAlbertM. Madrid FundacMarch. Modena BEst. New York *MorganL (Perg.). — Christie’s (London) (2002) (Perg.).
126 Bl. Aa⁸Bb¹⁰a–i⁸kA–D⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:100G, 8:55G, 9:84G, 10:97G. Rubr. γ. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. Aa (in 3 Leisten) Hlzs. (Gral/Maß)
[²]Enedictio dei patris cū angelis ſuis ſit ſuper me amē. [¹]dictio ieſu xi cū angelis ſuis … Z. 8 … ⁊ ſaluum me fecit dextera tua. Amen. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. ans. … Bl. 2a (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum iohan‑nem. Gloꝛia tibi domine Bl. 9a m. Sign. Bb
[²]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 18a Z. 1 mixturam … Bl. 18b (in 2 Leisten) Hlzs. (Wurzel Jesse) Hoꝛe intemerate virginis Marie ſecun‑dum vſum … Bl. 19a m. Sign. a (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omine labia mea aperies. [¹]t os meum annunciabit laudem tuam. [¹]eus in adiu… Sign. b et qui creauit me requieuit in taber‑… Endet Bl. 126a Z. 6 … vel opere perpetrauimus plangere: futura cauere: ⁊ in pꝛeſenti gratia ſpirituſſancti ditari et in futuro glo‑ria eterna perfrui. AMEN. ⁌ Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme furent ache‑uees le xx. iour de Ianuier. Lan .M.CCCCC. Bl. 126b leer.
Vorlage: Cambridge FitzwilliamM (Mikrofilm). Liège BU (Einzelfotos).
Anm. 1.
Bilder: Aa Gral / Maß der Wunde Christi; Aa 2a Aderlassmann; Aa8b Johannes; Bb.iiiib Judas; Bb8b Wurzel Jesse (Metalls.); a Verkündigung; b3a Heimsuchung; cii Geburt; c4b Hirtenverkündigung; c6b Magier; c8b Darbringung; diib Flucht; d6a Tod Mariens; e7b Bathseba; g3a Tisch des Reichen; i8a Kreuzigung; k(lꝛ)2b Maria/Pfingsten; A Trinität (zweizonig, Metalls.); C7b Gregorsmesse — Letania f5b.
Anm. 2.
Vgl. Anm. zu Nr 13103.
Anm. 3.
Die Lagen Aa, Bb sowie A–D sind mit derfolgenden Nr satzidentisch. Auf Bl. 18b ist Platz zum Eintragen des unterschiedlichen Gebrauchs gelassen worden.
Cambridge FitzwilliamM (Perg.). Liège BU (Perg.). Poppi BCom (Perg.).
136 Bl. Aa⁸Bb¹⁰a–h⁸i¹⁰¹²A–D⁸ m. Norm p. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:100G, 8:55G, 9:84G, 10:97G. Rubr. γ. 17 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. Aa (in 3 Leisten) Hlzs. (Gral/Maß)
[²]Enedictio dei patris cū angelis ſuis ſit ſuper me amē. [¹]dictio ieſu xi cū angelis ſuis
… Z. 8 … ⁊ ſaluum me fecit dextera tua. Amen. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. ans. … Bl. 2a (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum iohan‑nem. Gloꝛia tibi domine Bl. 9a m. Sign. Bb
[²]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 18b (in 2 Leisten) Hlzs. (Wurzel Jesse) Hoꝛe intemerate virginis Marie ſecun‑dum vſum … Bl. 19a m. Sign. a u. Norm p (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omine labia mea aperies. [¹]t os me‑um annunciabit laudem tuam. [¹]eꝯ in … Sign. b
[¹] magnus ds et laudabilis ni… Bl. 92b Z. 20 Sequuntur ſuffragia plurimoꝝ ſanctoꝛum et ſanctarum. Et pꝛimo De ſanctiſſima trinitate. Bl. 93a m. Sign. (in 2 Leisten) Hlzs. (Kreuzigung)
[²]Omine labia mea aperies. [¹]t os meū annunciabit laudem tuam. [¹]eus in adiuto‑… Bl. 105a m. Sign. A (in 2 Leisten) Hlzs. (Trinität) De ſanctiſſima trinitate. Sancta. trinitas vnus deꝯ miſerere nobis. ān. Bl. 105b Te inuocamus: te adoꝛamus: te laudamus: … Endet Bl. 136a Z. 5 … vel opere perpetrauimus plangere: futura cauere: ⁊ in pꝛeſenti gratia ſpirituſſancti ditari et in futuro glo‑ria eterna perfrui. AMEN. ⁌ Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme furent ache‑uees le xx. iour de Ianuier. Lan .M.CCCCC. Bl. 136b leer.
Vorlage: Niort BMun (Mikrofilm). Boston (Mass.) PL (Einzelfotos). Poppi BCom (Digitalisat).
Anm. 2.
Die Lagen a–i sind mit der Norm p für den Gebrauch von Paris versehen. Im Impressum des ExemplaresNiort BMunist dementsprechend „de Rōme“ radiert und durch „de paris“ ersetzt worden.
Anm. 3.
Bilder (nach Ex. Boston): Aa Gral oder Maß der Wunde Christi; Aa2a Aderlassmann; Aa8b Johannes im Marterkessel; Bb.iiiib Judas; Bb10b Wurzel Jesse; a Mariae Verk.; b5a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); c3a Christi Geburt; c6b Verk. d. Hirten; d Anbetung Magier; d3b Darbringung im Tempel; d6a Flucht; e.ii Tod Mariens; e5b Bathseba; g b Gastmahl d. Reichen; Kreuzigung; A Trinität (zweizonig); C7b Gregorsmesse — f3b Letania.
C 3102. R 217. Bohatta: Horae I 588. 683. 701. 703. 704. Winn: Vérard H-23. Ce³ H-403. IGICorr 4865A. CRF XIV 258.
Boston (Mass.) PL (Perg. Bl. 93–104 fehlen). Niort BMun (Perg. Bl. 1–9, 12, 18, 19, 31, 37, 40, 43, 45, 48, 52, 55, 67, 93, 96, 97. 100 u. 105 fehlen). Poppi BCom (def.).
124 Bl. a–p⁸q m. Norm P. 1, Kalendarium u. Letania 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. m. Sign. a u. Norm P (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate Marie virginis ad vſum Pariſienſem totaliter ad longum ſine require. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelij ſecundum Io‑hannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm P
[²]N pꝛincipio erat verbū: ⁊ verbum erat apud deū: ⁊ deꝯ erat verbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apud deū. Oīa … Sign. c ſabbati rogauerūt pilatū vt frāge‑… Endet Bl. 124a Z. 7 … nunc et in hoꝛa moꝛtis ſemper et vbicū nobis eſto pꝛopicius. Amen. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Paris furent acheuees le .iij. iour de feurier Lā. M.CCCCC par Tielmā keruer impꝛimeur ⁊ libꝛaire iure de luniuerſite de Paris pour Gillet remacle libꝛaire demourāt a Paris ſur le pont ſaint Michel a lenſeigne de la Licoꝛne. Bl. 124b Senſuit loꝛdꝛe du ſeruice cōtenu es heures ſentes. Et pꝛemieremēt. Le kalendꝛier … Endet Z. 22 Oꝛaiſon de ſaint charlemaine
Vorlage: Paris IFrance (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 2a Aderlassmann, franz.; a8b Johannes Marterkessel; b4a Judas; c2a Verkündigung; d5b Heimsuchung; e3a Geburt; e6a Hirten auf dem Felde; e8a Magier; f2a Darbringung; f4a Flucht; f7b Krönung Marias; g2b Bathseba; h3b Tod pfeilt Jüngling; l b Kreuzigung; l3b Maria/Pfingsten; l5b Trinität/Dreigesicht; o Schmerzensmann (Christus m. Leidenswerkzeugen) — Letania 2 Sp.
R 1240. Bohatta: Horae I 241. Lacombe 101. Ce³ H-355. IGI 4811 u.Corr. Pell 5868. CRF VII H-6. Kat. Bibl. Schäfer 166. ISTC
ih00355000. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 58.
Goslar ehem. SlgAdam (Perg.). Paris *IFrance (Perg.). Parma BPalat (Perg.). Schweinfurt ehem. BSchäfer. — *Rosenberg (New York) (Perg.). *Tenschert (Ramsen) (Perg.). Rosenberg (New York) {Perg.}.
132 Bl. a–i⁸K¹²l–q⁸ m. Norm L. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. m. Sign. a u. Norm L (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate Marie virginis ad vſum Leo‑dienſem. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelij ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm L
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ver‑bum erat apud deū et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c tunica incōſutilis deſuper tōtexta ꝑ … Endet Bl. 132b Z. 10 … Deffens mō coꝛps de meſchāce. Et me octroye par tō plaiſir. Que vꝛay confes puiſſe mourir. Amen. Ces ſentes heures a luſaige du Lyege furent acheuees le .viij. iour de feurier. Lan .M.CCCCC. par Thielmā keruer impꝛimeur ⁊ libꝛaire iure de luniuerſite de Paris pour Gillet remacle demourant a Paris ſur le pont ſainct Michel a lenſeigne de la Licoꝛne.
Vorlage: Brussel BR (Einzelfotos).
Anm.
Tit. auch abweichend …
Leo-die. totaliter ad longum ſine require.
(CBBSuppl; z. B. Ex. Comte de Hemricourt de Grunne).
H 11998. Bohatta: Horae I 138. Bohatta: Horae II 102. CBB 1922 u.Suppl. ISTC
ih00345480.
Brussel BR (Bl. 4 u. 5 fehlen). — Comte de Hemricourt de Grunne (Hamal-Russon) (Perg. Bl. 77–80 fehlen).
120 Bl. a–p⁸ m. Norm cā. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. m. Sign. a u. Norm cā (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate marie virginis ſecundum vſum eccleſie Cameracenſis. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelij: ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm cā
[²]N pꝛincipio erat verbū: ⁊ ver‑bum erat apud deū: et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c tunica īcōſutilis deſuꝑ cōtexta ꝑ to‑… Endet Bl. 120b Z. 7 … virginis marie matris eius ſit bdictū in ſcľa. amē. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Cābꝛay furēt acheuees le .xv. iour de mars mil cinq cēs. par Thielmā keruer īpꝛimeur ⁊ libꝛaire iure de lu‑niuerſite de Paris: pour Gillet remacle libꝛaire demourant a paris ſur le pont ſaint michel A lenſeigne de la Licoꝛne.
Vorlage: Brussel BR (Einzelfotos).
Bohatta: Horae I 66. CBB 1921. Pell 5846. Pr 8397. Bod-inc H-152. ISTC
ih00341800.
Brussel BR (Perg.). Cambrai BMun (Perg.). Oxford Bodl (Bl. 8 fehlt).
120 Bl. [a]b–p⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 22 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83 des Georg Wolff, 14:94/95G, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe intemerate virginis Marie ſecun‑dum vſum Romanum. Bl. 1b Almanach pour .xxiiii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ habet dies xxxi Luna .xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelij ſecundū iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deū et deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛīcipio apud deū. Oīa … Sign. c tunica īcōſutilis deſuꝑ cōtexta ꝑ to… Endet Bl. 120b Z. 12 … in celo ꝑenniter viuere valeamus. Qui viuis. Ces pꝛeſētes heures a luſage de Romme furent acheuees le .x. iour dauril. Lā .M.CCCCC. ꝑ Thielman Keruer demourāt a la rue des maturins/ ou ſur le pont ſaint mi‑chiel a lenſeigne de la licoꝛne.
Vorlage: Freiburg UB (Mikrofiche).
Anm.
Bilder: 8b Johannes im Marterkessel; b4b Judas-Kuss; c2b Verkündigung; d4b Heimsuchung; e3b Geburt; e6a Hirten auf dem Feld; e8a Hl. 3 Könige; f2a Darbringung; f4a Flucht; f7b Krönung Mariens; h1a Bathseba; h7a Letania; i4b Tod mit Lanze gegen Edelmann; l7a Kreuzigung; m1b Pfingsten; m4a Trinitas; p2a Schmerzensmann.
C I 8860(nicht Hain). Bohatta: Horae I 686. Lacombe 102. IJL² 202. Pell 5920. CRF VI 1043. Sack: Freiburg 1877. ISTC
ih00411670. Büchel-Baur (Waiblingen) Kat. 6(2000) Nr 6.
Freiburg
*UB. Osaka UL (Perg.). Paris *Mazarin (Perg.). — Privatsammlung (Paris). Büchel-Baur (Waiblingen) (2000) (Perg. Bl. 1–3 u. 117–120 fehlen).
Bohatta: Horae I 637(?). 733. 762a. Lacombe 52. Moreau I 1502.60. Pell 5874. CIBN II S. 40. ISTC
ih00412350.
Es handelt sich um die Ausg. vom 5.VIII.1502.
Paris BN (Perg., def.).
C 3078. Bohatta: Horae I 699. Lacombe 87. Moreau I 1505.88. Renouard: Imprimeurs I 56.
Nach Moreau und Renouard um 1505.
23 Zeilen
108(?) Bl. [a⁸(?)]b–n⁸o. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 19:83G, 24:102G. 15+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Lage a unbekannt. Bl. 9(?)a m. Sign. b.i Hlzs., daneben
[²]N illo tempoꝛe. Miſſus eſt ga‑bꝛiel angelus a deo in ciuitatem galilee: cui nomē nazareth ad vir‑ginem … Bl. 16(?)b (in 3 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin Hoꝛe ſecundum vſum pariſienſem. Bl. 17(?)a m. Sign. c.i Hlzs., daneben
[⁵]omine labia mea aperies. [¹]t os meū an‑nunciabit laudē tuā … Sign. d
[¹]etamini iuſti in do: ⁊ confitemini … Bl. 104(?)b Z. 16 … Et vous recommande mon ame/ ma vie: ⁊ ma foy. Amen. Credo in deum A la louenge ⁊ honneur de ieſucriſt ⁊ de ſa gloꝛieuſe vierge mere. ces pꝛeſentes heures furent acheuees a paris par Iehan du pꝛe le xviii. iour de Feurier en lan mil.cccc.quatrevingtz ⁊ ſept. Bl. 105(?)a m. Sign. o.i La gloꝛieuſe vierge marie ſapparut vnefois a vng deuot religieux nomme arnoul … Endet Bl. 108(?)b Z. 18 … ⁊ participem me facias celeſtium gaudioꝛum. Pꝛeſtan‑te eodem domino noſtro ieſu criſto qui viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amē. Benedicamus domino. Deo gꝛatias. Pateꝛ noſteꝛ. Aue maꝛia.
Vorlage: Viterbo BCom (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: b8b zweiz. (mit Ausschnitt) Mariae Verkündigung/Wurzel Jesse; d.iiii Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); c.ib Christi Geburt; e.iiiib Hirtenverkündigung; e6b Anbetung Magier; e8b Darbringung; f.iib Flucht; f6a Krönung Marias; f8b zweiz. m. Ausschnitt Uriah u. Bathseba u. David; h.iib zweiz. m. Ausschnitt Kreuzigung/Kreuztragung; h.iiiib zweiz. m. Ausschnitt Maria/Pfingsten, Versuchung in Wüste/Taufe; g6b zweiz. m. Ausschnitt 3 Lebende/Tote…; l.iiib Trinität/Gnadenstuhl; m.iib Sebastian; n6a Gregorsmesse.
Viterbo BCom (Lage a u. Doppelbl. b3/b6 fehlen).
124 Bl. Aa–i⁸kaaA–D⁸E. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4*:84G. 15 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. A (m. 1 Leiste) Aderlassmann Bl. 1b Petit almanach pour .xx ans. … Bl. 2b (in 3 Leisten) Hlzs. (Gral/Maß) … Bl. 3a Hlzs. α Ianuarius. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 18 Septimꝯ exaguis viroſꝯ denꝯ vt āguis. Bl. 9a m. Sign. a (in 3 Leisten) Hlzs. (Engelsturz)
[³]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Bl. 12b (in 3 Leisten) Hlzs. (Eva) Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundum vſū romanum incipiunt feliciter … Sign. b celi capere nō poterant tuo gremio cō… Endet Bl. 124a Z. 4 … ac deī‑ceps vitare peccata valeam tua gratia dirigente. Qui viuis et regnas deus in ſecula ſeculorum. Amen. Ces preſentes heures furent acheuees le xx. iour doctobre M.CCCCquatreuingtzneuf pour Anthoine verard librarre demourant a paris ſur le pōt noſtre dame a lenſeigne de ſaīt iehan leuangeliſte ou au palais au mier pilier ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les preſidens. Bl. 124b (ohne Leisten) DrM
Vorlage:
Tenschert (Digitalisat). Évora BP (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: A Aderlassmann (franz.); A2b Gral/Maß der Wunde Christi; a Engelsturz; a4b Erschaffung Evas; a5a Mariae Verkündigung (zweizonig, AVE.GRACIA.PLENA.); b2b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth, Joachim u. Anna, zweizonig) AD.LAVDES.; b8b Chr. Geburt, AD. PRIMAN (zweizonig); c3a Hirten, AD. TERCIA. (zweizonig); c5a Magier AD SEXTAM (zweizonig); c7a Darbringung, AD.NONAM; d Kindermord AD. VESPERAS; d5a AD. CONPLETORIV. Krönung Mariens; f b David zu Pferde (.DOMINE NE IN FVRORE TVO AR); g4b Tumba (.PRO DE. AVNCIIS AD VESPE); aa Heraklius (m. Kreuz); aa3a Hl. Geist, Brunnen, .DOMINE LABIA MEA APERI; ;f7b Letania.
Bohatta: Horae I 533. Winn: Vérard H-7. IBPort 901. ISTC
ih00362300. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 6.
Évora BP. — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
140 Bl. [a]abaaaa–hh⁸iiāāA–D⁸E m. Norm p. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4*: 84G. 11+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Petit almanach pour xx. ans … Bl. 2b (in 3 Leisten) Hlzs. (Gral/Maß) … Bl. 3a Hlzs. α Ianuarius … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 18 Septiꝯ exāguis vir oſꝯ denꝯ vt āguis Bl. 9a m. Sign a Le pꝛologue de la table de ces pꝛe‑ſentes heures. [³]Inſi que teſmoigne ſaīt hieroſme en vne eſpitre laquelle il ennoye a dame marcelle. Il neſt tiens plus doulz ne plus … Bl. 9b Z. 17 Premieremēt en la figure ſignee ꝑ a a Il eſt eſcript en yſaye. … Tab. endet Bl. 24b Z. 22 … de paradis et demourera eternellement. Bl. 25a m. Sign. aa u. Norm p (in 3 Leisten) Hlzs. (Engelsturz)
[³]N principio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa …Sign. aa . Sācta et immaculata virginitas … Bl. 96b Z. 12 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundum vſum Pictaue. expliciūt feliciter … Endet Bl. 140a Z. 4 … ac deinceps vitare peccata valeam tua gratie dirigente. Qui viuis et regnas deus in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Ces preſentes heures furent achenees le .xx. iour de feurier Lan MilCCCC.quatreuingtzneuf pour anthoine verard libꝛaire demourant a paris ſur le pont noſtre dame a lenſeigne ſaint iehan leuāgeliſte ou au pa‑lais au pꝛemier pilier deuant la cha‑pelle ou on chante la meſſe de meſſei‑gneurs les pꝛeſidens Bl. 140b (ohne Leisten) DrM
Vorlage: Angers BMun (Mikrofilm).
Anm. 1.
Zur Ausg. vgl. Winn in Bulletin du bibliophile 1991 S. 299–330.
Anm. 2.
Zur Tab. und deren Entsprechung im Text der Kopfleisten der Lagen a–e vgl. Winn in Papers of the Bibliographical Society of America 87(1993) S. 337–362 (m. Edition des Hieronymus-Textes).
Anm. 3.
Bilder: 1a Aderlassmann (franz.); 2b Gral/Maß der Wunde Christi; aa Engelsturz; aa3a (2. Reihe) AD LAVDES, zweizonig Anna u. Joachim/Heimsuchung; ddb zweiz. Magier AD SEXTAM; dd4a Darbringung AD. NONAM; dd6b Kindermord; ee2a Krönung Marias; ee5a David .DOMINE NE IN FVRORE TVO AR; ff7a Tumba; āā Heraklius; "aa2"a (=aa3a) Pfingsten.
Angers BMun (Bl. 28, 29 u. 41–56 fehlen).
120 Bl. [A]BCa–m⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. Typ. 5:90G, 6:112G, 19:83G, 23:66G, 24:102G. Vereinzelt Min. f. Init. Leisten. 19 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II. Schwarz, rot, blau u. grün gedr.
Bl. 1a (in roten Leisten) DrM, grün rot Ces pꝛeſentes heures a luſaige de rōme ont eſte impꝛimees a paris ꝑ Iehan du pꝛe demourāt en la grāt rue ſaint iaques a lenſeigne de deux ſignes Lan mil quatre cens quatre vingtz ⁊ dix. (Leiste, grün) Bl. 1b leer. Bl. 2a (Leiste, blau) Ianuarius habet dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8a Specialis ſalutatio ad beatam virginem mariam [²]Ve ancilla trinitatis. … Bl. 8b (in 2 Leisten, grün) Hlzs., rot (Engelsturz) 3 Hlzs., rot u. grün Bl. 9a m. Sign. B (in 4 Leisten, blau u. rot), Hlzs., blau, daneben schwarz Initiū ſcī euāgelii ſecundū iohannē. Gloria tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apď deū: ⁊ deus erat verbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apud deū. … Sign. C quia expedit vnum hominem moꝛi pꝛo … Endet Bl. 119a Z. 15 … me liberes et pꝛote‑gas a penis inferni. et participē me fa‑cias celeſtiū gaudioꝛum. Pꝛeſtante eo‑dem domino noſtro ieſu criſto. Qui vi‑uit et regnat in ſecula ſeculoꝛū. Amen: Bl. 119b Almanach pour vingt ans … Bl. 120a Aderlassmann Bl. 120b, rot, Hlzs. (Gral/Maß) Ceſt la meſure de la playe de nrē ſaulueur
Vorlage: Bloomington LillyL (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: A8b Engelsturz; B4b Beweinung Christi; B7b Kreuzigung; B8b Komposition m. Inschr. Aue gratia plena dns tecu; a6a Heimsuchung; b4b Kreuzigung; b6a Christi Geburt; b7a Maria/Pfingsten; c2a Verkündigung d. Hirten; c4b Magier; c7a Darbringung; db Flucht; d5b Krönung Marias; fb David u. Goliath; g3b Lazarus u. Reicher; i4b Trinität; i7b Wurzel Jesse; k6b Christophorus; m8a Aderlassmann (Kupferplatte); m8b Gral oder Maß der Wunde Christi;;;Letania f7a
C 3100. Bohatta: Horae I 543. 679. Claudin I 251. Ce³Suppl H-365a. Pr 8047. BMC VIII 36.IA 39829. Rauch (Genève) 3 (1953) Nr 24.
Bloomington LillyL. London *BL. — Rauch (Genève) (1953).
13115
Horae
. Darin: Pseudo-
Hieronymus, Sophronius Eusebius: Epistola ad Marcellam, franz. Paris: Antoine Vérard, 20.VII.1490.
8°
4+? Bl. ?+ē⁸⁽⁾. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4*:84G.
Bl. [1]a m. Sign ē Le prologue de la table de ces preſentes heures. [³]Inſi que teſmoigne ſaint iheroſme en vne eſpitre lalle il enuoye a dame marcelle. Il neſt riens plus doulz ne plus plaiſant … Bl. [4]a Ces p⁊eſentes heures furent acheuees le .xx. iour de . Juillet .Mil.CCCC.quatre vingtz et dix. pour Anthoine verard libraire demourāt a paris ſur le pōt noſtre dame a lenſeigne de ſaint iehan leuangeliſte ou au palais au premier pilier ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les ſidēs Bl. [4]b Z. 1 Mais pource que le vray ꝓphete michee pꝛophetiza … Bricht ab Z. 22 … Par quoy ſont figu-rez lesiuifz qui cheurent a la reuerſe
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1.
Möglicherweise Probe- oder Fehldruck m. Teilen der Tab. u. Passio. Eine vollständige Ausgabe m. diesem Druckdatum ist nicht bekannt.
Anm. 2.
Zur franz. Übersetzung der Tabula vgl. Nr13113 Anm. 2.
Bohatta: Horae I 540. Lacombe 20. Macfarlane 201. Winn: Vérard H-14. Pell 5853d–g. CIBN H-259. ISTC
ih00325700.
Paris *BN (4 Bl., davon 2 def.).
120 Bl. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 24:102G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Tit. Hore ad uſum romanum Io de Prato Qui aura vouloir dacheter ces heures faictes en Ianvier … Bl. 1b Aderlassmann Bl. 2a Petit almanach pour xx ans … Bl. ?b Hlzs. (Pfingsten), darin Ad matutinas de ſancto ſpiritu … Bl. ?a Z. 19 … Lec .vii [²]piritus meus attenuabitur: dies mei bꝛeuiabuntur: …
Vorlage:
Bibliothèque de feu Édouard Rahir VI Nr 1713.
Anm. 1.
Bilder: seitenfüllend, zweizonig, m. Inschrift: Metalls.: Johanneshaupt/David u. Goliath; Kreuzigung/Kreuztragung; Pfingsten/Taufe, wie in Nr mf163 verwendet — halbe Seite: Pietà; Verkündigung; Heimsuchung; Geburt; Magier; Darbringung; Flucht; Krönung Mariens; Enthauptung Johannes d. Täufers; 3 Lebende und 3 Tote; vgl. Desjardin I 95 u. 109.
Anm. 2.
In dem auf dem Titelbl. abgedruckten Gedicht ist die Adresse Jean Tréperels „le pont nostre dame a limaige de saint laurens“ enthalten, so dass eine Beteiligung dieses Druckers oder Verlegers zu vermuten ist.
Claudin I 250–251. Claudin II 151. ISTC
ih00370550.
Ehem. Rahir (Paris) (Perg. 3 Bl. fehlen).
13117
Horae ad usum Romanum (Almanach 1492–1508). Paris: Jean Morand für Geoffroi de
Marnef, 12.II.14
.
8°
112 Bl. AAaBa–l⁸. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:100G, 6:63G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 126).
Tit. m. Sign. A VM Hoꝛe ad vſum romanum. Bl. 1b Armanach pꝛo xvii. annis. … Bl. 2b Aderlassmann Bl. 3a Ianuarius habet dies xxxi. Luna vero xxx. … Bl. 13b Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euan‑gelii ſecundum Iohan‑ Bl. 14a nem. Gloꝛia tibi domine. [³]n pꝛinciꝑio erat verbū ⁊ verbum erat apud deum. ⁊ deus erat ver‑bū Hoc erat in pꝛincipio apud deū Oīa … Sign. b Hlzs. (Judaskuss), darin Paſſio domini noſtri ie‑… Endet Bl. 112a Z. 8 … et que ie puiſſe mourir en voſtre ſaincte foy: et finablement paruenir a la gloire eternelle/ auec tous les ſainctz et ſainctes de paradis. Amen. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de rome furent acheuees a Paris par Iehan moꝛand: le xii. iour de feburier. Lan mil CCCC.iiiixx. et xii. pour Ioffroy de marnef libꝛaire/ demourāt au dit lieu en la gꝛāt rue ſaint Iaques a lenſeigne du pellican. Bl. 112b leer.
Vorlage: Graz UB (Einzelfotos, Digitalisat).
Anm. 1.
Tit auch ohne Sign. (z. B. Perg.-Ex. New York MorganL); Bl. 17a auch ohne Sign. (z. B. Ex. Graz UB).
Anm. 2.
Bilder: 2b Aderlassmann; Aa5b Johannes im Marterkessel; B Judaskuss; B8b Wurzel Jesse; a Mariae Verk., zweizonig; a6b Heimsuchung (Maria u. Elis.), zweizonig, AD LAVDES; b5a Kreuzigung DE.CRVCE; b6b Maria/Pfingsten DE SCTO SPV; b7b Christi Geburt AD PRIMA; c2b Verk. Hirten AD.TERCIAM; c5a Magier AD.SESTAM, c7b Darbringung AD NONAM; d2a Flucht AD.VESPERAS; d6a Krönung Marias AD COMPLETORIVM; f2a David u. Goliath SALM9 DAVID; f7b Letania; g4b 3 Lebende; g5a 3 Tote; i5b Trinität; l5a Gregorsmesse; Leisten z.T. mit Buchstaben "durchgezählt.
Bohatta: Horae I 554. 556. 557. Lacombe 27. Claudin II 209–210. Ce³ H-371 u.Suppl. Pell 5893. CIBN H-224. Davies: EFB 262. Pollard: MorganL 568. 569. ISTC
ih00371000.
Graz *UB (Bl. 9–16 fehlen). New York *MorganL (2 Ex., davon 1 Perg.). Paris *BN (Perg.). Washington (D.C.) *LC (Perg. Bl. 1 fehlt. Mit Rasur d. Impressums).
114 Bl. [A⁸B]Ca–hA–C⁸[D⁶]. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:100G, 6:63G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a Sequitur reſidnū dicti almanach Bl. 2b (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 3a Ianuier a xxxi. iours. La lune xxx. … Bl. 9a Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti enangelii ſecundum Iohannem. Bl. 9b Gloꝛia tibi domine. [²]n pꝛincipio erat verbum et verbu erat apud deum. et deus erat ver‑bū. Hoc erat in pꝛincipio apud deu Oīa … Bl. 13a m. Sign. C u. Norm a Hlzs. (Judaskuss), darin Paſſio domini noſtri ie‑ſu criſti ſecundum Johēm. … Sign. a
[⁸]Omine labia mea ape‑… Bl. 76b Z. 11 … indui ⁊ pa‑radiſi amenitate cōfoueri iubeas. Qui cum patre. Pater n. Aue maria. A la louenge/ honneur/ vertu/ ⁊ gloire de noſtre ſeigneur: ont eſte imprimeez a Paris ces ptes heures a luſaige Dāgers/ ou ſont pluſieurs deuotes oroiſōs. Pour Englebert de marnef demourant au pellican. et Iehan alixandꝛe libꝛaire de luniuerſite Dangers. le vii. iours de mars. Lan mil.iiii.c.iiii.xx. ⁊ douze. Bl. 77a m. Sign. h De ſancto mauricio. ān: Hec ſacra legio cum ſanctis angeloꝛum legionibus … Endet Bl. 114b Z. 19 … ſi quid dignum laude egi pꝛopitius repice ⁊ quod negligenter actum eſt clementer ignoſce. Qui viuis.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 2b Aderlassmann; B1 Johannes; C Judas-Kuss; C8b Wurzel Jesse; a zweizonig Verkündigung; a6b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth), zweiz., AD LAVDES; b4a Kreuzigung, DE.CRUCE, zweiz.; b5a Maria/Pfingsten, DE SCTO SPV, zweiz.; b6a Christi Geburt, AD. PRIMA, zweiz.; c Hirten, AD.TERCIAM, zweiz.; c3a Magier, AD.SESTAM, zweiz.; c5a Darbringung, AD NONAM, zweiz.; c7a Flucht, AD.VESPERAS, zweiz., d2b Krönung Mariens, AD.COMPLETORIVM, zweiz.; d5b David u. Goliath, SALM9 DAVID, zweiz.; e8b 3 Lebende; f 3 Tote, A Gottvater m. Christus am Kreuz; C5a Gregorsmesse; ; Letania e3a.
H 8831. Bohatta: Horae I 14. Girard: Rouen 87. Pell 5839. CIBN H-191. ISTC
ih00338700.
Manchester RylandsL (Perg. def.). Paris *BN (Perg. Bl. 1 fehlt). Tours BMun†.
106 Bl. a⁸b¹⁰c–n⁸. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:112G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs.
Bl. 1a m. Sign. a.i Ianuarius habet dies xxxi. Luna .xxx … Bl. 9b Z. 13 xiii a ſilueſtri pape Nox habet … De ſācto marculfo O marculfe … Bl. 10b Paſſio domini noſtri ieſu chꝛiſti Secundum Iohannem [³]Greſſus eſt ieſus cū diſcipulis ſuis trans toꝛꝛētē cedꝛon … Bl. 15b Hlzs. (Johannes/Marter), daneben Z. 13 Initiu ſctī euāgelii ſe‑cūdū Iohē Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛīcipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deꝯ erat ver Bl. 16a bū Hoc in pꝛincipio apud deū. Omnia … Bl. 18b Z. 16 Hoꝛe intemerate beate marie virginis ſecundum vſum Romane curie incipiūt feliciter. Par Laurens phelippe Bl. 19a m. Sign. c.i (in 3 Leisten) 2 Hlzs. (Strahlenkranzmadonna u. Verkündigung)
[³]Omīe labia mea aperies [¹]t os … Sign. d.i uerſa pecoꝛa ſerpentes ⁊ volucres pē… Endet Bl. 101b Z. 2 … ⁊ ꝓtegas a penis inferni ⁊ participē me facias celeſtiū gaudioꝛū. Pꝛeſtante eodem do noſtro ieſu chꝛiſto. Qui viuit et regnat in ſcľa ſcľoꝝ. amen. Senſuiuent pluſieurs deuotes louēges … Bl. 106b Z. 8 Me pꝛeſente a mon ſauuemēt Impꝛimees a Paris furent ces pꝛeſentes heures a luſaige de Rōme par Laurēs philippe demouꝛant en la rue de galande deuāt ſainct blaiſe le dixieſme iour de iullet mil cccc. quatre vingz et treze
Vorlage: London BL (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: bii (Apostel) Gefangennahme; b7b Johannes im Marterkessel; c.i nebeneinander Maria im Strahlenkranz, Mariae Verk.; c6a Heimsuchung (Maria u. Elis.); d.iiii Kreuzigung; d5a Maria/Pfingsten; d6a Anbetung Magier; d8a Verk. an die Hirten; e.ii Chr. Geburt; e.iiii Darbringung; e6a (Kindermord) Flucht; f.i Krönung Marias; g.iiii.b David m. Harfe; h6b Tod, daneben Leiste ESPOIR. EN DIEV; k5b Trinität/Gnadenstuhl; k7b Beweinung Christi; m.iiii Gregorsmesse u. zahlr. kleine /// h ii Letania
C 3089. Bohatta: Horae I 563. 564. 570. Pr 8292. BMC VIII 188.IA 40633. ISTC
ih00374200.
London BL (Perg.).
112 Bl. A–O⁸ m. Norm C. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:84G. Rubr. γ. 14+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1 u. 2 unbekannt. Bl. 3a ⁌ Ianuarius hz dies .xxxi. Luna xxx … Bl. 9a m. Sign. B u. Norm C Hlzs. (Johannes/Patmos) ⁌ Initium ſancti euangelii ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine [³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deum: et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛinci Bl. 9b pio … Sign. C et vos credatis. Facta ſūt enim hec vt … Endet Bl. 112a Z. 5 … nō valemus genitricis filii tui domini noſtri inter‑ceſſione ſaluemur. Per chꝛiſtum domi‑num noſtrum. Amen. ⁌ Ces pꝛeſentes heures a luſaige de cambꝛay furent acheuees a paris le vingtſizieme iour de feburier Lan mil‑le quatre cens quatre vingz et quatoꝛze Pour iohannes de campis libꝛaire de‑mourant a cambꝛay en la rue tauiau Bl. 112b leer.
Vorlage: London BL (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: b Johannes auf Patmos; C5b Kreuzigung; C7b Maria/Pfingsten; D b Mariae Verkündigung; E2b (Heimsuchung /Maria u. Elis.); E8b Chr. Geburt AD.PRIMAN; F3a Hirtenverkündigung; F5a Anbetung Magier; F7a Darbringung; G Flucht; G4b Krönung Marias; G6b David m. Inschr. .DOMINE NE IN FVRORE TVO AR; I2b Tod u. Bischof; M8a Trinität/Gnadenstuhl;;; Letania H4a.
London *BL (Bl. 1, 2, 7 u. 8 fehlen).
88 Bl. a–l⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:108G, 4:80G. Init. i. Rubr. ε. 11 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM IIIa. Rotdr.
Bl. 1a m. Sign. .a. (in 2 Leisten) DrM, schwarz u. rot schwarz ☞ rot Ala louenge de dieu de ſa treſſaincte et gloꝛieuſe mere ⁊ a ledificatōn de tous bōs catholiques furēt cōmēces ces pꝛeſētes heures par Michiel tho‑loze demoꝛāt a ꝑis aumōt ſainct ylaire a la coꝛne du cerf Le tieꝛs Iouꝛ de mars Bl. 1b rot Almanac pour xiiii. an. … Bl. 2a m. roter Sign. a.ii., rot Ianuariꝯ habet dies xxxi. luna xxx … Bl. 6b Hlzs. rot Iniciū ſcī euāgelii ſcďm Iohē. schwarz
[²]N pꝛīcipio erat verbū: ⁊ ꝟbu erat apud deū et deus erat ꝟbu Hoc erat in pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. b euāgeliū oī creature Qui crediderit ⁊ … Bl. 14b Hlzs. schwarz ☞ rot Incipiūt ho‑re ītmerete virginis Marie ad vſū Pariſiēſem Bl. 15a
(D⁵)Omīe labia mea aꝑies [¹]t os meū ānūciabit laudē tuā … Endet Bl. 88b Z. 17 … Et en teſmoing de ceſte feſſiō ⁊ ꝓteſtaciō ⁊ en ďſpit ď lēnemy dēfer ie voꝯ offre le credo ou toute verite ſe cōtient Et voꝯ recōmande mō ame ma foy ma vie ⁊ ma moꝛt Amen (D¹)
(E¹)
(O¹) (G¹)
(R¹)
(A¹)
(T¹)
(I¹)
(A¹)
(S¹) Laus deo
Vorlage:
Original.
Zur Datierung vgl. Renouard: Imprimeurs.
ISTC
ih00352400. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 27.
*Tenschert (Ramsen) (Perg.).
100 Bl. ABc–kAB⁸C m. Norm p. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:84G. Rubr. γ. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. A Ieſus ſoit en ma teſte et en mon enten‑dement Ieſus ſoit en mes yeulx et en mon re‑gardement … Z. 15 M E Iehannot Bl. 1b Almanath … Bl. 2b Aderlassmann … Bl. 9a m. Sign. B Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecundū Iohannem. Glīa tibi domine [³]N pꝛincipio erat verbū et verbum erat apud deum. et deus erat verbū Hoc erat in pꝛinci Bl. 9b pio apud deum. Omīa … Sign. c ceperunt veſtimenta eiꝯ ⁊ fecerūt quat‑… Bl. 18b Z. 14 Seruitium hoꝛarū beatiſſime vir‑ginis marie ſecundum vſum Pariſie incipit feliciter. … Endet Bl. 100b Z. 11 Pꝛeſtante eode domino noſtro ieſu chꝛiſto Qui cu pa‑tre et ſpiritu ſancto viuis et regnas in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter Aue maria Opuſculum hoꝛarum beatiſſime virginis marie. Per Stephanum iehānot in artibus magiſtrum impꝛeſſum Explicit feliciter
Vorlage:
Original. Wellesley C (Digitalisat).
Anm.
Bilder: A2b Aderlassmann; B Johannes auf Patmos; B4b Kreuzigung; c3a zweizonig (alle folgenden) Mariae Verk.; d5b Heimsuchung AD LAVDES; e3a Kreuzigung DE.CRVCE; e4a Maria/Pfingsten DE SCVTO SPV; e5a Chr. Geburt AD.PRIMA; e8a Hirtenverk. AD.TERCIAM; f2b Magier AD. SESTAM; f4b Darbringung AD NONAM; f7a Flucht AD.VESPERAS; g2b Krönung Marias AD. COMPLETORIVM; g5c David u. Goliath SALM9 DAVID; h7a 3 Tote; A Trinität.
Bohatta: Horae I 222. Ce³ H-352. Bohatta: Parma 182. ISTC
ih00352000.
Wellesley *C (Perg.).
96 Bl. a–m⁸ m. Norm Rō. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:84G. Rubr. γ. 15 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. a Ieſus ſoit en ma teſte et mō entēdemēt. Ieſꝯ ſoit en mes yeulx ⁊ mō regardet … Z. 18 M. E Iehannot Bl. 1b ⁌ Almanach pour xx ans … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a Ianuarius hz dies xxxi. lu .xxx … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 De No E Iehan In no cens fut Bl. 9a m. Sign. b u. Norm Rō Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecundu Iohannem. Gloꝛia tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbū et ver‑bum erat apud deum: et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛinci‑ Bl. 9b pio apud deum. Omnia … Sign. c ceperunt veſtimēta eius ⁊ fecerūt quat‑… Endet Bl. 96b Z. 12 … a moꝛtifera peſte coꝛ‑poꝛis et anime liberemur. Per dominu noſtrum ieſum chꝛiſtum filium tuum Qui tecum viuit et regnat in vnitate ſpirituſſancti deus. Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen. ⁌ Seruitium hoꝛaru beate marie virginis Pariſius impꝛeſſum. Explicit.
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: Aderlassmann, franz.; b Johannes auf Patmos; b4b Kreuzigung; c3a Verkündigung; d3b Heimsuchung; e Kreuzigung (Wdh.); e2a Maria/Pfingsten; e3a Christi Geburt; e5b Hirtenverk.; e7b Magier; f b Darbringung; f3b Flucht; f6b Krönung Marias; g5b David tut Buße; g6b Tod u. Bischof; k5a Trinität/Gnadenstuhl;;;; h2b Letania.
Bohatta: Horae I 441. Pr 8344. Bod-inc H-173. ISTC
ih00401300.
Oxford Bodl (Perg. Bl. 82, 86 u. 87 fehlen).
96 Bl. A–M⁸. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 4:84G. Zahlr. Hlzs./Metalls., dar. 1 Wdh. DrM I.
Tit. m. Sign. A DrM Hoꝛe ad vſum romanum Bl. 1b Almanach pour xx. ans … Bl. 2b Aderlassmann … Bl. 9a m. Sign. B Hlzs. Initium ſancti euangelii ſecundū Iohannem. Gloꝛia tibi domine [³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deum: et deus erat verbū … Bl. 18b Z. 13 Seruitium hoꝛarum beatiſſime virginis marie ſecundum vſum Romanum/ incipit feliciter Bl. 19a Hlzs. (Verkündigung)
[³]Omine labia mea aꝑies [¹]t os meū annunciabit laudem … Sign. D me laudare te virgo ſacrata da michi … Endet Bl. 96b Z. 11 … Pꝛeſtante eodem domīo no‑ſtro ieſu chꝛiſto. Qui cum patre ⁊ ſpiri‑tu ſancto viuis ⁊ regnas in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter. Aue maria Opuſculū hoꝛarū beatiſſime vir‑giais marie ſecundu vſum romanum explicit feliciter
Vorlage:
GW-Manuskript.
Neustadt *ehem. K.
13125
Horae ad usum Romanum (Almanach 1489–1508). Paris: Etienne Jehannot für Jean Petit, [um 1497/99].
8°
96 Bl. A–M⁸ m. Norm Rō. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 8:ca.100G, 4:84G. Rubr. γ. 15 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs. DrM I.
Tit. m. Sign. A DrM Hoꝛe ad vſum Romanum M E Iehannot. Bl. 1b ⁌ Almanach pour xx ans … Bl. 2b Aderlassmann Bl. 3a Ianuarius hz dies xxxi lu xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 De no E Iehan In no cent fut Bl. 9a m. Sign. B Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecūdum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deum ⁊ deus erat verbū Hoc erat in pꝛinci Bl. 9b pio apud deum Omnia … Sign. C ceperunt veſtimēta eius ⁊ fecerūt quat … Bl. 18b Z. 14 Seruitium hoꝛarum beatiſſime virginis marie ſecundum vſu Romanum/ incipit feliciter. Bl. 19a Hlzs. (Verkündigung)
[³]Omine labia mea aperies [¹]t os meum annūciabit … Endet Bl. 96b Z. 12 … a moꝛtifera peſte coꝛpoꝛis et anime liberemur. Per dominu noſtrum ieſum chꝛiſtum filium tuum. Qui tecū viuit et regnat in vnitate ſpiritus ſācti deus Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen ⁌ Seruitium hoꝛarū beate marie virginis Pariſius impꝛeſſum pꝛo Iohāne Petit l bꝛario Explicit.
Vorlage: München SB (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: Aderlassmann, franz.; B Johannes auf Patmos; Kreuzigung; C3a Mariae Verkündigung; Heimsuchung; E a Kreuzigung (Wdh.); E2a Maria/Pfingsten; E3a Chr. Geburt; E5b Hirtenverk.; E7b Magier; F b Darbringung; F3b Flucht; F6b Krönung Marias; G5b David tut Buße; H6b Tod. u. Bischof; K5a Trinität/Gnadenstuhl.
München *SB.
13126
Horae ad usum Romanum (Almanach 1493–1508). [Paris: Etienne Jehannot] für Denis Roce, [um 1497/99].
8°
96 Bl. [a]b–m⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 4:84G. Rubr. γ. 14+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 153).
Tit. (in 2 Leisten) VM Heures a luſaige de romme Bl. 1b Almanach … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a Ianuariꝯ hz dies .xxxi. Luna .xxx. … Bl. 9a m. Sign. b Hlzs. (Johannes/Patmos) ⁌ Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbum erat apud deū: ⁊ deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio Bl. 9b apud deū. Omnia … Sign. c acceperunt veſtimēta eius et fecerunt … Bl. 18b Z. 14 Seruitium hoꝛaꝛum beatiſſime virginis marie ſecūdum vſum romanum incipit feliciter. Bl. 19a Hlzs. (Verkündigung)
[³]Omine labia mea aꝑies [¹]t os meum annūciabit … Endet Bl. 96b Z. 10 … ⁊ participem me facias celeſtiū gaudioꝛu. Pꝛeſtante eodem domīo no‑ſtro ieſu chꝛiſto. Qui cum patre ⁊ ſpiri‑tu ſancto viuis ⁊ regnas in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter. Aue maria ⁌ Heures a luſaige de romme Im‑pꝛimees au coꝛnet. Pour Denis roſe de‑mourāt en la rue ſaint iaques a lenſei‑gne ſaint martin. D R
Vorlage: Wolfenbüttel HerzogAugustB (Mikrofilm).
Anm.
Aderlassmann (franz.); b Johannes auf Patmos; b4b Kreuzigung; c3a Mariae Verkündigung; d3b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); e1 fehlt (Ad matutinas de cruce); e2a Maria/Pfingsten; e3a Geburt; e5b Hirtenverkündigung; e6b (zweizonig:) Magier AD. SEXTAM; f b Darbringung; f3b Flucht; f6b Krönung Mariens; g5b David tut Buße; h6b Tod u. Bischof; h5a Trinität/Gnadenstuhl — h2b Letania.
Wolfenbüttel *HerzogAugustB (Bl. 8, 33 u. 40 fehlen).
96 Bl. a–ii–l⁸ m. Norm Re. 1, Kalendarium 2 Sp. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 4:84G. Rubr. γ. 16 große, dar. 2 mal dies. Wdh., und zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 7).
Bl. 1a Hlzs. (Kreuzigung) Hoꝛe beate marie virginis. Incipiunt feliciter. Bl. 1b Almanach pour .xxi. ans. … Bl. 2b Aderlassmann … Bl. 9a m. Sign. b Hlzs. (Johannes/Patmos) ⁌ Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. [³]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc Bl. 9b erat in pꝛiucipio apud deum. Omīa … Sign. c iudeoꝛum. Reſpondit pylatus. Quod … Bl. 18b Z. 20 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecun‑dū vſum Redone incipiūt feliciter. … Endet Bl. 96a Z. 11 …
a moꝛtifera pe‑ſte coꝛpoꝛis ⁊ anime liberetur. Per dm ⁌ Cy finent les heures a luſaige de Renes Impꝛimees pour Pierre Re‑gnault libꝛaire de luniuerſite de Caen. Bl. 96b in 3 Leisten VM Pierre Regnault
Vorlage: Rennes BMun (Mikrofilm). Solesmes Abt (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: Bl. 1a Kreuzigung; 2a Aderlassmann, franz.; b a Johannes auf Patmos; 11b Kreuzigung (Wdh.); c3a Mariae Verkündigung; c6a/22a Heimsuchung; d4b Kreuzigung (Wdh.); d6b Maria/Pfingsten; d7b Chr. Geburt; b Hirtenverk.; a Magier; b Darbringung; f b Flucht; f3b Krönung Marias; g b David tut Buße; g 7?bTod u. Bischof; i a (73a) Trinität/Gnadenstuhl — g4b Letania.
Rennes BMun (Perg. Bl. 3, 6, 24, 73, 74, 79 u. 80 fehlen). Solesmes Abt (Perg. 2 Bl. fehlen).
96 Bl. a–m⁸. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:84G. Rubr. γ. 14 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. a Hlzs. Ianuarius habet dies .xxxi. Lu‑na vero .xxx. … Bl. 13a Hlzs. (Trinität) De ſanctiſſima trinitate Auxiliatrix ſis michi trinitas ſan‑cta. Deus in nomine tuo leuabo manꝯ meas. … Bl. 15b Z. 19 Hoꝛe intemerate beate marie virginis ſecundum vſum ſarum Bl. 16a (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omīe labia mea aperies [¹]t os meū annūciabit laudē tuā … Sign. c ſtri pꝛobauerunt et viderunt opera mea … Endet Bl. 96b Z. 9 … Et poſt huius vite cur‑ſum ad gaudia ducat electoꝛum ſuoꝛū benigniſſimus paraclitus. Qui cu patre et ſpiritu ſancto viuit et regnat de‑us per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen
Vorlage: London BL (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: b5a Trinität/Gnadenstuhl; b8a zweizonig: Verkündigung/Sündenfall; c5a Heimsuchung, zweiz. AD LAVDES; d7a Kreuzigung, zweiz. DE CRVCE; d8a zweiz. Chr. Geburt AD PRIMA; c3a zweiz. Hirtenverk. AD. TERCIAM; c5a zweiz. Magier AD. SESTAM; c7a zweiz. Darbringung AD NONAM; f zweiz. Flucht AD. VESPERAS; f3a zweiz. Krönung Marias AD. COMPLETORIVM; g3a zweiz. David u. Goliath (?) SALM9 DAVID.; h6b 3 Lebende AD.VESPERAS.MO; h7a 3 Tote; l8b zweiz. Kreuzigung DE.CRVCE;
C 3136. Duff-Hellinga 187. Pollard-Redgrave² 15881. Pr 8367. BMC VIII 197.IA 40910. ISTC
ih00422300.
London BL (Perg.).
112 Bl. A–Cd–o⁸. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 9:83G m. Einsprengungen. Init. b. Rubr. γ. Hlzs./Metalls.
Bl. 1a m. Sign. A Hlzs. Menſis ianuarii hz dies .xxxi. Luna vero .xxx …Bl. 12 u. 13 unbekannt. Bl. 14a Et vidimus gloꝛiam eius: gloꝛiā quaſi vnigeniti a patre … Z. 14 Secundum Lucam Hlzs., daneben
[²]N illo tempore Miſſus eſt Gabꝛiel … Sign. C viſitaſti ſanum et incolnmem ad pꝛin… Bl. 24b Z. 16 Hoꝛe beate marie virginis ſecundum vſum. Sarum. … Endet Bl. 112b Z. 10 … quo immortalitatis indui et paradiſi amenitate confoueri iubeas. Qui cum patre.
Vorlage: Oxford Bodl (Mikrofilm).
Anm.
In dem einzigen überlieferten Ex. sind nur einige kleine Hlzs. erhalten. Es ist nicht zu erkennen, ob der Druck auch mit blattgroßen Bildern ausgestattet war.
Pollard-Redgrave² 15881.3. Pr 8486. Bod-inc H-189. ISTC
ih00422500.
Oxford Bodl (Perg. Bl. 12, 13, 25, 30, 32–41, 43–46, 48, 49, 76, 77 u. 97–104 fehlen).
154 Bl. [ab]a–q⁸r¹⁰. 23 Z. in 4 Leisten. Typ. 4:52G, 5:84G. Init. a, b, c. Min. f. Init. 14 Hlzs. DrM IIb. Rotdr.
Tit. (ohne Leisten) DrM rot De ſouen tyde vnſer leuē vꝛouwen. De ſouen pſalmen. De villige mit mēnichfoldighē ſchonen anderen beden. alze dan dat regiſter vth wyſet. Bl. 1b (ohne Leisten) rot In deſſer tafel vint me den tal voꝛ .xxi. iar. … Bl. 2a, rot
(I²)Anuarius de erſte maen-te hefft .xxxi. dage. … Bl. 14a, rot Dyt is dat Regiſter deſſes boekes. schwarz Int erſte dat kalender. … Bl. 16b Hlzs. (Verkündigung), darin Aue Maria gratia plena dominus tecum. Bl. 17a m. Sign. a, rot Hir beghinnen de ſouē tyde vnſer leuen vrouwen to dudes. P. schwarz Domine labia mea aperies. (h⁵)Ere opene myne lippen: vnde min munt de ſchal kundighen dyn loff. … Sign. b benedye ik dy in myneme leuēde. … Endet Bl. 144a Z. 21 … des hyllighen gheiſtes in ewycheit. Amen. Bl. 144b (ohne Leisten), rot Diſſe boke ſyn to paris ghe‑drucket vp de oſterſche ſpꝛake v ſyn to lubeke to kope bi dem mar‑kede otte vp dem oꝛde v den widen kramboden Bl. 145a m. Sign. r, rot Hyr volghet na de gheloue v de ghemene bicht. Nu ſeghene dy vnde ſpꝛeck. ✠ schwarz In deme namē des vaders v des ſones … amē. rot
(I¹)
schwarz ck arme ſundighe minſche verſake … Endet Bl. 154a Z. 6 … v ſettē my dar noch‑achtige bote voer de wil ik gher‑ne vnde vliteliken mit der gnaden gades holdē vnde bidde iuw dat gy god tru welike voꝛ my bidden willen dat he my dar to ſtarke. Bl. 154b leer.
Vorlage: Wolfenbüttel HerzogAugustB (Mikrofilm).
Anm. 1.
Als Auftraggeber wird der Lübecker Buchführer Ghert (Gedort) Weghener (Wegerich, Wigerick) angesehen, vgl. Grimm in Archiv für Geschichte des Buchwesens 7(1967) Sp. 1573 Nr 589.
Anm. 2.
Bilder: b8a Wurzel Jesse; b8a (zweizonig:) Mariae Verkündigung; a7b Heimsuchung, zweiz. AD LAVDES; b6b Geburt, zweiz. AD. PRIMA; c b Hirtenverkündigung, zweiz. AD.TERCIAM; c4a Magier, zweiz. AD. SESTAM; c6b Darbringung, zweiz. AD NONAM; c8b Flucht, zweiz. AD. VESPERAS; d5b Krönung Mariens, zweiz. AD. COMPLETORIVM; e zweiz. David u. Goliath SALM9 DAVID.; f3b 3 Lebende; f4a 3 Tote; h7a Gregorsmesse.
Wolfenbüttel *HerzogAugustB (Bl. 113 fehlt).
24 Zeilen
13131
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). Paris: [Antoine Caillaut] für Antoine Vérard, 8.I.14
.
8°
116 Bl. [a]a–h⁸iaaA–D⁸E. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:82G. 15 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 160).
Bl. 1a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Petit almanach pour .xx. ans … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß) … Bl. 3a Hlzs. α Ianuarius … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 20 De. No. E. Iehan. In. no. cens. fut Bl. 9a m. Sign. a (in 3 Leisten) Hlzs. (Engelsturz)
[³]N principio erat verbum et verbum erat apud deum: et deus erat verbum. Hoc erat in principio apud deum. Omnia … Bl. 12a Z. 10 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecūdum vſum romanum incipiunt feliciter. … Sign. b ꝟ. Aue maria gratia plena ds tecū. Ge… Endet Bl. 114b Z. 8 … ie vous offre le Credo ou toute verite ſe contient. Et vous recōmande ma foy ma vie et ma moꝛt. Amē Credo in deum Senſuit la table des ſuffrages et oꝛaiſons cōtenuz en ces preſentes heures. Et premierement. Apres le lꝛalendier ſont quatre euangiles … Endet Bl. 116a Z. 10 Cy fine la table Ce preſentes heures furent acheuees le viii. iour de ianuier lan Mil.CCCC quatreuingtz et huit pour anthoine ve‑rard libraire demourāt a paris ſur le pōt noſtre dame a lenſeigne de ſaint iehan le‑uangeliſte/ ou au palais au pꝛemier pilier deuant la chapelle ou on chante la meſſe de meſſeigneurs les preſidens. Bl. 116b VM
Vorlage: Ferrara BCom (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 1a Aderlassmann (franz.), unten Leiste ESPOIR. EN DIEV; 2b Gral/Maß der Wunde Christi; a Engelsturz; a4b Erschaffung Evas; a5a zweiz. Mariae Verkündigung; b2a zweiz. Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); b7b AD PRIMAN zweiz. Geburt; c2a AD TERCIĀ Verk. d. Hirten; c4a AD SEXTAM Magier; c6a AD NONAM, Darbringung; c8a AD. VESPERAS Kindermord; d3b AD. CONPLETORIV.Krönung Mariens; e7a David zu Pferde; g Tumba; aa Kaiser Heraklius im Büßergewand m. Kreuz; aa2a Pfingsten DOMINE LABIA // Letania: f4a.
R 1541. Winn: Vérard H-5. IGI 4821. ISTC
ih00359600.
Ferrara BCom.
104 Bl. a–n⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 17+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. (ohne Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pro .xx. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. a.iii. Ianuariꝯ hz dies .xxxi lūa .xxx … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 De No iehan innocens fut. Bl. 9 u. Sign. c unbekannt. Endet Bl. 104b Z. 11 … ⁊ ꝑ‑ticipē me facias celeſtiū gaudioꝝ. Pꝛe‑ſtāte eodem domīo noſtro ieſu xo qui cu patre ⁊ ſpiritu ſācto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater no‑ſter. Aue maria. ⁊c. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Rōme furent acheuees le .xxi. iour de feurier. Mil quatre cētz quatre vingtz et .xi. par Philippe pigouchet. libꝛaire demourāt a Paris en la rue de laharpe
Vorlage: Cambridge FitzwilliamM (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: erhalten: Aderlassmann, franz.; b.iiii Judas-Kuss; c.iii. Mariae Verkündigung; d.iii.b Heimsuchung; e.i. Kreuzigung; e.ii. Maria/Pfingsten; e.iii. Chr. Geburt; e5a Hirtenverk.; e7a Anbetung Magier; f.i. Darbringung; f.iii. Kindermord; f6a Krönung Marias; g6a David tut Buße; h 3 Lebende; 3Tote; i.ii.b Tisch d. Reichen/Lazarus; k8a Trinität/Gnadenstuhl; n.ii. Gregorsmesse; h.iii. Letania.
Cambridge FitzwilliamM (Bl. 9, 16, 17 u. 24 fehlen, Bl. 2 def.).
96 Bl. A–M⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. Bl. 2a m. Sign. Aii. Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. luna .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. B.i.
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ꝟbū erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omīa
… Bl. 16b Z. 22 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecūdum vſū Baiocenſem. incipiūt felici. Sign. C (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[³]Omine labia mea aperies. … Bricht ab Bl. 95b Z. 24 dens ſpiritum paraclitum diſcipulis ſuis
Vorlage: Moskva GosB (Digitalisat).
Anm.
Bilder: Aii. Aderlassmann;
A8b Johannes im Marterkessel;
B3b (O.i.b!): Judaskuss;
C.i. Verkündigung;
C6a Heimsuchung;
D.iii. Kreuzigung;
D4a Maria/Pfingsten,
D5a Geburt;
D8a Verkündigung an die Hirten;
E.ii. Hl. 3 Könige (Magier);
E.iiii. Darbringung im Tempel;
E6a Kindermord;
E8a Krönung Mariens;
F6a König David;
(G.iii. Letania);
G6b 3 Lebende (Reiter);
G7a 3 Tote;
H1b Tisch des Reichen (Lazarus);
I6b Gnadenstuhl (Trinität);
M.i. Gregorsmesse (Metalls.).
Moskva GosB (Perg. Bl. 96 fehlt).
100 Bl. A–I⁸KL–N⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. A.i. u. Norm R (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. A.ii. (m. 1 Leiste) Aderlassmann Bl. 2b
Ianuariꝯ hz dies xxxi. luna xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. B.i. u. Norm R
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ꝟbū erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omīa
… Sign. C (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[³]Omine labia mea aperies. … Endet Bl. 100a Z. 13 … Pꝛeſtante eodem do noſtro ieſu chriſto. Qui cum patre et ſpirituſancto viuit et regnat in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rō‑me ont eſte Impꝛimees par Philippe py‑gouchet Libꝛaire de luniuerſite de Paris demourāt en ladicte vniuerſite en la Rue de la harpe deuant ſainct coſme. Bl. 100b leer.
Vorlage:
Tenschert (Original). Cambridge TrinityC. Darmstadt ULB (Mikrofilme).
Anm.
Bilder: Aderlassmann (franz.);
A8b: Johannes im Marterkessel;
Biiib: Judaskuss;
C.i.a: Verkündigung;
D.i.a: Heimsuchung;
D6b: Kreuz;
D7b: Pfingsten;
D8b: Geburt;
E.ii.b: Verkündigung an die Hirten;
E.iiii.b: Hl. 3 Könige/Magier;
E6b: Darbringung;
E8b: Kindermord;
F.iii.b: Krönung Mariens;
G.iii.a: David tut Buße;
(G8a: Letania),
H.iiii.b: 3 Lebende (Reiter);
H5a: 3 Tote;
H7b: Tisch/Gastmahl des Reichen (Lazarus);
L.i.a: Gnadenstuhl (Trinität);
N.iii.b: Gregorsmesse.
Bohatta: Horae I 452. Tenschert: Horae 9. 9a. Pr 8180. Bod-inc H-160. ISTC
ih00370510. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 16–18.
Cambridge TrinityC (Perg. Bl. 2 fehlt). Darmstadt ULB (Perg.). Oxford *Bodl (Perg.). — *Tenschert (Ramsen) (3 Ex., davon 2 Perg. u. 1 Bl. 1, 2, 11, 14, 17, 37, 41, 43–45, 47, 93 u. 98 fehlen).
100 Bl. A–I⁸KL–N⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. A.i. u. Norm R (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. A.ii. u. Norm R (in 2 Leisten) Aderlassmann … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Inicium ſancti euangelii ſecundū Iohannem. Gloꝛia tibi domine. … Bl. 9a m. Sign. B.i. u. Norm R
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbum erat apud deū: ⁊ deus erat verbum Hoc erat ī pꝛīcipio apud deū. Oīa
… Sign. C (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[³]Omine labia mea aperies. … Endet Bl. 100a Z. 13 … ⁊ ꝓtegas a penis īferni ⁊ participem me facias celeſtium gaudioꝝ. Pꝛeſtante eodem do noſtro ieſu xo. Qui cū patre ⁊ ſpiritu ſācto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rō‑me ont eſte Impꝛimees par Philippe py‑gouchet Libꝛaire de luniuerſite de Paris. demourant en ladicte vniuerſite en la Rue de la harpe deuant ſainct coſme. Bl. 100b leer.
Vorlage:
Originale.
Anm.
Bilder: A2a Aderlassmann; A8b Johannes im Marterkessel; B3b Judaskuss; C1 Mariae Verkündigung; D1a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); D6b Kreuzigung; D7b Pfingsten; D 8b Geburt; E2b Hirten auf dem Felde; E4b Anbetung Magier; E6b Darbringung; E8b Kindermord; F3b Krönung Mariens; G3a David; H4b 3 Lebende; H5a 3 Tote; H7b Gastmahl des Reichen; L1a Gnadenstuhl; N3b Gregorsmesse (halbseitig) // G8a Letania.
C 3074. Bohatta: Horae I 508. Lacombe 6. Ce³ H-364. IGI 4823. Pell 5875. CRF VIII 256. CRF XIV 256. Pollard: MorganL 570. 1478. ISTC
ih00370520. Christie’s (London) 20.XI.2002 Nr 85. J. Rosenthal (München) XIV (1896) Nr 1149.
Dresden *SUB (z.Z. Moskva GosB). Milano Cap. Moskva GosB. New York *MorganL (Perg.). Paris *BHistVille (Perg.). Poitiers M (Perg. def.). Verona *BCiv (Perg.). — Christie’s (London) (2002) (Perg. Bl. 17, 35, 36 u. 38 fehlen). J. Rosenthal (München) (1896) (Perg.).
104 Bl. aa–nn⁸ m. Norm p. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 12+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. aa.i. u. Norm p (ohne Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pro .xxi. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. aa.iii. Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Bl. 15a (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine Bl. 15b
[²]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbum erat apud deum ⁊ deꝯ erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. cc apud deum omne verbum. Dixit aūt … Endet Bl. 104b Z. 15 … ⁊ pꝛotegas a penis inferni et parti‑cipē me facias celeſtiu gaudioꝝ. Pre‑ſtāte eodē do nrō ieſu xo viuit. ⁊c. Ces ſētes heures a luſaige de Poictiers furent acheuees le ſeptieſme iour de May. Lan Mil.CCCC.iiii.xx. et xii. pour Simō voſtre. Libꝛaire demouront a Paris en la rue neuue nrēdame a lenſeigne ſainct. Iehan leuangeliſte.
Vorlage: Clermont-Ferrand BMunU (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: aa.ii. b Aderlassmann; bb7a Johannes im Marterkessel; dd.i. Mariae Verkündigung; dd6a Heimsuchung.
Clermont-Ferrand BMunU (Perg.).
13137
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Jean Morand(?)] für
Jean de
Coulonces bzw.
Robin Challot, 2.VII.1492.
8°
92 Bl. ABa–i⁸k. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2*:98G. 13+? große u. zahlr. kleine Hlzs.
Bl. 1a m. Sign. A.i. (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Almanach pꝛo viginti annis … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß) Hec eſt menſura plage ſacratiſſī late‑ris xi … Bl. 3a m. Sign. Aiii Ianuarius habet dies xxxi … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidꝯ potus frigoꝛe contrarie tous Bl. 9a m. Sign. B.i. Hlzs. (Johannes/Patmos) Inicium ſancti euāgelii ſecūdū Iohānem Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛincipio erat berbu et vebū erat apud deum et deus erat verbu. Hoc erat ī ncipio apud deū. Oīa … Bl. 16b Z. 22 Se officiū beate marie virginis ſecūdū vſum et conſuetudinem Romane curie. Bl. 17a m. Sign. a.i Leiste, daneben Hlzs. (Verkündigung)
[⁵]Omine labia mea aperies (e¹)t os meum ānunciabit laudem tuā … Sign. b mina fluctus ſuos: a vocibus aquarum … Endet Bl. 92b Z. 14 … vt omnia pctā mea valeā deploꝛare veniā et grām ſcďm mīa tuam conſeqni merear. Peꝛ chriſtū. Ces preſentes heures a luſage de Rōme furent acheuees le deuſieme iour de iuillet. Lan de grace Mil quatre centz ‑tre vingtz et douze pour Iehā de coulōce libꝛaire demourāt a Paris ſus le pōt ne dame a lenſeigne des chātres.
Vorlage:
Tenschert (Originale).
Anm. 1.
Bl. 92b Z. 20 auch abweichend …
pour Robin challot libꝛaire demourāt a Paris ē la rue neufue noſtre dame a lenſeigne ſainct yues au‑pꝛes la grant egliſe. (z.B. beide Perg.-Ex. Tenschert).
Anm. 2.
Bilder (74/5×54 mm): A.i.a Aderlassmann (franz.); A2b Gral/Maß der Wunde Christi; B.i.a Johannes auf Patmos, rechts u. links extra Leistenstücke, rechts m. Text ESPOIR EN DIEV; a.i Verkündigung; a8b Heimsuchung; b5b Kreuz; b7a Geburt (Desjardin 185); c.i. Verkündigung a. d. Hirten; c3a Anbetung der Könige/Magier [gedruckt: a.iii.]; c4b Darbringung; c6b Flucht (Desjardin 186); d.i. Krönung Mariens (Desjardin 187); d7b David tut Buße; f.i. Tod u. Bischof (Desjardin 189); [g7a Trinität/Gnadenstuhl].
Bohatta: Horae I 560. Tenschert: Horae 2. Claudin II 258. 305–308. ISTC
ih00370280. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 13 u. 14. Rauch (Genève) 3(1953) Nr 27.
Rauch (Genève) (1953) (Bl. 85 fehlt). *Tenschert (Ramsen) (3 Ex., davon 2 Perg.).
96 Bl. a–m⁸ m. Norm m. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 17+? große u. zahlr. kl. Hlzs./Metalls.
Bl. 1–3 unbekannt. Bl. 4a m. Sign. a.iiii. Martiꝯ hz dies .xxxi. luna .xxx. … Bl. 8 u. 9 unbekannt. Bl. 10a m. Sign. b.ii. uit in nobis. Et vidimus gloꝛiam eius … Sign. c iudeoꝝ. Reſpondit pilatus. Quod ſcri‑… Endet Bl. 96b Z. 15 … et poſt trāſitum huius ſe‑culi ad eterna gaudia feliciter ꝑuenire mereamur. Per eundem xm. ⁊c. Ces pꝛeſentes heures a luſaige du Mās furēt acheuees le xxii. iour de freuier. Lan Mil.CCCC.iiii.xx. et xii. pour Simō voſtre Libꝛaire demourāt a Paris en la rue neuue nrē dame a lenſeigne ſainct Jehan leuangeliſte
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder: (Aderlassmann?; Johannes?) b4b Judaskuss; c3a Mariae Verkündigung, darin 3 Z.; c8a Heimsuchung, darin 3 Z.; d5a Kreuz (Maria Magd. knieend); Pfingsten, darin 2 Z.; d7a Geburt, darin 2 Z.; e2a Hirten auf dem Felde, darin 3 Z.; e4b Hl. 3 Könige/Magier 2 Z.; e6b Darbringung 2 Z.; e8b Kindermord 2 Z.; f3b Krönung Mariens 3 Z.; f6b David (m. Harfe) tut Buße, rechts 2 Z.; g6b 3 Lebende 2 Z.; g7a 3 Tote 2 Z.; g8b Tisch d. Reichen und Lazarus 2 Z.; i7a Gnadenstuhl (Trinität) 3 Z.; m3a Gregorsmesse 2 Z.
London *VictoriaAlbertM (Bl. 1–3, 8 u. 9 fehlen).
92 Bl. a–l⁸m. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G, 4:130G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a (in 2 Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach poūr xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. aii. Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. luna .xxx … Bl. 8b (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. .b.i
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ ꝟbū erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omīa … Sign. c (in 2 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[³]Omine labia mea aperies. … Endet Bl. 92b Z. 3 … cum maria magdalena perfecto amoꝛe te diligam/ et cum latrone in ſecula ſeculoꝛum te videam. Amen. Pater noſter. Aue maria. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rouen furent acheuees le .xi. iour de mars. Lan Mil.CCCC.quattre.xx. et .xii. Pour Pierre regnault Libꝛaire de luni‑uerſite de Caen. demourant au dit lieu a lenſeigne ſainct Pierre en froide rue.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: a.ii. Aderlassmann, franz.; a8b Johannes im Marterkessel; .b.iiib Judas; c.i. Verkündigung; c6a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); d.ii.b Kreuzigung; d.iii.b Maria/Pfingsten; d.iiii.b Christi Geburt; d7b Hirten auf dem Feld; e.i.b Magier; e.iii.b Darbringung; e5b Kindermord; e7b Krönung Marias; f.ii. David tut Buße; g.iii.b 3 Lebende; g4a 3 Tote; g6a Gastmahl d. Reichen; i.ii.b Trinität/Gnadenstuhl; l5a Gregorsmesse; ; Letania f7b.
Bohatta: Horae I 1329. 1330. Lacombe 28. Claudin II 19–21. Delisle: Caen 218. Pell 5923. CIBN H-253. ISTC
ih00418200.
Paris *BN (Perg.).
13140
Horae ad usum Romanum (Almanach 1489–1508). [Paris: Philippe Pigouchet] für Simon Vostre, 4.XII.1493.
8°
104 Bl. a–n⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. ai u. Norm R (ohne Leisten) DrM Bl. 1b Almanach pro .xx. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a Ianuariꝯ hz dies .xxxi. luna .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 De No E Iehan in no cens fut Bl. 9a m. Sign. bi u. Norm R (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecundū Johannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9b
[²]N pꝛincipio erat verbum et ver‑bum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c iudeoꝛū. Reſpondit pilatus. Quod ſcri… Endet Bl. 104b Z. 11 … et pꝛotegas a penis inferni et participem me facias celeſtiū gaudioꝛū. Pꝛeſtante eodem domino noſtro ieſu chꝛiſto qui cum … Z. 16 Amen. Pater noſter. Aue maria. Ces pꝛeſētes heures a luſage de Rō‑me furēt acheuees le .iiii. iour de decem‑bꝛe. Lā .M.CCCC.iiii.xx. ⁊ .xiii. pour Simon voſtre Libꝛaire demourāt a paris En la rue neuue de noſtre dame a lēſeigne de ſainct Jehan leuangeliſte.
Vorlage: Mantova BCom (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: aiib Aderlassmann, franz.; bi Johannes im Marterkessel; biiiib Judas-Kuss; ciii. Mariae Verkündigung; diii.b Heimsuchung; ei Kreuzigung; eii Maria/Pfingsten; eiii Chr. Geburt; e5a Hirtenverk.; e7a Magier; fi Darbringung; fiii. Kindermord; f6a Krönung Marias; g6a David tut Buße; h7b 3 Lebende; h8a 3 Tote; i iib Gastmahl d. Reichen;k8a Trinität/Gnadenstuhl; nib Gregorsmesse ; hiii Letania.
Mantova BCom.
112 Bl. a–o⁸. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 3:80G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a leer. Bl. 1b Almanach pro .xx. annis … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. aiii. Ianuarius habet dies .xxxi. … Bl. 15a (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecun‑dum Iohannē. Gloꝛia tibi domine. Bl. 15b
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū Omnia … Sign. c apud deū omne verbū. Dixit autem … Endet Bl. 112a Z. 12 … et ꝓtegas me a penis inferni et participē me facias celeſtiū gau‑dioꝛum. Pꝛeſtāte eodem do noſtro ieſu chꝛiſto qui cum patre et ſpirituſan‑cto viuit et regnat ī ſecula ſeculoꝛum. Amen. Pater noſter. Aue maria. Hoꝛe beate marie virginis ſecundū vſum Romanum finiunt feliciter. Bl. 112b (ohne Leisten) DrM
Vorlage: Berlin SB (Original). Cambridge UL (1 Foto).
Berlin *SB (Perg. Bl. 2 ergänzt aus Nr 13185). Cambridge UL (Perg.).
116 Bl. a–o⁸p. 24 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:64G, 3:80G. 14(+1?) große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i (ohne Leisten) DrM Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxvi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies .xxxi. lūa .xxx … Kalendarium endet Bl. 8a Z. 22 De No E Iehan In no cens fut. Bl. 8b (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii: ſecun‑dum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b.i
[²]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omīa … Sign. c
[²]Alue regina mīe vita dulcedo et … Endet Bl. 116b Z. 18 … Qui cū. ⁊c Ces ptes heures a luſage de troyes furēt acheueez le .xx. iour de Iāuier Lā Mil.CCCC.iiiixx.xix. Pour Mace panthoul demourāt a troyes en la grāt rue a limage ſainct Iehan leuangeliſte: au pꝛes du pelican.
Vorlage: Troyes BMun (Digitalisat).
Anm.
Möglicherweise identisch m. Bohatta: Horae I 223.
Troyes BMun (Bl. 83 fehlt).
25 Zeilen
96 Bl. [AB]a–eaa–ee⁸. 25 Z. Typ. 18:71G, 18*:71G. 14 große und 3 kleine Hlzs.
Bl. 1a Ianuarius hz dies .xxxi iii a Circunciſio domini … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 17 xiii a Silueſtri pape Bl. 9a leer. Bl. 9b Hlzs. (Johannes/Patmos) Bl. 10a Initiū ſcī euāgelii ſecūdū iohēm [²]n principio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū ⁊ deꝯ erat verbū. Hoc erat ī ncipio apď deū. Oīa … Bl. 16a Z. 25 Hoꝛe ſecūdū vſū turonenſem. Bl. 16b Hlzs. (Verkündigung) Bl. 17a m. Sign. a
[⁷]Omine labia mea aperies [¹]t os meū annūciabit laudem tuam … Sign. b ligitis dm odite malum cuſtodit do… Endet Bl. 96b Z. 22 ſcē raphael oꝛate ꝓ me decoꝛ venite vt ſitis michi ī auxiliū meū vt nullꝯ īimicus michi nocere poſſit tā vigilāti doꝛmienti. Amen.
Vorlage: Warszawa BN (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 9b Johannes auf Patmos; 12b Maria in Mandorla; 16a Mariae Verkündigung; b4a Heimsuchung; c a Kreuzigung; c2a Maria/Pfingsten; c3a Chr. Geburt; c6a Verkündigung der Hirten; c8a Anbetung Magier; d2a Darbringung; d4a Flucht; d7b Auferstehung; e8b David u. Goliath; bb a Gregorsmesse; — aa6a Letania.
Warszawa BN (Perg. Bl. 14 fehlt).
120 Bl. [ab]a–dAAB–H[I]⁸. 25 Z. Typ. 18:71G, 18*:71G. Leisten. 44 Hlzs. m. z.T. mehrmaligen Wdh.
Bl. 1a Ianuier iii A b Oc. ſaint eſtienne … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 24 xiii A ſaint ſeueſtre Bl. 9a (in 2 Leisten) Hlzs. (Johannes/Patmos) Bl. 9b Inicium ſancti euangelii ſecundum io‑hannem. Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛincipio erat verbū. ⁊ verbū erat apud deū. et deus erat ver‑bum. Hoc erat in pꝛincipio apud deum Omnia … Bl. 17a m. Sign. a
[⁶]omine labia mea aperies [¹]t os meū annūciabit laudē tuā … Sign. b in coꝛdis et oꝛgano [¹]audate eū ī cym… Endet Bl. 120b Z. 12 … ⁊ famulab tuis dexterā celeſtis au‑xilii vt te toto coꝛde perquirunt et que digne poſtulant aſſequan. Per dm. Ces pꝛeſentes heures ont eſte acheueez le deuzieſme iour de ſeptembꝛe .M.cccc. quatrevingtz et cinq ⁊ faictes īmer ꝑ āthoine veraꝛd libꝛaire demourāt a paris a lymaige ſaint iehan leuangeliſte ſur le pont ne dame ou au palaiz au mier pylier deuant la chapelle ou on chāte la meſſe meſſeigneurs les ſidēs.
Vorlage: Schweinfurt BSchäfer (Original).
Anm.
Bilder: Bl. 9a Johannes auf Patmos, 10b Lukas (Abb. Schäfer), 12b Matthaeus, 13b Markus, 14b Kreuzabnahme, 16b Maria vor leerem Grab, a5b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth), b2b Christi Geburt, b4b Verkündigung der Hirten, b6b Anbetung der Magier, b8b Maria vor Gott u. Christus, c2b Flucht, c5b Krönung Mariens(?), d8b David tut Buße, AA8b Kreuzigung, B2b Maria/Pfingsten, B4b 12jährige Christus im Tempel(?), E b Gottvater m. Weltkugel, E2b Kreuzigung (Wdh.), E3b Maria/Pfingsten (Wdh.), E4b Trinität/Gnadenstuhl, E5b Michael, E6b Johannes auf Patmos (Wdh.), E7b Petrus u. Paulus, E8b Andreas, F b Jacobus (Abb. Schäfer), F2b Stephanus, F3b Christophorus, F4b Sebastian, F5b Hadrian, F6b Georg (Abb. Schäfer), F7b St. Denis, F8b Gervasius u. Protharius, G b Claudius, G2b Antonius, G3b Martin, G4b Anna, G5b Katharina, G6b Barbara, G7b Maria Magdalena, G8b Apollonia, H b Margerita, H2b Avia, H3b Genovefa, [I] Kreuzigung (Wdh.), [I]6b Trinität/Gnadenstuhl (Wdh.) — AA 5b Letania.
Winn: Vérard H-2. Kat. Bibl. Schäfer 160. ISTC
ih00357775.
New York *MorganL (Perg.).
13144
Horae. [Paris: Jean Du Pré] für Antoine Vérard, 6.II.14
.
8°
17+? Bl. A+?c+?r(?)+?. 25 Z. Typ. 18:71G, 18*:71G. Vereinzelt Min. f. Init. Leisten. 8+? Hlzs.
Bl. [1]a m. Sign. A Z. 1 terra iuda nequa minima es in pꝛincipibus iuda. … Endet Bl. [17]b Z. 4 … at pontificis con-tra omnia aduerſa muniamur. Per dm noſtrum ieſum chꝛiſtum filiū tuū qui tecum viuit et regnat ī vnitate ſpirituſſancti deus. Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen. Ces pꝛeſentes heures furent ache-uees le vi. iour de Feurier .M.quatre cēs quatre vingtz et cinq. pour Anthoine verard libꝛaire demourant a paris a lymaige ſaint Iehan leuangeliſte. ſur le pont noſtre dame. ou au palais deuant la chappelle ou len chante le meſſe de meſſeigneurs les pꝛeſidens
Vorlage: Paris EcBeauxArts (Mikrofilm).
Bohatta: Horae I 474. Macfarlane 195. Claudin II 388–390. ISTC
ih00357785.
Paris EcBeauxArts (Fragm. 17 Bl.).
13145
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Philippe Pigouchet für die Brüder de Marnef, um 1491/92].
4°
92 Bl. a–l⁸m. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G. 20 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II. VM (Meyer: DrVM 127).
Bl. 1a m. Sign. ai VM Ad vſum Romane curie. Bl. 1b Almanach pꝛo viginti annis. … Bl. 2b Aderlassmann Bl. 3a Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛe contrarie totus. Bl. 9a m. Sign. bi Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euangelii ſcď Iohannem. Gloꝛia tibi de. [²]N pꝛincipio erat verbu et verbum erat apud deū et deus erat verbum. Hoc erat Bl. 9b in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[¹]Omine labia mea ape‑ … Endet Bl. 91b Z. 4 … s pro nobis … Z. 22 …
quam idcirco de pꝛeſenti ſeculo tranſtuliſti vt pꝛo peccatis noſtris apud te fiducia‑liter intercedat. Per dominum noſtrum. Finis. Bl. 92a leer. Bl. 92b DrM
Vorlage: Lyon BMun (Einzelfotos).
Zur Datierung: Pigouchet und Morand haben in den Jahren 1491 bis 1493 auf Bl. 1a ihrer Stundenbücher eine Leiste aus der Schöpfungssequenz (Erschaffung der Vögel) abgedruckt. Die Inschrift in der Kartusche dieser Nr scheint im Satz der Ausg. vom 1.XII.1491 am nächsten zu stehen; vgl. auch Nr
13147.
Anm.
Bilder: a2a Aderlassmann (franz.);
b1a Johannes im Marterkessel;
b4a Judaskuss;
b8b Wurzel Jesse;
c1a (oben) Mariae Verkündigung (zweizonig);
c8b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth, zweizonig AD LAVDES);
d5b Kreuz (zweiz. DE CRVCE);
d6b Pfingsten (zweiz. DE SCTO SPV);
d7b Geburt (zweiz. AD PRIMA);
ei b Verkündigung a.d. Hirten (zweiz. AD.TERCIAM);
eiii 3 Magier/Könige (zweiz. AD.SESTAM);
eiiii b Darbringung (zweiz. AD NONAM);
e6b Flucht (zweiz. AD.VESPERAS);
fi Krönung Mariens (zweiz. AD.COMPLETORIVM);
f7b David tut Buße;
g8b 3 Lebende;
h1a 3 Tote;
h3a Gastmahl des Reichen;
i6b Trinitas;
l4a Gregorsmesse
— Letania ?
Bohatta: Horae I 505. CBBSuppl 4422. Ce³ H-359 u.Suppl. IGI 4842. CRF XI 533. Bohatta: Parma 248. Pellechet: Lyon 1041. ISTC
ih00359000. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 10. Sotheby’s (London) 27.VI.1991 Nr 491.
Brooklyn HistSoc (Perg. Bl. 1–68 fehlen), ehem. MedSoc (Perg. Fragm. 69 Bl.). Cambridge *TrinityC (Perg.). Lyon BMun. Milano BNBraid (Perg. Bl. 8, 9, 16, 20, 29, 30, 47, 48, 55 u. 58–60 fehlen). New York MorganL. — *Rosenberg (New York) (Bl. 2 fehlt). Sotheby’s (London) (1991) (Perg. Bl. 80–92 fehlen). *Tenschert (Ramsen) (Perg. Bl. 92 fehlt). Rosenberg (New York).
92 Bl. a–l⁸m. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1 unbekannt. Bl. 2a m. Sign. aii. Sequitur reſiduum dicti almanach. … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß) Bl. 3a Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero xxx. … Bl. 9a m. Sign. bi. (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſe‑cundū Iohannē. Gľia tibi de.
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape… Endet Bl. 92a Z. 10 … vt pꝛo peccatis noſtris apud te fi‑ducialiter intercedat. Per dominum noſtꝛum ieſum chꝛiſtum filium tuū. Qui tecū viuit. ⁊c Ces pꝛeſentes heures a luſage de Romme furēt acheuees le cinquieme iour daouſt. Lan de grace Mil quatre centz trevingtz et vnze pour Simon voſtre. libꝛaire demeurant a Paris en la rue neuue nrē dame a lenſeigne ſaīct Iehan leuangeliſte aupꝛes la grant egliſe. Bl. 92b DrM
Vorlage: Brussel BR (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 2b Gral oder Maß der Wunde Christi; bi. Johannes im Marterkessel; ci Mariae Verkündigung; … liiii Gregorsmesse.
Brussel BR (Bl. 1 u. 8 fehlen, Bl. 3–6 def.).
92 Bl. A–L⁸M. 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. A.i. DrM Ad vſum Pariſienſem. Bl. 1b Almanach pꝛo viginti annis. … Bl. 2b Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. Aiii. Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛe contrarie totus. Bl. 9a m. Sign. B.i. Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euangelii ſcď Iohannem. Gloꝛia tibi de U. d. Hlzs. α
[²]N pꝛincipio e‑rat verbū et ver β bū erat apď deū et deꝯ erat verbum Hoc erat Bl. 9bα in principio apud deū Oīa … Sign. C Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea aꝑies … Endet Bl. 91bβ Z. 20 … vt pꝛo peccať noſtris apud te fiducialiter intercedat. Per dominū noſtrū. Finis. Bl. 92a Ces pꝛeſentes heures a luſage de Paris furent acheuees le pꝛemier iour de decembꝛe mil quatre centz quatre vingtz et vnze par Philippes pigouchet impꝛimeur demeurant enla rue de la harpe deuant ſaint coſme en loſtel du colliege de dinuille. Qui en vouldꝛa auoir il en trouuera audit lieu et deuant ſaint yues a lenſeigne du pellican en la rue ſaint iaques. Bl. 92b leer.
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm. 1.
Bl. 92b auch m. VM der Gebr. de Marnef (BMC; z.B. 1. Ex. London BL. Ex. Manchester RylandsL). Zu Varianten auf Bl. 67a, 68b, 69a u. 70b vgl. BMC VIII 115.IA 40296.
Anm. 2.
Bilder: Aderlassmann,
B.i. Johannes im Marterkessel;
B.iiii. Judaskuss;
C.i. Verkündigung (Kartusche radiert);
D.ii. Heimsuchung (Kartusche: [²]Eus in adiutoꝛium meū);
D6a Kreuzigung ([²]Omine labia mea aꝑies );
D7a Pfingsten;
D8a Geburt;
Eii.b Hirten a.d.F.;
E.iiii.b 3 Magier/Könige;
E6b Darbringung;
E8b Kindermord;
Fiii.b Krönung Mariens;
F6a David (m. Engel u. Schwert oben);
G7b 3 (Reiter) Lebende;
G8a 3 Tote;
H.ii.b Tisch des Reichen (m. gehörntem Teufel);
I6b Trinität/Gnadenstuhl;
L4a Gregorsmesse (ohne Kartusche) —
GiibLetania.
C 3063. Bohatta: Horae I 207. 212. 221. 524. 552. 553. Lacombe 24. 25. 307. Claudin II 17–19. Ce³ H-351 u.Suppl. Pell 5863. CRF I 787. CRF V 441. CRF VI 1035. CIBN H-202. Pr 8179. 8181. BMC VIII 114.IA 40297. BSB-Ink
H-338.050. Oates 3070. ISTC
ih00351000.
Cambridge *TrinityC (Perg.), *UL (Perg.). London BL (3 Ex. , 1. Ex. Perg., 2. Ex. Perg., 3. Ex. Perg., Bl. 92 fehlt). Manchester *RylandsL (Perg.). Montier-en-Der BMun (Perg.). München SB (Perg. Bl. 1–8 u. 92 fehlen). Nantes BMun (Perg.). Paris *BN (Perg. Bl. 2 u. 92 fehlen), *Mazarin (Perg. Bl. 1 u. Lage B radiert). Washington (D.C.) *LC (Perg.).
13148
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). Paris: Philippe Pigouchet für Simon Vostre, 1.III.14
.
8°
92 Bl. a–l⁸m. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Almanach pꝛo viginti annis … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß) … Bl. 3a m. Sign. a.iii Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛe contrario totus. Bl. 9a m. Sign. b.i. (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſecundū Iohānē. Gloꝛia tibi de U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbu. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c (in 3 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape… Endet Bl. 92a Z. 10 … vt pꝛo peccatis noſtris apud te fi‑ducialiter intercedat. Peꝛ dominum noſtrum ieſum chꝛiſtum filiū tuū. Qui tecū. ⁊c. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Romme furent acheuees le pꝛemier iour de mars. Lan de grace Mil quatre centz quatrevingtz ⁊ .xi. pour Simon voſtre. libꝛaire demourāt a Pa‑ris en la rue neuue nrē dame a lenſeigne ſaīct Iehan leuangeliſte aupꝛes la grant egliſe Bl. 92b DrM
Vorlage:
Originale.
Anm.
Bilder: a.i Aderlassmann;
a2b Gral/Maß der Wunde Christi;
b1a Johannes im Marterkessel;
b4a Judaskuss;
c1a Verkündigung,
c8b Heimsuchung;
d5b Kreuzigung;
d6b Pfingsten;
d7b Geburt;
e1b Hirten a.d.F.;
e3a 3 Magier/Könige;
e4b Darbringung;
e6b Kindermord;
f1a Krönung Mariens,
f7b David m. Harfe u. Engel;
g8b 3 Lebende;
h1a 3 Tote,
h3a Tisch des Reichen mit Teufel;
i6b Trinität/Gnadenstuhl;
l4a Gregorsmesse (halbseitig, m. schwarzem Sternenhimmel) —
g.iiiiLetania.
C 3110. Bohatta: Horae I 550. Lacombe 26. Ce³ H-370 u.Suppl. Pell 5891. Madsen 2015. ISTC
ih00370000.
Arles BMun (Perg.). København KglB (Perg.). New Haven *UL (Perg. Bl. 30 fehlt). New York *MorganL (Perg. Bl. 72 fehlt). Paris *Genev (Perg.). — Ehem. *von Rath (Krefeld) (def.). Ehem. Feldmann (New York) (Perg.).
13149
Horae. [Paris: Jean Morand(?), um 1493(?)].
8°
10+? Bl. ?+ā¹⁰+?. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:100G, 6:63G. 1+? Hlzs./Metalls.
Bl. [1]a m. Sign. āi Senſuiuent les ſept pſeaumes en frācois tranſlates au plus pꝛes du latin Hlzs. (David tut Buße), darin
[²]Omine ne in furoꝛe tuo arguas me ne ī ira tua coꝛripias Bl. [1]b Sire en ta fureur ne me argue. et en ton ire ne me coꝛrige. … Endet Bl. [10]b Z. 15 … ⁊ pꝛopitius eſto michi miſerrimo peccatoꝛi. Pater noſter. Aue maria. ⸬ ⸬
Vorlage: Original.
Anm.
Das Fragm. ist einem Ex. der Nr 13117 beigebunden.
Washington (D.C.) *LC (Perg. Fragm. Lage ā).
13150
Horae ad usum Romanum (Almanach 1489–1508). [Paris: Philippe Pigouchet für sich selbst und die Brüder de
Marnef, um 1493].
8°
92 Bl. a–l⁸m. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G, 2:64G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. 2mal DrM II
Bl. 1a m. Sign. a.i. DrM Ad vſum Romane curie. Bl. 1b Almanach pꝛo viginti annis. … Bl. 2b (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. a.iii Ianuariꝯ habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛi cōtrarie totus. Bl. 9a m. Sign. b.i. Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euāgelii: ſcďm Iohannem. Gloꝛia tibi de. U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbum: ⁊ verbum erat apud deum. et deus erat verbū. Hoc erat Bl. 9b in pꝛincipio apud deū. Oia … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape‑… Endet Bl. 91b Z. 4 … s pꝛo nobis … Z. 22 … quam idcirco de pꝛeſenti ſeculo tranſtuliſti vt pꝛo peccatis noſtris apud te fiducia‑liter intercedat. Per dominum noſtrum. Finis. Bl. 92a leer. Bl. 92b (ohne Leisten) DrM
Vorlage: Berlin Kupferstichkab (Original). Gotha ForschB (Einzelfotos). San Marino (Calif.) HuntingtonL (Mikrofilme).
Zur Datierung: Pigouchet und Morand haben in den Jahren 1491 bis 1493 auf Bl. 1a ihrer Stundenbücher eine Leiste aus der Schöpfungssequenz (Erschaffung der Vögel) abgedruckt. Die Inschrift in der Kartusche dieser Nr scheint im Satz der Ausg. vom 20.VI.1493 am nächsten zu stehen; vgl. auch die
folgende Nr.
Anm. 1.
Bl. 9a Z. 1 auch abweichend …
Iohanneml. Goꝛia … (z.B. Ex.Gotha ForschB).
Anm. 2.
Bl. 1a auch mit VM der Brüder de Marnef (Meyer: DrVM 126) (z.B. Ex.Berlin Kupferstichkab. San Marino (Calif.) HuntingtonL)
Anm. 3.
Bilder:
2b Aderlassmann;
b.i. Johannes;
b.iiii. Judas-Kuss;
b8b Wurzel Jesse;
c.i. Mariae Verkündigung;
c8b Maria & Elis.;
d5b Kreuzigung;
d6b Pfingsten;
d7b Chr. Geburt;
e.i. b Verk. Hirten;
e.iii Anbetung Magier;
e.iiii. b Darbringung;
e6b Kindermord;
f.i. Krönung Marias;
f7b David tut Buße;
g8b 3 Lebende;
h.i. 3 Tote;
h.iii Gastmahl d. Reichen;
i6b Trinität;
l.iiii Gregorsmesse — g.iiii. Letania.
Berlin *Kupferstichkab. Gotha
ForschB. San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Perg.).
13151
Horae ad usum Romanum (Almanach 1489–1508). Paris: [Jean Morand] für Geoffroi de
Marnef, 20.VI.1493.
4°
94 Bl. a–h⁸iaakl⁸m⁶. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:100G, 6:63G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 126).
Bl. 1a m. Sign. a.i VM Ad vſum Romane curie. Bl. 1b Almanach pꝛo tredecim annis. … Bl. 2b Aderlassmann … Bl. 9a m. Sign. b.i Hlzs. (Johannes/Marter), darin Iniciū ſancti euāgelii ſcd Iohānē. Gloꝛia tibi de. U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbū. ⁊ verbū erat apud deū. et deꝯ erat verbu. Hoc erat Bl. 9b in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[¹]e labia mea aperies. … Bl. 68b Z. 16 Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme ont eſte impꝛimez a Paris pour Ieoffroy de marnef libꝛaire demoꝛant a paris en la rue ſaint iaques a lenſeigne du pellican. Lan mil quatre cens quatre vingz et treze. le .xx iour de iuing … Endet Bl. 94a Z. 23 …
vt pꝛo peccatis noſtris apud te fiduci‑aliter intercedat. Per dominum noſtrum Finis. Bl. 94b leer.
Vorlage:
Originale. Oxford Bodl (Digitalisat).
Anm.
Bilder:
a.iib Aderlassmann;
aa.i Kreuzigung, zweizonig DE.CRVCE;
aa3a Maria/Pfingsten DE SCTO SPV;
b.i Johannes im Marterkessel;
b.iiii Judas-Kuss;
b8b Wurzel Jesse;
c.i Mariae Verkündigung (zweizonig) AVE GRA;
c8b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth) AD LAVDES;
d5b Christi Geburt AD.PRIMA;
d7b Verkündigung d. Hirten AD.TERCIAM;
e.i Anbetung der Magier: Hl. 3 Könige AD SESTAM;
e.ii b Darbringung im Tempel AD NONAM;
e.iiii Flucht AD.VESPERAS;
e6b Krönung Marias AD.COMPLETORIVM;
f.iiii b(?) David u. Goliath;
g5b 3 Lebende AD VESPERAS MOI;
g6a 3 Tote;
g8a Gastmahl d. Reichen;
k.i Trintät/Gnadenstuhl;
l6b Gregorsmesse — g.i. Letania.
C 3085. Bohatta: Horae I 211. 450. 534. 562. 569. Ce³ H-374 u.Suppl. IBPort 902. Pr 8463. 8465. BMC VIII 184.IA 40624. Bod-inc H-163. Mendes: Lisboa 630. ISTC
ih00374000. Rauch (Genève) 3(1953) Nr 29.
Lisboa BN (Perg. Bl. 33 fehlt). London *BL (Perg.). Oxford Bodl (Perg.). Washington (D.C.) *LC. — Rauch (Genève) (1953).
100 Bl. a–i⁸aak–m⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:100G, 6:63G. 18 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 126).
Tit. m. Sign. a.i VM Hoꝛe ad vſum trecenſem. Bl. 1b Almanach pꝛo tredecim annis. … Bl. 2b Aderlassmann Bl. 3a m. Sign. a.iii Ianuarius … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 21 Sit tepidus potus frigoꝛi cōtrarie totus. Bl. 9a m. Sign. b.i Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initiū ſancti euāgelii ſcd Iohānē. Gloꝛia tibi de. [²]N pꝛincipio erat verbū. ⁊ verbū erat apud deū. ⁊ deus erat verbū. Hoc erat Bl. 9b in pꝛincipio apud deū. Oīa … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape‑
… Endet Bl. 100a Z. 8 … ie vous offre le Credo ou quel toute verite ſe contient et vous recōmande mon ame ma foy ma vie ma moꝛt. Amen. Credo in deum. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de troyes ont eſte acheuees le .xiii. iour daouſt. Lan mil. quatre cens quatre vingtz et xiii. pour Ioffroy de marnef libꝛaire demourant a Paris en la grāt rue ſaint Iaques a lenſeigne du pellican. Bl. 100b leer.
Vorlage:
Originale.
Anm.
Bilder: a.ii b Aderlassmann (lateinisch); b.i Martyrium Johannes; b.iii Judas-Kuss; b8b Wurzel Jesse; c.i Mariae Verkündigung; c5b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth), zweizonig AD LAVDES; d.ii Christi Geburt, zweizonig AD PRIMA; d4b Verkündigung der Hirten, zweizonig AD TERCIAM; d6b Magier, zweizonig AD SESTAM; d8a Darbringung, zweizonig AD NONAM; e.i b Flucht, zweizonig AD VESPERAS; e.iiii Krönung Marias, zweizonig AD COMPLETORIVM; g.i David u. Goliath, zweizonig SALM9 DAVID; g8b 3 Lebende AD.VESPERAS.MOE; h.i 3 Tote; aa.i Kreuzigung, zweizonig DE. CRVCE; aa3a Pfingsten/Maria DE SCTO SPV; k.i Trinität; m6a Gregorsmesse — g5b Letania.
C 3143. Bohatta: Horae I 1423. Monceaux II 68.9. Pr 8464. BMC VIII 185.IA 40625. ISTC
ih00427760. Tenschert (Ramsen) Kat. 54(2005) Nr 19.
London *BL (Perg. Bl. 73 fehlt). New York *MorganL (Perg.). — *Tenschert (Ramsen) (Perg.).
13153
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Philippe Pigouchet] für Simon Vostre, 22.VIII.1493.
4°
92 Bl. a–l⁸m m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G. 20 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm R (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Almanach pour xxi. an. … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß)
Bl. 3a m. Sign. a.iii. Ianuarius habet dies .xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛe contrario totus Bl. 9a m. Sign. b.i. u. Norm R (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſe‑cundū Iohānē. Gloꝛia tibi de U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbū et verbum erat apud deum et deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c (in 3 Leisten) Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape‑… Endet Bl. 92a Z. 9 … vt pꝛo peccatis noſtris apud te fiducialiter intercedat. Per dominum noſtrum ieſum chꝛiſtum filium tuum. Qui te. ⸬ ⸬ ⸬ Ces pꝛeſentes heures a luſage de Romme furent acheuees le .xxii. iour de aouſt. Lan de grace .Mil quatre centz quatrevingtz ⁊ .xiii. pour Simon voſtre. libꝛaire demourāt a Pa‑ris en la rue neuue nrē dame a lenſeigne ſainct Iehan leuangeliſte aupꝛes la grant egliſe. Bl. 92b (ohne Leisten) DrM
Vorlage: Paris BN (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: a.i. Aderlassmann, franz.; b.i. Johannes im Marterkessel; c.i. Mariae Verkündigung;
C 3090. Bohatta: Horae I 566. 567. Lacombe 29bis. Pell 5894. CRF XI 535. CIBN H-226. Pr 8186. BMC VIII 115.IA 40308. 116. ISTC
ih00375100.
Fontainebleau *BMun (Perg. Bl. 1–15, 75–78, 84–85 u. 92 fehlen). London *BL (Perg.). Lyon BMun (Perg. def.). Paris *BN (Perg. Bl. 76–78 fehlen). Versailles BMun (Perg. Bl. 1–2, 7, 56–57 u. 90–91 fehlen).
13154
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris: Philippe Pigouchet] für Simon Vostre, 23.X.1494.
8°
92 Bl. a–l⁸m m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:98G. 19 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM II.
Bl. 1a m. Sign. a.i. u. Norm R (in 3 Leisten) Aderlassmann Bl. 1b Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a m. Sign. a.ii. Sequitur reſiduum dicti almanach. … Bl. 2b Hlzs. (Gral/Maß) Hec eſt menſura plage ſacratiſſimi lateris chꝛiſti … Bl. 3a m. Sign. a.iii. u. Norm R Ianuarius habet dies . xxxi. Luna vero .xxx. … Kalendarium endet Bl. 8b Z. 22 Sit tepidus potus frigoꝛe contrario totus Bl. 9a m. Sign. b.i. u. Norm R (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euangelii ſe‑cundū Iohānē. Gloꝛia tibi de. U. d. Hlzs.
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbū erat apud deum ⁊ deus erat verbū. Hoc erat in pꝛincipio apud deum. Omnia … Sign. c Hlzs. (Verkündigung), darin
[²]Omine labia mea ape‑… Endet Bl. 92a Z. 9 … vt pꝛo peccatis noſtris apud te fiducialiter intercedat. Per dominum noſtrum ieſum chꝛiſtum filium tuū Qui tecū. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Romme furent acheuees le .xxiii. iour doctobꝛe. Lan de grace .Mil quatre centz quatrevingtz ⁊ .xiiii. pour Simon voſtre. libꝛaire demourāt a Pa‑ris en la rue neuue nrēdame a lenſeigne ſainct Iehan leuangeliſte aupꝛes la grant egliſe. Bl. 92b (ohne Leisten) DrM
Vorlage:
Originale.
Anm.
Bilder: a.i. Aderlassmann, franz.; a.ii.b Gral oder Maß der Wunde Christi; b.i. Johannes im Marterkessel; b.iiii. Judas-Kuss; c.i. Mariae Verkündigung; c8b Heimsuchung; d5b Kreuzigung; d6b Pfingsten; d7b Chr. Geburt; e.i. Hirtenverk.; e.iii. Anbetung Magier; e.iiii. Darbringung; e6b Kindermord; f.i. Krönung Marias; f7b David tut Buße; g8b 3 Lebende; h.i. 3 Tote; h.iii. Gastmahl d. Reichen; i6b Trinität/Gnadenstuhl; l.iiii. Gregorsmesse — g.iiii. Letania.
*Rosenberg (New York) (Perg.). *Tenschert (Ramsen) (Perg. Bl. 30 fehlt). Rosenberg (New York) {Perg.}.
16+? Bl. [ab⁸+]?. 1, Kalendarium in 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 2:65G, 4:84G. 2+? große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 127).
Tit. (in 3(?) Leisten) DrM Hoꝛe ad vſum Biturice M. E. Iehannot. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 8b (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) [I]nitium ſancti euāgelii ſecūdū Iohānem. Glīa tibi de … Bricht ab Bl. 15b Z. 25 pylatū vt frangerētur eoꝝ crura ⁊ tollerē
Vorlage: Paris BN (Mikrofilm).
Anm.
Bilder erhalten: Johannes im Marterkessel; Judas-Kuss.
Bohatta: Horae I 55. Lacombe 47. Pell 5843. CIBN H-195. ISTC
ih00339600.
Paris *BN (Fragm. Doppelbl. a1/a8, a4/a5, b2/b7 u. b3/b6).
140 Bl. [a]b–q⁸r⁊⁸. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:108G, 3:83G, 4:52G, 7:64G. Rubr. α. 16 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I. VM (Meyer: DrVM 102).
Tit. ⁌ Hoꝛe beate Marie ꝟgīs ſecundū vſum Sarum VM Bl. 1b (ohne Leisten) ⁌ Almanach pꝛo .xxvii. Annis. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies .xxxi. Lūa .xxx … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſcď Io‑hannem. Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛincipio erat verbū et verbum erat apud deū et deus erat verbum Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Omnia … Sign. b chil. Quod factū eſt in ipſo vita erat: et … Endet Bl. 130b Z. 6 … aue maria Qui venturus eſt iudicare …… ſpūſācto viuit et regnat deꝯ. Per oīa ſecula ſecu‑loꝛum. amen. [¹]ater noſter. aue maria. The contentis of thys boolꝛe. the lꝛalēder. The foye goſepelľ … Bl. 132b Z. 1 by ſaynt gregoꝛy. an anthen vvyth a colet of ſaynt iheron Saint iheroms pſaulter. The roſare. Hoc pꝛeſens officium beate marie cū multis deuotis ſuffragiis ad vſum ſa‑ru finita ſunt. Anno domini milleſimo quadꝛingenteſimo nonageſimo ſeptimo Pꝛo iohanne ricardo mercatoꝛe libꝛario rothomagi commoꝛanti iuxta magna eccleſiam beate marie. DrM Bl. 133a m. Sign. ⁊ Hlzs. (Trinität)
[²]Vxiliatrix ſis michi trinitas ſctā deus in nomine tuo leuabo manuſ meas. … Endet Bl. 140b Z. 9 … et cum ipſa gaudere mereamur ī celis. Per te ieſu chꝛiſte ſaluatoꝛ mundi. Qui cum patre et ſpirituſancto viuis et regnas deus. Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen.
Vorlage: Berlin SB (Original). London BL. Washington (D.C.) FolgerL (Mikrofilme).
Anm. 1.
Bl. 132b auch ohne DrM (Duff; z.B. Ex. Washington (D.C.) FolgerL).
Anm. 2.
Zu den Rasuren vgl. Monique Hulvey in Papers of the Bibliographical Society of America 92(1998) S. 169.
Anm. 3.
Bilder: 2a Aderlassmann; 8b Johannes im Marterkessel; b3b Judas-Kuss; b8b Mariae Verk.; c5a Maria u. Elisabeth; d4b Kreuzigung; d6a Christi Geburt; d8b Verk. d. Hirten; e2b Anbetung Magier; e4b Darbringung; e5b Flucht; e8b Krönung Marias; k2b Salbung d. Königs; l7b Teufel peinigt Hiob; 08a Judas-Kuss (Wdh); q6b Gregorsmesse; ⁊ Trinität — k8b (ohne Wort:) Letania.
HC 8862. Duff-Hellinga 191. Pollard-Redgrave² 15885. Claudin II 236. Ce³ H-421. Pr 8242. BMC VIII 150.IA 40487. Bod-inc H-179. Oates 3098. ISTC
ih00421000.
Berlin *SB (Perg. Bl. 8, 21 u. 96–140 fehlen). Cambridge *UL (Bl. 1, 8 u. 121–128 fehlen). Leeds UL. London BL (Perg.). Manchester RylandsL. New York MorganL (Perg.). Oxford Bodl. Washington (D.C.) FolgerL (Perg.). Wellington TurnbullL.
13157
Horae ad usum Romanum (Almanach 1494–1520). [Paris: Johann Philippi] für Thielmann Kerver, 27.VI.1497.
8°
96 Bl. [a]b–h⁸ikl–n⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:108G, 3:83G, 4:52G, 7:64G. Init. a, b. Rubr. α. 16 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I. VM (Meyer: DrVM 102). Rotdr.
Tit. ⁌ rot Hoꝛe intemerate ꝟgīs Marie ad vſum Rōanū schwarz VM Bl. 1b (ohne Leisten) ⁌ rot Almanach pour .xxvii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b KL Ianuariꝯ hz dies xyxi. Lūa xxx. … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter) rot Initium ſancti euangelii ſecundum iohannem. schwarz Gloꝛia tibi de. rot
(I²)
schwarz N pꝛincipio erat ꝟbū ⁊ verbū e‑rat apud deū ⁊ deꝯ erat ꝟbū. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. b vita erat: ⁊ vita erat lux hoī: ⁊ lux ī te‑… Endet Bl. 96a Z. 21 … ⁊ collocare īter aīas ſctōꝝ digne‑ris veſte quo īmoꝛtalitatis indui ⁊ paradiſi amenitate cōfoueri iubeas. Qui cum patre ⁊ ſpirituſancto rot .⁊c. schwarz Pater noſter. Aue maria. Bl. 96b, rot Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme furent acheuees le .xxvii. Iour de Iuing. Lan M.CCCC.iiii.xx. ⁊ xvii pour Thielmā Keruer Libꝛaire demourant a Paris ſur le pont ſaint Michel a lenſeigne de la Licoꝛne. schwarz DrM
Vorlage: Torino BNU (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 2a Aderlassmann, franz.; 8b Johannes-Martyrium; b3b Judas-Kuss; b8b Mariae Verkündigung; c8a Heimsuchung (Maria u. Elis.); d5a Christi Geburt; d7a Hirten auf dem Felde; e Anbetung Magier; e2b Darbringung; e4b Flucht; e7b Krönung Marias; f6b Prophet segnet David (Salbung Davids durch Saul); g7b Teufel peinigt Hiob; k Kreuzigung; k3a Pfingsten; n b Kreuzigung — g3a Letania.
R 1765. Bohatta: Horae I 605. 623. Ce³ H-384. IGI 4849 u.Corr. ISTC
ih00384000.
Dresden *ehem. LB. Moskva GosB. New York *MorganL (Perg. Bl. 40 u. 73 fehlen). Torino BNU.
13158
Horae ad usum Romanum (Almanach 1494–1520). [Paris]: Johann Philippi für Thielmann Kerver, 15.VII.1497.
8°
108 Bl. [a]b–n⁸o m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:108G, 3:83G, 4:52G, 7:64G. Rubr. α. 16 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs/Metalls. VM (Meyer: DrVM 102).
Tit. (in 3 Leisten) ⁌ Hoꝛe intemerate ꝟgīs Marie ſecundū vſum Romanū ad longū ſine require: cum paratōe miſſe et ndecī pſalmis ī officio feriali dicendis. VM Bl. 1b (ohne Leisten) ⁌ Almanach pour .xxvii. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. Lūa xxx. … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter) Inicium ſancti euangelii ſecundum iohannem Gloꝛia tibi de. [²]N pꝛincipio erat ꝟbū ⁊ verbum e‑rat apud deū et deꝯ erat ꝟbum. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. b vita erat: et vita erat lux hoī: et lux ī te… Endet Bl. 108b Z. 10
[²]Itiſſime deus miſerere peccātibus: et intercedente beata virgine genouefa ſalutem mentis et coꝛpoꝛis nobis tribue ac bene viuere et ſecure moꝛi cede. Per. Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme furent acheuees le .xv. Iour de Iuillet. Lan .M.CCCC.iiiixx. ⁊ .xvii. ꝑ Maiſtre Iehā philippe. pour Thielmā Keruer. Libꝛaire demourāt a Paris ſur le pont ſaint Michiel a lenſeigne le la Licoꝛne.
Vorlage: Princeton UL (Einzelfotos).
Anm.
Bilder: 2a Aderlassmann; 8b Martyrium Johannes; b3b Judas; b8b Mariae Verk.; c7a Heimsuchung (Maria u. Elis.); d5a Christi Geburt; d7b Verk. d. Hirten; e b Anbetung Magier; e3b Darbringung; e6b Flucht; f Krönung Marias; g6b Segnung d. Königs; h7b Teufel peinigt Hiob; l b Kreuzigung; l3b Maria/Pfingsten; l5b Trinität; n6a Kreuzigung — h3a Letania.
C 3095. Bohatta: Horae I 608. Claudin II 236. 269. Ce³ H-386. IGI 4851 u.Corr. Pr 8241. BMC VIII 149.IA 40484. ISTC
ih00386000.
Dresden ehem. LB. Liverpool NM (Perg. def.). London BL. Modena BEst. New York *MorganL. Princeton *ScheideL (Bl. 32, 54 u. 102 fehlen). San Marino (Calif.) *HuntingtonL (Perg.).
92 Bl. [A]B–HiKL⁸M. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 2:65G, 4:84G. 15 große, dar. 1 Wdh., u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls.
Bl. 1a leer. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi. an. … Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Hlzs. Ianuariꝯ hz dies xxxi. Luna .xxx. … Bl. 8b (ohne Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initiū ſācti euāgelii ſecūdū Iohannem. Gloꝛia tibi de Bl. 9a m. Sign. B
[²]N pꝛincipio erat verbum ⁊ verbum erat apud deū et deus erat verbum. Hoc erat in piincipio apud deū. Oīa … Sign. C (ohne Leisten) Hlzs. (Verkündigung)
… Endet Bl. 92b Z. 5 … Per omīa ſecula ſecu‑loꝛum. Amen Ces pꝛeſentes heures a luſage de Rōme furent acheuees le xv. iour de Nouembꝛe. Lā Mil.CCCC.iiiixx. ⁊ xvii. ✠ ✠ ✠
Vorlage: Nürnberg StB (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: Aderlassmann; 8b Johannes im Marterkessel; B3b Judas-Kuss; C Verkündigung; C8b Heimsuchung; D5b Judas-Kuss (Wdh.); D6b Pfingsten; D7b Chr. Geburt (zweizonig); E1b Hirten adF; E3b 3 Könige/Magier; E5b Darbringung; E7b Kindermord; f2b Krönung Mariens; G1b David; H2a Tod; i7a Gnadenstuhl.
Nürnberg
StB.
86 Bl. a–g⁸h⁶i–l⁸ m. Norm x. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 2:108G, 3:83G, 4:52G, 7:64G. Rubr. α. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 102).
Bl. 1a m. Sign. a VM Bl. 1b (ohne Leisten) ⁌ Almanach pꝛo .xxvii. Ann[…] … Bl. 2a Aderlassmann Bl. 2b Ianuariꝯ hz dies xxxi. Luna .xxx … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Marter), darin Initium ſancti euāgelii ſecūdum Iohannem. Bl. 9a m. Sign. b
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū ⁊ deus erat verbū Hoc erat in pꝛincipio apud deu Oīa … Sign. c meū intende. [¹]e ad adiuuādū me feſti… Endet Bl. 86b Z. 17 … vt eiꝯ interceſſione muniti valeamꝯ ſuꝑnis ciuibꝯ adiungi. Per. d. Ces pꝛeſētes heures a luſage de xainles furēt acheuees ꝑ Maiſtre Iehā phi‑lippe le .xvi. iour dc Ianuier. Lan mil. CCCC.quatre.xx. ⁊ .xvii. Pour Ia‑s bezāceau Libꝛaire demourāt a Poi‑ctiers deuāt le palais a lēſeigne de la teſte noire.
Vorlage: Poitiers BMun (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: Aderlassmann (franz.); a8b Johannes im Marterkessel; b3b Judaskuss; b8b Mariae Verkündigung; c Heimsuchung; d b Kreuzigung; d2b Maria/Pfingsten; d3b Geburt; d6b Hirtenverkündigung; d8b Magier; e2b Darbringung; e4b Flucht; e7a Krönung Mariens; f Salbung des Königs (David?); g1b Teufel peinigt Hiob; .i. Trinität/Gnadenstuhl; l3b Gregorsmesse; — f5b Letania.
Bohatta: Horae I 1367. Claudin II 237. Pell 5925. 5929. CRF XIV 259. ISTC
ih00419700.
Poitiers BMun. Saintes BMun.
88 Bl. a–l⁸ m. Norm P. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G, 12:83G, 16:52G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. VM (Meyer: DrVM 127).
Tit. (in 3 Leisten) VM Hoꝛe intemerate virginis marie ſecundum vſum Pictauenſem. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxvi. An. … Bl. 2a Aderlassmann Bl. 2b Ianuarius hz dies xxxi. luna xxx. … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum Iohannem. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm P
[³]N pꝛincipio erat verbū ⁊ verbū erat apud deū ⁊ deus erat verbū Hoc erat in pꝛincipio apud deu Oīa … Sign. c meū intende [¹]e ad adiuuandū me feſti… Endet Bl. 88b Z. 12 … tua ſan‑cta facias viſione. ꝟꝯ. Benedicamꝯ do . Deo gratias. Fidelium anime. ⁊c. Ces pꝛeſentes heures a luſaige de poictiers furent acheuees le .xxviii. iour de Iuing. Lan mil.CCCC.quatre.xx. et xviii. Pour Geffroy de marnef. Libꝛai‑re demourāt a Paris en la grāt rue ſaint Iaques a lenſeigne du pellican.
Vorlage: Poitiers BMun (Mikrofilm).
Anm.
Bilder: 2a Aderlassmann; 8b Johannes im Marterkessel; b3b Judaskuss; b8b Verkündigung; c5a Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); d b Kreuzigung; d2b Maria/Pfingsten; d3b Geburt; d6b Hirten auf dem Feld; d8b Anbetung der Magier; e2b Darbringung; e4b Flucht; e7a Krönung Mariens; f Salbung des Königs; g1b Teufel peinigt Hiob; h7a Trinität/Gnadenstuhl; l1b Gregorsmesse — f5b Letania.
Bohatta: Horae I 375. CRF XIV 255. Bohatta: Parma 205. ISTC
ih00357089.
Poitiers BMun (Perg.).
13162
Horae ad usum Romanum (Almanach 1488–1508). [Paris]: Etienne Jehannot für Gilles Hardouyn, 31.VIII.1498.
8°
92 Bl. [a]b–l⁸m m. Norm r. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 1:ca.120G, 2:65G, 4:84G. 15 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. DrM Heures […] Ie[…] B. 1b (ohne Leisten) Almanach pour xxi an. … Bl. 2a (ohne Leisten) Aderlassmann Bl. 2b Hlzs. Ianuarius hz dies xxxi. Luna xxx. … Bl. 8b Hlzs. (Johannes/Patmos) Initium ſancti euangelii ſecundum Iohannem. Gloꝛia tibi domine. Bl. 9a m. Sign. b u. Norm r
[²]N pꝛincipio erat verbum et verbum erat apud deum et deus erat verbum. Hoc erat in pꝛincipio apud deū. Oīa … Bl. 16b Z. 20 Hoꝛe intemerate virginis marie ſecun‑dum vſū Romane curie incipiunt feliciter. Bl. 17a m. Sign. c u. Norm r Hlzs. (Verkündigung)
[²]Omine labia mea aperies. [¹]t os meum annun‑ciabit laudem tuam … Sign. d
[³]Eus in adiutoꝛium meum inten… Endet Bl. 92b Z. 5 … Per omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen. ✠ ✠ Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Rōme furent acheuees le dernier iour daouſt. Lan Mil.CCCC.iiiixx dix huit. Pour Gillet hardoin libꝛaire demourant a Paris ſur le pont noſtre dame alenſeigne de la Roſe ✠ ✠ ✠ ✠
Vorlage: Mainz StB (Kopie).
Anm.
Bilder:
8b Johannes auf Patmos,
b3b Heraklius,
c Verkündigung (zweizonig, oben: Barmherzigkeit, Gerechtigkeit, Friede u. Vernunft),
c8b Heimsuchung (oben: Anna u. Joachim),
c5b Kreuzigung,
c6b Pfingsten,
c7b Geburt (zweizonig),
e1b Hirten adF,
e3b 3 Magier,
e5b Beschneidung,
e7b Kindermord,
f2b Krönung Mariens,
g1b David zu Pferde,
(g6a Letania),
h2a Tumba,
i7a Gnadenstuhl/Trinitas.
ISTC
ih00394400. Presser, Helmut: Das Buch der Psalmen in Schrift und Druck. Mainz 1957. (Kleiner Druck der Gutenberg-Gesellschaft. 64.) Nr 45.
Mainz *GutenbergM (Bl. 46–48 fehlen, Bl. 1 def.).
112 Bl. [a]b–o⁸ m. Norm R. 1, Kalendarium 2 Sp. 25 Z. in 4 Leisten. Typ. 11:110G des Georg Wolff, 12:83G des Georg Wolff, 16:52G, 18:83G. 16 große u. zahlr. kleine Hlzs./Metalls. DrM I.
Tit. (in 3 Leisten) DrM Hoꝛe beate virgīs marie ſcďm vſum Rōanū ſine rere: cū ꝑatōe miſſe ⁊ xv. pſalmis ī officio feriali dicendis. Bl. 1b (ohne Leisten) Almanach pour .xxvi. An. … Bl. 2a (in 2 Leisten) Aderlassmann … Bl. 8b (in 3 Leisten) Hlzs. (Johannes/Marter) Initium ſancti euangelii ſecundum iohannem. Gloꝛia tibi domine. [²]N pꝛincipio erat ꝟbū et verbum e‑rat apud deū ⁊ deꝯ erat ꝟbum. Hoc erat ī pꝛīcipio apď deū. Oīa … Sign. b vita erat: et vita erat lux hoīm ⁊ lux ī te… Endet Bl. 112a Z. 22 … vt earum meritis et pꝛecibus pꝛomiſſionis tue effectu conſequamur. Per.
Bl. 112b Z. 1 Ces pꝛeſentes heures a luſaige de Rōme furent acheuees le .xxvi. iour de Septēbꝛe Lan MilCCCC.iiiixx.xviii. Par Thyelmā Keruer Libꝛaire demourant a Paris ſus le pont ſainct michel a lenſeigne de la Licoꝛne.
Vorlage:
Original.
Anm.
Bilder: a2 Aderlassmann; a8b Johannes-Martyrium; b3b Judas; b8b Verkündigung; c8b Heimsuchung (Maria u. Elisabeth); d5a Geburt; d7a Hirten auf dem Feld; e b Magier; e3b Darbringung; e5b Flucht; f Krönung Mariens; g Bathseba; h2a Vigiliae mortuorum: Tod u. Beter; k4a Kreuzigung; k6a Pfingsten/Maria; k8a Trinität/Dreigesicht; n Arma Christi — g5b Letania.
Bohatta: Horae I 656. Pell 5911. CRF III 424. ISTC
ih00395300.
Albi BMun. Houston UL. Manchester *RylandsL (Perg.).